Nederlandse warmtepompmarkt trekt fors aan: ‘Maar echt herstel is nog geen kat in het bakkie’

Vereniging Warmtepompen telt periodiek hoeveel warmtepompen fabrikanten en importeurs leveren aan groothandels en installateurs. In het derde kwartaal van 2026 waren dat er voor woningen 53 procent meer dan een jaar eerder, airconditioners niet meegeteld. De groei komt vooral van lucht-waterwarmtepompen, met een stijging van 89 procent; water-waterwarmtepompen daalden met 7 procent. ‘We zitten weer serieus in de groei’, zegt Agterberg. ‘Alleen vrezen wij dat dat incidentele opspringers zijn.’

Voorraad

Als eerste reden voor de groei noemt Agterberg de Europese F-gassenverordening, die koudemiddelen met een sterk opwarmend effect uitfaseert, zoals het veelgebruikte R32. Vanaf 1 januari 2027 mogen fabrikanten en importeurs de meeste warmtepompen met zo’n koudemiddel niet meer op de markt brengen. Ze mogen echter nog wel verkocht worden. Groothandels en installateurs kopen ze daarom nu flink in.

Opleving

Per 2027 daalt de ISDE-opslag voor lucht-waterwarmtepompen van 225 naar 120 euro per kilowatt. Wie dit jaar koopt en volgend jaar laat installeren, krijgt dankzij een overgangsregeling nog het oude bedrag. Dat gaat volgens Agterberg ook nog voor een opleving in het eerste kwartaal van 2027 zorgen, ‘met ongetwijfeld een staartje in het tweede’. Dat baart hem zorgen. ‘Beleidsmakers kunnen aan de hand van de recente cijfers gaan denken: kat in het bakkie, de groei is ingezet. Maar  dit is allemaal incidenteel.’

Volwaardig

Airconditioners werden in het derde kwartaal van 2026 ruim 2 keer zoveel verkocht als warmtepompen die via water verwarmen. Vroeger werd de airco gezien als een overbodige luxe en een stroomvreter, vertelt Agterberg. Nu telt die serieus mee bij zijn vereniging, ook omdat de markt hem zo ziet. 

Agterberg: ‘Eigenlijk is die lucht-luchtwarmtepomp een volwaardige hybride, zij het dat hij handmatig wordt bediend. Hij wordt veelvuldig gebruikt voor verwarming, zo laat ook onderzoek van TNO zien. Dat gebeurt tot het oncomfortabel wordt of hij het niet meer trekt; dan gaat de gasketel erbij. Af en toe wordt de vraag gesteld of we ze ook moeten subsidiëren. Tot nu toe blijkt dat niet nodig; de verkoop is zeker zo hoog als die van hydronische warmtepompen.’

Toon

Positief is Agterberg over de Kamerbrief van begin oktober van minister Boekholt-O’Sullivan. Wie vanaf 2029, op zijn vroegst, in een geschikte woning een losse cv-ketel vervangt, moet minimaal een hybride warmtepomp nemen. ‘Maar tot 3 keer toe wordt gezegd dat all-electric de voorkeur heeft, als het kan. Of het kan, hangt af van de woning, de portemonnee van de bewoner en het net; anders is een hybride een uitstekende optie. Dat is een heel andere toon dan we jarenlang hoorden.’

Puzzel

Ook de energierekening gaat de warmtepomp aantrekkelijker maken, stelt Agterberg. Aan de gaskant stijgen de netkosten en komen er 2 opslagen bij: de Europese emissiehandel ETS2, die in 2028 start, en de bijmengverplichting voor groen gas, die per 2027 moet ingaan. Hoe hoog is nog onzeker, maar de bedoeling is duidelijk: gas moet onaantrekkelijker worden.

‘Aan de elektrische kant kunnen de tijdsafhankelijke nettarieven, die waarschijnlijk in 2029 ingaan, juist een rem worden’, aldus Agterberg. ‘De puzzel die de overheid nu samen met de netbeheerders en ons legt, is zorgen dat het totaalplaatje voordeliger uitvalt voor de warmtepomp dan voor de losse gasketel.’

Avondblok

Dat grootverbruikers meer betalen, vindt Vereniging Warmtepompen redelijk. Agterberg: ‘Wie all-electric is met zonnepanelen en een batterij, pakt terecht een groter deel van de rekening dan bijvoorbeeld iemand in een appartement aan de stadsverwarming. Maar die mensen moeten wel handelingsperspectief houden om hun gebruik te spreiden.’ Over het eerste voorstel van de netbeheerders, met in de winter het hoogste nettarief van 16.00 tot 23.00 uur, was de vereniging daarom zwaar ontevreden.

Boosdoener

‘Dat blok is zo lang dat je het met flexibiliteit op geen enkele manier kunt vermijden’, stelt hij. ‘In het ontwerpbesluit van de ACM loopt het van 17.00 tot 22.00 uur. Dat is beter, maar nog steeds lang om te overbruggen. Het liefst zien we dat de warmtepomp wordt ontzien. De elektrische belasting is beperkt. De laadpaal is de boosdoener in dit verhaal. Die vraagt vele kilowatts, ten opzichte van de warmtepomp met slechts enkele kilowatt elektrisch. Ideaal is een tariefvrije voet in de dure blokken. Dan kan de warmtepomp op een laag pitje pruttelen met een hoog rendement, in plaats van heel hard aan, dan weer uit. Maar dat is wensdenken: energieleveranciers vinden het lastig voor de opbouw en uitleg van de rekening.’

Snappen

Als tweede kritiekpunt op de tijdsafhankelijke nettarieven stelt Agterberg dat ze niet fijnmazig genoeg zijn. Aan de randen van de blokken ontstaan grote sprongen. ‘Als de prijs omlaaggaat, gaan de batterijen, de warmtepompen en de laadpalen tegelijk aan. Dan krijg je alsnog netcongestie.’ De vereniging zou het liefst zien dat er per uur wordt geschakeld. ‘Maar dat wordt te ingewikkeld gevonden voor de gebruiker. ‘Die hoeft dit echter niet te begrijpen; de warmtepomp en andere apparaten moeten het snappen. Ons aanbod is dat wij ervoor zorgen dat de warmtepomp aanstuurbaar is op externe signalen.’

Onderscheid

Ook bij de ISDE ziet Vereniging Warmtepompen een knelpunt. Die subsidie is afgestemd op ongeveer 30 procent van de investeringskosten. Omdat sommige warmtepompen daar met de huidige regeling bovenuit kwamen, daalt per 2027 de opslag per kilowatt voor lucht-waterwarmtepompen. Hybride warmtepompen komen volgens Agterberg daardoor grofweg rond de 30 procent uit, all-electric warmtepompen op veel minder dan 30 procent. Omdat die in de regel duurder zijn, is dat te weinig. De ISDE maakt echter alleen onderscheid tussen lucht-water en water-water, niet tussen hybride en all-electric. ‘Daar willen we graag nog een keer over praten, als daar nog kans voor is.’

Paar honderd euro

Wat betekent dit alles voor de portemonnee van de consument? Verschillende studies komen volgens Agterberg op hetzelfde uit: energie wordt voor iedereen een paar honderd euro duurder. Wie verduurzaamt, is altijd voordeliger uit dan wie bij de losse gasketel blijft, en all-electric pakt daarbij gunstiger uit dan hybride. ‘Dan moet je natuurlijk wel de investering kunnen doen’, erkent hij. ‘Maar het alternatief is in alle opzichten heel duur.’

Flinke opgave

Agterberg hoopt en verwacht dat de markt vanaf 2030 rond de 300.000 nieuwe installaties per jaar haalt, zoals het nationale plan Aanpak Warmtepompen 2025-2030 beoogt: een verdubbeling ten opzichte van nu. Vanaf 2035 komt daar een vervangingsmarkt bij. Dan gaat het richting de 400.000, vergelijkbaar met de vroegere gasketelmarkt. Voor de installatiesector ligt daarbij nog een flinke opgave.

Agterberg: ‘De capaciteit is nog niet op het niveau dat nodig is. Installateurs zijn ook druk met nieuwe installaties en minder happig op onderhoud. En ze moeten ervoor zorgen dat de warmtepomp zijn rol in het energiemanagement kan spelen. Daar zijn ze nog niet helemaal klaar voor.’ Toch is hij positief. ‘Er worden nu definitief meters gemaakt met de transitie. Om veel redenen, inclusief geopolitiek en klimaat, willen we echt van het aardgas af. De warmtepomp is daarin de standaard geworden.’