Duitsland wil zonnepaneeleigenaren extra laten betalen voor stroomnet, brancheorganisaties verzetten zich tegen prosumertoeslag

De Duitse nettoezichthouder Bundesnetzagentur bereidt een hervorming van de elektriciteitsnettarieven voor. Onderdeel daarvan is een extra opslag voor huishoudens met zonnepanelen die een deel van hun stroom zelf opwekken en verbruiken, een concept dat vergelijkbaar is met het Vlaamse prosumententarief. 

Tot 165 euro per jaar

In Duitsland zou de toeslag kunnen oplopen tot 165 euro per jaar per aansluiting. Problematisch is volgens de brancheverenigingen dat de opslag geldt ongeacht het werkelijke gebruik van de netaansluiting, en ook van toepassing zou zijn op bestaande installaties. 

De 11 ondertekende organisaties vertegenwoordigen sectoren variërend van energieopslag en hernieuwbare energie tot woningcorporaties, vastgoed en installatietechniek. 

Juridisch advies: plan onrechtmatig

Advocate en honorair hoogleraar Dörte Fouquet onderzocht de plannen op verzoek van de Bundesverband Solarwirtschaft (BSW-Solar) en signaleert rechtmatigheidsgebreken. Ze ziet schendingen van Europees recht bij kostengebaseerde netwerkfinanciering, van het gelijkheidsbeginsel en van het grondwettelijk vertrouwensbeginsel voor bestaande installaties; oftewel de investeringszekerheid die eigenaren van al geplaatste zonnepaneelsystemen mochten verwachten.

Een YouGov-enquête onder 2.105 stemgerechtigden ondersteunt de kritiek. Wanneer de toeslag geldt ongeacht het werkelijke gebruik van het stroomverbruik en de terugverdientijd van zonnepanelen aanzienlijk verslechtert, is 46 procent ertegen; slechts 25 procent is voor.

Sectorkoppeling in gevaar

De brancheorganisaties benadrukken dat de aanschaf van zonnepanelen voor veel huishoudens het vertrekpunt is voor de overstap naar een elektrische auto, warmtepomp en een thuisbatterij. In zulke prosumentenhuishoudens neemt het stroomverbruik fors toe. De extra stroom die van het stroomnet wordt afgenomen, overtreft de stijging van het eigenverbruik ruimschoots, waardoor prosumenten al meer aan nettarieven bijdragen dan voorheen is hun beredenering.

Een vlak tarief per aansluiting ongeacht installatievermogen zou bovendien kleine en grote installaties even zwaar belasten. Bovendien wordt de inzet van batterijen om het stroomnet te ontlasten in de voorgenomen regelgeving niet als mitigerende factor erkend. Voor collectieve gebouwlevering, waarbij meerdere appartementen gezamenlijk zonnepanelen gebruiken, zou elke verbruiksunit de toeslag krijgen. Dat maakt dit nog maar net ingevoerde model voor energiedelen in huurwoningen in de meeste gevallen niet meer haalbaar.

Organisaties opperen alternatief

Als aanvullende bijdrage van zonnepaneeleigenaren aan de netfinanciering toch onvermijdelijk is, pleiten de organisaties voor een invoedingscapaciteitstoeslag die uniform op alle opwekers wordt toegepast, in plaats van 2 aparte tariefmechanismen. Nieuwe installaties betalen dan een jaarlijks tarief op basis van het overeengekomen aansluitvermogen; balkonzonnepanelen blijven buiten beschouwing. Bestaande installaties zouden bovendien rechtszekerheid genieten.

‘Wie investeert in een eigen zonnepaneleninstallatie of een batterij, mag daarvoor niet worden gestraft met extra kosten’, stelt Carsten Körnig, hoofddirecteur van de BSW-Solar. ‘Nettarieven moeten weerspiegelen hoe zwaar het stroomnet daadwerkelijk wordt belast – niet of iemand zonnestroom op zijn eigen dak opwekt.’