Terugleverkosten over volledige jaarinjectie stroom zonnepanelen: mag dat zomaar?

Hoe kijk jij als advocaat en voorzitter van de werkgroep Juridisch van Holland Solar naar deze case?
‘Als een van de stuiptrekkingen van het salderingssysteem. In dit geval klaagde een consument met zonnepanelen dat zijn energieleverancier terugleverkosten in rekening bracht over zijn gehele teruglevering gedurende een jaar, in plaats van alleen over het deel boven zijn eigen verbruik. De geschillencommissie oordeelde dat dit klopte: het contract met de energieleverancier liet hier ruimte voor, ook al kwam het niet overeen met wat de consument had verwacht.’

Dit gaat niet over salderen, maar over terugleverkosten…
‘Door de sterke groei van stroom uit wind en zon ontstond steeds meer onbalans die leveranciers zelf moeten proberen te corrigeren, en waarvoor ze de resterende afwijking moeten betalen. Dat leidde bij hen tot de gedachte: mooi en aardig dat salderen, maar dit is niet houdbaar. We gaan terugleverkosten in rekening brengen – een aparte vergoeding, los van de leveringsprijs, om onbalanskosten te dekken. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft dit meermaals onderzocht en concludeerde dat die kosten redelijk zijn, omdat leveranciers ze daadwerkelijk maken. Maar de ACM is toezichthouder, geen rechter en die zegt eigenlijk niet meer dan: elke leverancier gaat anders met terugleverkosten om. Dan moet je maar gaan shoppen en je contract goed lezen. Voor de consument blijft het echter allemaal behoorlijk schimmig.’

Wat is de juridische kern van dit geschil?
‘Het draait om het onderscheid tussen bruto en netto teruglevering. Bij saldering op jaarbasis wordt je totale afname en teruglevering over het jaar tegen elkaar weggestreept tot één netto saldo. Je zou dan logischerwijs zeggen: over dat nettobedrag betaal je terugleverkosten.’

Maar die vlieger gaat niet op?
‘Wat de leverancier met succes heeft betoogd bij de geschillencommissie, is dat het om bruto terugleverkosten gaat: voor elk teruggeleverd kilowattuur, ongeacht of die later wordt weggestreept tegen je eigen verbruik. De salderingsregeling ziet zuiver toe op de leveringskosten, de prijs voor geleverde stroom. Terugleverkosten zijn een aparte kostenpost voor onbalans. De vraag is of die kosten al besloten liggen in het gesaldeerde tarief, of dat een leverancier ze terecht nog eens apart in rekening mag brengen. Daar draait het allemaal om.’

Dit is niet het eerste juridische geschil over saldering en terugleverkosten…
‘Absoluut niet. Een voorbeeld is een zaak bij het Hof Arnhem-Leeuwarden, over dynamische energiecontracten en de vraag of saldering per uur of over kortere periodes mocht plaatsvinden. Het hof oordeelde dat de wettelijke regeling boven het contract gaat: saldering is dwingend recht en moet op jaarbasis gebeuren, wat een contract daar ook over zegt. Of datzelfde principe hier opgaat, is een vraag die de geschillencommissie zo niet heeft beantwoord.’

Wat gaat voor, het contract of de salderingsregeling? Wie moet daar dan wel over beslissen?
‘Dat is uiteindelijk de hoogste rechter, zou ik zeggen. De ACM heeft alleen gezegd dat terugleverkosten redelijk zijn, niet dat ze zijn toegestaan ondanks de salderingsregeling. Dat onderscheid is nog niet door een rechter getoetst.’

Bij de Hoge Raad ligt inmiddels ook de zogeheten Vattenfall-zaak voor…

‘Dat klopt, al gaat die weer over iets anders, namelijk de eenzijdige wijziging van contracten. Maar het laat wel zien dat dit hele juridische speelveld rond saldering en terugleverkosten volop in beweging is, met verschillende zaken die tegelijk lopen.’

Zijn dit achterhoedegevechten? Salderen is vanaf 2027 toch van de baan…
‘In zekere zin wel. Maar het gaat om veel geld. Vrijwel alle energieleveranciers hebben terugleverkosten inmiddels ingevoerd. Stel dat een rechter meegaat in het betoog dat terugleverkosten niet zijn toegestaan voor het deel dat al gesaldeerd wordt, zolang de salderingsregeling geldt. Dan ontstaat er een enorme basis voor claims om al die betaalde terugleverkosten terug te vorderen.’