Bedenker salderingsregeling Diederik Samsom heeft geen medelijden met boze zonnepaneeleigenaren
Diederik Samsom, bedenker van de salderingsregeling, heeft weinig begrip voor boze zonnepaneeleigenaren nu het salderen voorgoed stopt. Subsidie op thuisbatterijen vindt het oud-Tweede Kamerlid bovendien geen goed idee.
Dat maakte Samsom duidelijk tijdens zijn keynote speech op het Storage & Solar Congress waar het nationaal trendrapport werd gepresenteerd. Als architect van de regeling die zonnepaneeleigenaren sinds het begin van deze eeuw toestaat teruggeleverde stroom weg te strepen tegen verbruik, kreeg Samsom uit de zaal de vraag wat hij zou willen zeggen tegen mensen die boos zijn over het einde van salderen. Zijn antwoord liet weinig ruimte voor medeleven.
Geen recht van spreken
‘Nou, sinds 2016 heb je geen enkele reden om boos te zijn’, antwoordde Samsom. ‘Toen ik de regeling introduceerde, in 2003, was het installeren van zonnepanelen op je dak – en dan moest er altijd een steiger komen, en kwamen de mensen met z’n drieën – nog hartstikke duur. Omgerekend kostte zonne-energie toen 2,5 euro per kilowattuur. Als je er dan via saldering nog 20 eurocent voor kreeg, was dat al een druppel op de gloeiende plaat, puur symboliek, dan een echte businesscase.’
Volgens Samsom is die rekensom inmiddels volledig omgedraaid. ‘Dat is ergens in 2015, 2016 gekeerd, want toen kostte zonne-energie minder dan 20 eurocent per kilowattuur. Dan was je een dief van je eigen portemonnee als je niets op je dak legde. Dus als iemand nu boos is: heeft hij geen recht van spreken. We hadden het salderen al veel eerder moeten beëindigen.’
Gratis voorziening
Die zelfkritiek had Samsom eerder in zijn keynote al laten doorschemeren. Hij noemde elektriciteit een product dat Nederlanders decennialang verwarden met een gratis voorziening als de stoep, en gaf toe dat zijn actie dat beeld heeft versterkt.
‘Eerlijk gezegd – hand in eigen boezem – de salderingsregeling heeft dat alleen maar erger gemaakt. Want daardoor maakt het toch niets uit wanneer je die stroom maakt of wanneer je hem gebruikt. Het was als de stoep.’ Nu het einde van de salderingsregeling onherroepelijk is, worden zonnepaneeleigenaren volgens Samsom gedwongen zelf meer rekening te houden met wanneer zij stroom opwekken en verbruiken.
Wiebelige overheid
Dat consumenten dat vertrouwen nog niet hebben, erkende Samsom toen hem werd gevraagd hoe de sector mensen ervan moet overtuigen dat de energietransitie een slimme weg is, terwijl het beeld bij veel consumenten is dat beleid volgen vooral betekent dat je wordt gestraft. ‘En daar heeft de consument natuurlijk niet helemaal ongelijk’, zei hij. ‘Dat heeft alles te maken met een wiebelige overheid. En dat gaat ook niet beter worden.’
Zijn advies aan bedrijven in de zaal: reken niet op de overheid om die onzekerheid weg te nemen. ‘Je moet jezelf dus toch immuun maken voor dat overheidsbeleid, en met voorstellen richting klanten en consumenten komen waarbij je niet afhankelijk bent van de hippe salderingsregeling of een andere subsidieregeling.’
Geen subsidie batterijen
Die laatste zin was meteen een bruggetje naar het tweede heikele punt: moet de overheid dan niet gewoon de thuisbatterij subsidiëren, nu salderen verdwijnt en de businesscase van zonnepanelen zonder batterij verslechtert? Samsom was daar glashelder over. ‘Nee. Niet doen.’ Zijn onderbouwing: subsidie verstoort juist de markt die nu net goed op gang is gekomen. ‘De markt wordt er gek van.’
Het kabinet besloot eerder zelf al om geen subsidie voor thuisbatterijen in te voeren, terwijl enkele provincies en gemeenten, zoals Flevoland en Noordwijk, wel eigen regelingen optuigden. Samsom schaart zich echter nadrukkelijk achter de lijn van het Rijk, en onderbouwt dat niet met budgettaire overwegingen, maar met een waarschuwing voor marktverstoring door ondoordachte steun.
Boomende markt
Toch erkende Samsom in dezelfde adem dat zijn eigen salderingsregeling óók tot marktverstoring heeft geleid, zij het in een andere richting. ‘De salderingsregeling heeft tot een soort boomende markt geleid waar iedereen last van had’, zei hij, doelend op de snelle, soms ongecontroleerde groei van de zonnepaneelmarkt die de regeling op gang bracht. Voor Samsom is dat precies de les: directe financiële prikkels, of het nu gaat om saldering of om een subsidie op batterijen, werken averechts zodra een technologie eenmaal op eigen kracht rendabel is.
In zijn keynote betoogde Samsom dat de echte opgave niet bij subsidies of compensatieregelingen ligt, maar bij het wennen van consumenten aan elektriciteit als een product waarvan de waarde voortdurend verandert. Hij vergeleek stroom met aardbeien: duur in de winter, goedkoop in de zomer, met als verschil dat de waarde van stroom niet per seizoen maar per kwartier wisselt. ‘En dat hebben we Nederlanders nooit duidelijk gemaakt, en dat heeft ons ook wel een beetje opgebroken’, aldus Samsom. Zolang die boodschap niet landt, verwacht hij dat zowel de discussie over subsidies en stimuleringsregelingen de sector nog wel even blijft achtervolgen.
3 grote trends
Dat Samsom zo stellig over saldering en subsidies durft te oordelen, hangt volgens hemzelf samen met het grotere plaatje dat hij in zijn keynote schetste: 3 grote bewegingen die de komende 10 tot 30 jaar bepalend zijn voor de energietransitie. De eerste is klimaatverandering zelf, die hij nadrukkelijk geen cyclus maar een trend noemde. ‘Wij leven nu al in een op hol geslagen klimaatsysteem’, zei Samsom, wijzend op de steeds snellere opwarming van de Noord-Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee en de gevolgen daarvan, zoals de overstromingen in Valencia en de extreme regenval in Griekenland.
De tweede beweging noemde hij de innovatiecurve: de exponentiële, nauwelijks te voorspellen groei van zon, wind, batterijen en binnenkort artificiële intelligentie. ‘Wat wij op dit moment aan het doen zijn, verslaat alles bij elkaar wat wij tot nu toe ooit hebben gepresteerd’, aldus Samsom, die erop wees dat het internationaal energieagentschap IEA de groei van zonne-energie keer op keer te laag inschat.
De derde en laatste trend is wat Samsom ‘het einde van de naïviteit’ noemt: het besef in Europa, versneld door de Russische inval in Oekraïne, dat je niet afhankelijk moet willen zijn van één leverancier voor je energie. ‘Op de ochtend van 24 februari 2022 was 44 procent van elke gasmolecuul die u thuis in uw boiler stak van Russische oorsprong’, besloot Samsom. ‘We waren al vele malen gewaarschuwd: in 2000 bij Tsjetsjenië, in 2006 bij Georgië, in 2014 bij de Krim. Toch ging het door – een gasmultinational aan de ene kant, Poetin aan de andere. We waren gewaarschuwd, maar het goedkope gas was te aantrekkelijk...’
Maak Solar & Storage Magazine jouw voorkeursbron in Google
Met een nieuwe functie van Google bepaal je zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt naar nieuws. Volg ons en mis nooit meer het laatste nieuws over zonne-energie en energieopslag.
Eerder
Laatste Nieuws
Nieuwsbrief
Meest gelezen
Vacatures
Nu in Het Tijdschrift
De juni 2026-editie van het tijdschrift Solar & Storage Magazine is uit. Dit nummer staat in het teken van de beurs Sustainable Solutions Kortrijk, het naderende einde van de salderingsregeling en thuisbatterijen.















