Vlaanderen schrapt definitief groenestroomcertificaten bij negatieve prijzen, ook als stroom lokaal wordt verbruikt

De Vlaamse regering heeft na advies van de Raad van State het wijzigingsbesluit van het Energiebesluit definitief goedgekeurd op voorstel van viceminister-president Melissa Depraetere. Brancheorganisatie ODE Vlaanderen is teleurgesteld en wijst op de gevaren voor de investeringszekerheid in de sector. Groenestroomcertificaten zijn een steunmechanisme van de Vlaamse overheid dat producenten van duurzame energie met windmolens en zonnepanelen een aanvullende vergoeding biedt bovenop de marktprijs, bedoeld om de hogere investeringskosten van hernieuwbare-energieprojecten terug te verdienen. Voor veel projecten vormden die certificaten de financiële basis waarop investeringsbeslissingen werden genomen.

Kwartier als nieuwe drempel
Tot nu toe verloren producenten hun groenestroomcertificaten alleen als de elektriciteitsprijs minstens 6 aaneengesloten uren negatief was. Met het nieuwe besluit wordt die drempel drastisch verkort: elk kwartier met een negatieve elektriciteitsprijs volstaat voortaan om geen certificaten te ontvangen voor die productieperiode. Hetzelfde geldt voor warmtekrachtcertificaten, de steun die gecombineerde warmte- en elektriciteitsproductie ondersteunt. De maatregel gaat in op 1 januari 2027 en geldt voor alle installaties, ongeacht de startdatum of de vaststelling van een bandingfactor, de correctiefactor die de hoogte van de certificaatsubsidie mede bepaalt.

Bij negatieve elektriciteitsprijzen is er zoveel stroom op het elektriciteitsnet dat producenten moeten betalen om hun elektriciteit kwijt te raken. Door in die periodes geen certificaten te verstrekken, wil de Vlaamse regering producenten ontmoedigen om te blijven produceren en de steunregels beter afstemmen op de Europese staatssteunrichtsnoeren voor klimaat, energie en milieu (CEEAG). Kleinschalige installaties worden deels ontzien: de vrijstelling geldt voor installaties met een bruto nominaal vermogen onder de 400 kilowatt. Voor installaties die vanaf 1 januari 2026 in gebruik zijn genomen, is die grens verder verlaagd naar 200 kilowatt.

Lokaal verbruik ook geraakt
ODE Vlaanderen, de sectororganisatie voor hernieuwbare energie, erkent de ambitie achter de maatregel maar heeft principiële bezwaren tegen de uitwerking. De sector had zelf een alternatief voorgesteld: beperk de certificatenkorting uitsluitend tot stroom die op het stroomnet wordt geïnjecteerd, en ontzien stroom die lokaal wordt verbruikt. Die aanpak is gangbaar in de omringende landen. Het voorstel werd door de regering echter niet overgenomen.

Daarmee vervallen certificaten nu ook voor stroom die producenten ter plaatse zelf verbruiken of lokaal opslaan. ODE stelt dat lokaal verbruikte stroom niet bijdraagt aan overaanbod op het stroomnet. Een gerichte aanpak voor injectie had juist de uitrol van lokale opslag met batterijen en vraagsturing kunnen stimuleren, twee instrumenten die helpen om negatieve prijzen te vermijden.

Stabiel kader gevraagd
ODE Vlaanderen benadrukt dat dit niet de eerste keer is dat de spelregels worden aangepast voor projecten die zijn gebouwd op basis van bestaande afspraken. Dat tast de investeringszekerheid aan die nodig is om de energietransitie te financieren.

‘De energietransitie vraagt grote investeringen en die investeringen gebeuren vandaag. Het opnieuw aanpassen van de spelregels ondergraaft dat vertrouwen’, zegt Nathalie Devriendt, directeur van ODE Vlaanderen.

Flexibilisering en lokale valorisatie
De brancheorganisatie pleit voor een aanpak die verdergaat dan het afbouwen van productiestimulansen. Lokale afname, vraagsturing, flexibiliteit en energieopslag moeten volgens ODE centraal staan, want hernieuwbare-energieproducenten investeren vandaag volop in technologieën om energie lokaal te valoriseren, productie af te stemmen op de vraag en flexibel te reageren op marktsignalen. ODE zegt bereid te blijven tot dialoog met de Vlaamse regering over een beleidskader dat zowel de marktwerking als de verdere uitbouw van hernieuwbare energie in Vlaanderen ondersteunt.

‘De sector investeert vandaag volop in de flexibilisering en lokale valorisatie van hernieuwbare energie. Om die investeringen verder op te schalen, is een voorspelbaar en stabiel beleidskader cruciaal’, aldus ODE Vlaanderen.