Pro-Russische hackers claimen warmtepomp Nederlands bedrijf te hebben gehackt

De pro-Russische hackersgroep zegt toegang te hebben gekregen tot klimaatbeheersingssystemen van 2 Nederlandse organisaties, als onderdeel van campagne #OpNetherlands. Bij een van die organisaties konden de hackers via een zogeheten Human-Machine Interface – de bedieningsinterface waarmee operators machines bewaken en aansturen – temperatuurinstellingen aanpassen. Bij de andere organisatie zou de groep een warmtepomp op afstand hebben kunnen besturen. 

Toegang en schade

Dit alles meldt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) in het rapport Cybersecuritybeeld Nederland 2026 dat de NCTV aan de Tweede Kamer heeft aangeboden.

De NCTV beschrijft de incidenten op basis van claims van de hackersgroep, maar bevestigt niet dat daarbij schade is ontstaan. Om de ernst correct in te schatten, is het belangrijk onderscheid te maken tussen 3 niveaus die niet uitwisselbaar zijn: toegang tot een systeem verkrijgen, instellingen manipuleren, en daadwerkelijke schade of uitval veroorzaken. Dat de hackers beweren een warmtepomp te hebben bediend, zegt nog niets over eventuele schade.

OT-systemen kwetsbaar

De aanvallen richten zich op operationele technologie, ook wel OT-systemen genoemd. Dat zijn de digitale systemen die fysieke processen aansturen, van industriële machines tot klimaatinstallaties en energieapparatuur. Veel van zulke systemen zijn ontworpen voor betrouwbaarheid en een lang leven, niet primair voor beveiligde internetverbindingen. Naarmate meer OT-systemen – zoals warmtepompen, koelinstallaties en andere klimaatapparatuur – worden aangesloten op bedrijfsnetwerken of het internet, neemt het aanvalsoppervlak toe.

Steun aan Oekraïne

NoName057(16) is een pro-Russisch collectief dat bekend staat om DDoS-aanvallen op overheidssites en kritieke infrastructuur in landen die Oekraïne steunen. De campagne #OpNetherlands is gericht op Nederlandse organisaties en maakt deel uit van een bredere reeks aanvallen op Europese landen die als pro-Oekraïens worden beschouwd.

Als algemene beveiligingsmaatregel geldt dat OT-systemen bij voorkeur worden gescheiden van bedrijfsnetwerken. Toegang beveiligen en systemen monitoren op ongebruikelijke activiteit zijn basisstappen voor elk systeem dat via het internet bereikbaar is. De energiesector en installateurs doen er volgens de NCTV goed aan te inventariseren welke systemen via het netwerk benaderbaar zijn en of die toegang werkelijk noodzakelijk is.

Dreigend patroon

De Nederlandse incidenten staan niet op zichzelf. Afgelopen december werden in Polen minstens 30 wind- en zonneparken aangevallen, waarbij de communicatie met netbeheerders werd verstoord. 

Er ontstond geen stroomuitval. De aanvallers maakten gebruik van 2 soorten wiper-malware – schadelijke software die gegevens wist of systemen onbruikbaar maakt. CERT.PL, het Poolse cyberrespons-instituut, vermoedt dat de kernfunctionaliteit van wiper-malware die in diezelfde aanvalsgolf tegen een productiebedrijf werd ingezet, is ontwikkeld met behulp van een taalmodel.