Vlaamse overheid en warmtepompsector sluiten samenwerkingscharter

Het charter onderstreept het engagement van beide partijen om barrières voor een doorbraak van warmtepompen gezamenlijk weg te werken. Momenteel komt 31 procent van de broeikasgasuitstoot in Vlaanderen voort uit het verbranden van fossiele brandstoffen voor de verwarming van gebouwen en het leveren van industriële proceswarmte. Die warmtevraag kan volgens de ondertekenaars veel efficiënter en fossielvrij worden opgewekt met warmtepompen.

Werkpaard klimaattransitie
Het charter stelt dat warmtepompen inzetbaar zijn in nieuwbouw, renovatie en collectieve projecten, en samen met warmtenetten de ruggengraat vormen van een toekomstbestendig verwarmingssysteem. Warmtepompen vinden ook hun weg naar de industrie, waar ze samen met elektrische boilers technisch in staat zijn om 50 procent van het finale fossiele energieverbruik in te vullen.

Door de warmtepomp in te zetten als werkpaard voor de klimaattransitie, wordt volgens de partners een driedubbel voordeel behaald. Ten eerste bouwt Vlaanderen de afhankelijkheid af van fossiele brandstoffen uit autocratische landen. Ten tweede is 3 tot 4 keer minder energie-input nodig om te voldoen aan dezelfde warmtevraag. Ten derde worden lokale hernieuwbare omgevingsbronnen maximaal gevaloriseerd en wordt de uitstoot van broeikasgassen en vervuilende stoffen vermeden.

Warmtepompplan overheid
De Vlaamse overheid maakt sinds vorig jaar werk van een Warmtepompplan met wettelijke, financiële en sociale instrumenten om de uitrol van warmtepompen te versnellen. Een belangrijk onderdeel is een Vlaamse energietaxshift, het verschuiven van kosten weg van de elektriciteitsfactuur. Deze verschuiving werkt samen met de federale energietaxshift en Europese maatregelen toe naar een prijsverhouding elektriciteit-fossiel die de operationele kosten van een warmtepomp onder die van een fossiele verwarmingsinstallatie brengt.

Het behoud van de Mijn VerbouwPremie voor warmtepompen en warmtepompboilers voor alle inkomensdoelgroepen maakt ook deel uit van het plan. Dit zorgt samen met de federale btw-verlaging voor een lagere total cost of ownership – de totale kosten van aanschaf en gebruik. Daarnaast komt er een nieuwe steunoproep voor de toepassing van warmtepompen in de industrie en een uitbreiding van de vergroeningsscans.

Een meerjarig Gebouwrenovatieplan met tussentijdse mijlpalen moet het gebouwenbestand tegen 2050 transformeren tot emissievrije gebouwen. Het aanwenden van middelen uit het Sociaal Klimaatfonds voor de fossielvrije renovatie van sociale huurwoningen moet ervoor zorgen dat de woonmaatschappijen hun voortrekkersrol kunnen waarmaken en de warmtepompmarkt binnen bestaande bouw kunnen helpen openbreken.

Begeleiding via Energiehuizen
De Energiehuizen krijgen een belangrijke rol bij het begeleiden van gezinnen die een warmtepomp willen plaatsen. Zij tekenen een stappenplan uit met de noodzakelijke maatregelen om de woning klaar te maken voor verwarming via warmtepomp, eventueel tijdelijk geïntegreerd met de bestaande verwarming. Als one-stop-shop zorgen de Energiehuizen ook voor de toeleiding van klanten naar de beschikbare premies en leningen.

Daarnaast komt er een ruimer advies over warmtepompen op energieprestatiecertificaten en op de Woningpas, bijvoorbeeld over welke bijkomende maatregelen nodig zijn om te kunnen overschakelen naar een warmtepomp. Ook wordt een duidelijk en aangepast wetgevend kader voor centrale bronnen ontwikkeld, met mogelijkheden voor heat-as-a-serviceaanbieders via een collectieve warmtepomp.

De overheid evalueert samen met de warmtepompsector en de lokale besturen de leidraad voor omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties om te komen tot een meer uniforme aanpak. Ook wordt een leidraad voor gemeenten opgesteld met betrekking tot boringen op publiek domein voor de toepassing van ondiepe geothermische systemen – warmtepompen die warmte uit de bodem halen.

Toezeggingen warmtepompsector
De warmtepompsector, bestaande uit fabrikanten en installateurs, zegt toe om in samenwerking met opleidingscentra de klantenreis richting warmtepomp te faciliteren. De sector sensibiliseert zijn leden tot het opstellen van transparante, toegankelijke offertes die de warmtepomp voor een brede groep eindklanten bereikbaar maakt.

Deze offertes moeten de eindklant inzicht geven in de installatiekeuzes zoals het type installatie, afgiftesysteem en buffervat, en de daaraan verbonden voordelen. De kostprijs van de plaatsing van een warmtepomp en bijhorende werken zoals de aanpassing van het afgiftesysteem, dient helder en transparant te worden opgedeeld, waarbij redelijke marges worden genomen op de warmtepomptoestellen. Dit moet de eindklant beschermen tegen te grote marges en in staat stellen om vlot verschillende offertes met elkaar te vergelijken.

Tools voor installateurs
De sector engageert zich verder om tools te ontwikkelen die installateurs meer technische handvatten geven om warmtepompen in renovatie in te passen, zowel in eengezinswoningen als in appartementen. Het gaat om tools voor eventuele aanpassingen van het hydraulisch circuit, bijkomende isolatie, bijkomende radiatoren, warmteverliesberekeningen en de geschiktheid van de elektrische installatie. Dit moet installateurs in staat stellen eenvoudiger te bepalen of een woning warmtepompklaar is en welke acties nog noodzakelijk zijn.

De sector sensibiliseert installateurs om systematisch een warmtepomp-alternatief aan te bieden in offertes voor vervangingen van stookinstallaties bij gebouwen die daartoe geschikt zijn. Daarbij wordt gewezen op de beschikbare ondersteuning en begeleiding zoals warmtepomppremies, Mijn Verbouwleningen en het Energiehuis.

Daarnaast informeert de sector installateurs en klanten over de mogelijkheden op het vlak van remote opvolgen en slimme aansturing van installaties in functie van dynamische contracten, time-of-use-tarieven of het vermijden van hogere capaciteitstarieven. Het sensibiliseren van de installateurs om aandacht te besteden aan de correcte inregeling van de warmtepomp na plaatsing en het opvolgen van het toestel gedurende minstens het verwarmingsseizoen maakt deel uit van de afspraken.

Gezamenlijke communicatie
De Vlaamse overheid, de warmtepompsector en de opleidingscentra zullen tot slot samenwerken aan een positieve communicatie over warmtepompen. Er komt concrete samenwerking met en ondersteuning van publieke actoren zoals energiehuizen, steden en gemeenten bij toegankelijke communicatie naar de burger inzake warmtepompen.

Ook wordt een communicatiestrategie met campagnes ontwikkeld rond warmtepompen in renovatie en het opleiden en vormen van nieuwe warmtepompinstallateurs.