Repowering zonneparken: ‘Er wordt heel lang over gesproken voordat het losgaat’

Aton Projects, onderdeel van Essent/E.ON, ontwerpt, bouwt en onderhoudt grootschalige zonne-energiesystemen en batterijopslag, met Nederland en Duitsland als belangrijkste markten. Okkema is er commercieel directeur. Komt repowering al op gang? Hij begint met een terugblik op een bewogen jaar. Zo stelden grote Duitse ontwikkelaars bouwbeslissingen uit, omdat een zonnepark zonder batterij niet meer haalbaar is. Dat vraagt om een nieuwe investeringsbeslissing, terwijl velen in financieel zwaar weer zitten.

Vinger
Okkema: ‘En wat betreft batterijen moet nog expertise worden opgebouwd. Maar als je een vergunning en een netaansluiting hebt, dan heb je ook iets interessants in handen, zo blijkt. Na de zomervakantie kwam een flinke lading nieuwe aanvragen binnen bij ons. We kijken positief naar 2027. In Nederland veert de markt in mindere mate op. Zo blijven batterijen achter bij de verwachting. Ik kan er niet goed mijn vinger op leggen, waarom het niet veel harder gaat. Iedereen is ermee bezig, iedereen moet. Ook hier zal investeringsruimte meespelen. Het zit een beetje vast.’

Dunnefilm
In Duitsland werd tussen 2004 en 2010 al flink gebouwd in de pv-sector. Rekening houdend met de levensduur van zonnepanelen, zouden de eerste installaties daar nu aan de beurt zijn voor repowering. Is dat ook echt zo? Bij Aton Projects komen nog geen serieuze aanvragen binnen, maar Okkema verwacht dat die er wel aan zitten te komen. Wat daarin meespeelt is de vooruitgang van zonnepaneeltechnologie.

Okkema: ‘Veel vroege Duitse parken zijn gebouwd met kleinere dunnefilmzonnepanelen. Een Duitse collega realiseerde toevallig een zonnepark met moderne zonnepanelen naast een park met die kleine oude zonnepanelen. Op dezelfde grond kun je 2 tot 3 keer zoveel vermogen kwijt. De Duitse markt is nu vooral businesscases aan het doorrekenen. Er moet nog wel wat water door de Rijn voordat repowering er mainstream wordt.’

Alles eraf
Alle zonnepanelen eraf en nieuwe erop, met nieuwe omvormers en nieuwe bekabeling. Moet er meer vermogen bij, dan worden ook transformatoren bijgeplaatst of vervangen. Zo definieert Okkema repowering. Dat omvattende werk maakt het tot een interessant verdienmodel voor Aton Projects vertelt hij, maar ook ingewikkeld, bijvoorbeeld ten aanzien van de onderconstructie.

Palen
Okkema: ‘Nieuwe zonnepanelen met andere afmetingen passen niet zomaar 1 op 1 op wat er al staat. Met een nieuw systeem krijg je andere wind- en sneeuwbelasting. Zijn je palen dan wel voldoende dik en diep genoeg de grond ingeramd? Wij berekenen dat bij ieder project, het is best complexe engineering. Het is niet even een ander type zonnepaneel erop schroeven. Ook een lichtere variant van repowering, alleen de omvormers vervangen, is minder eenvoudig dan het lijkt.’

Zwakste punt
Zonnepanelen en omvormers zijn de afgelopen jaren met elkaar meegegroeid: de spanning ging bijvoorbeeld van 1.000 naar 1.500 volt. Daardoor zijn nieuwe omvormers die elektrotechnisch nog bij de bestaande installatie passen lastig te vinden, en moet ook de stringlengte opnieuw worden bekeken. Okkema adviseert omvormers zo lang mogelijk één voor één te vervangen, wanneer ze defect raken. Dat gebeurt geregeld, want de omvormer is een van de zwakste onderdelen van een zonnepark. ‘Een goede omvormer maakt een zonnepark minder kwetsbaar en is relatief helemaal niet duur. Het aandeel van de omvormer in de kostprijs van een park was 10 jaar geleden nog significant, nu is het maar een klein deel.’

Grootste waarde
Of repowering loont, moeten zonneparkeigenaren zelf uitrekenen, benadrukt Okkema. ‘Wij zijn geen asset owner’. Volgens hem komt de capex bij volledige repowering in de buurt van die van een nieuwe pv-installatie. ‘Wel zijn de grond, vergunning en netaansluiting er al. Die netaansluiting vertegenwoordigt vaak de grootste waarde van een zonnepark. Daar wil je het meeste uithalen. De vraag is hoeveel meer opbrengst je krijgt als je alles vervangt.’

Veel te vroeg
Wanneer gaat Nederland repoweren? De meeste Nederlandse zonneparken zijn gebouwd tussen 2017 en 2024. ‘Het zou heel erg zijn als je nu al zou moeten repoweren’, aldus Okkema. ‘We zijn waarschijnlijk nog minstens 10 jaar verder voordat het zover is, en omdat die installaties met relatief moderne zonnepanelen zijn uitgerust, denk ik dat het nog wel langer gaat duren. De focus ligt nu op batterijen en curtailment. Dat laatste zat niet in de eerste zonneparken ingebouwd, maar door negatieve stroomprijzen moet iedereen nu actief kunnen sturen. Dat is een hele belangrijke toevoeging aan de Nederlandse pv-parken. Ik herken eigenlijk niet dat repowering momenteel een belangrijk gespreksonderwerp is in Nederland. De aandacht gaat veel meer uit naar het beter benutten van de bestaande netaansluiting door het toevoegen van batterijopslag, en slimme sturing. Daar liggen op het moment de grootste kansen voor zonneparkeigenaren.’