Fossiele brandstoffen voor de uitgang, Nederland wil op VN-klimaattop wereldwijd elektrificatiedoel afspreken

Van 9 tot en met 20 november vindt de 31e VN-klimaatconferentie (COP31) plaats in het Turkse Antalya. De multilaterale klimaatonderhandelingen worden dit jaar voorgezeten door Australië, terwijl Turkije de overige COP-onderdelen leidt, waaronder de top voor staatshoofden en de actie-agenda met vrijwillige initiatieven om de uitvoering van klimaatafspraken te bevorderen.

Wereld moet elektrisch
Een van de concrete Nederlandse doelstellingen voor Antalya is het agenderen van een wereldwijd elektrificatiedoel voor 2035, samen met een kopgroep van gelijkgezinde landen. Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei benadrukt in haar Kamerbrief dat deelafspraken tussen groepen ambitieuze landen een onmisbare aanvulling zijn op de bredere multilaterale onderhandelingen.

Het elektrificatiedoel sluit aan op de EU-inzet voor COP31. Nederland pleit er daarnaast voor dat ook de energietransitie, de aanpak van ontbossing en circulariteit onderdeel worden van de tweede zogenaamde Global Stocktake, de collectieve weging van mondiale klimaatvoortgang na de Overeenkomst van Parijs. Die weging gaat op COP31 officieel van start. Inhoudelijke onderhandelingen vinden er in Antalya nog niet plaats, maar de conferentie legt het fundament voor een technische fase vanaf 2027 en politieke besluitvorming in 2028. Nederland wil dat daarvoor alle relevante rapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) op tijd beschikbaar zijn.

Stevige plek mitigatie
Over de huidige trajectlijn is Van Veldhoven nuchter in haar brief: bij volledige uitvoering van alle bestaande VN-klimaatplannen wordt de mondiale opwarming geraamd op 2,3 tot 2,5 graden Celsius, waarmee de 1,5-gradengrens voor langere tijd wordt overschreden. Nederland en de EU zetten er dan ook op in dat mitigatie een stevige plek behoudt in de COP31-onderhandelingen en dat het Mitigatiewerkprogramma, dat de mondiale klimaatuitvoering op koers moet houden, verder wordt versterkt.

In april organiseerden Nederland en Colombia gezamenlijk een conferentie over de mondiale afbouw van fossiele brandstoffen. De resultaten worden in Antalya gepresenteerd, en de fossiele afbouwcoalitie werkt in aanloop naar een tweede conferentie in 2027 verder aan gezamenlijke actielijnen. Nederland organiseert in Antalya ook eigen activiteiten waarbij landen bespreken hoe zij de fossiele uitfasering concreet vormgeven.

Klimaatgeld onder druk
Klimaatfinanciering staat dit jaar opnieuw hoog op de agenda van de klimaattop, en de geopolitieke context geeft die discussie extra scherpte. De stopzetting van de Amerikaanse ontwikkelingshulp en dalende Europese budgetten voor ontwikkelingssamenwerking zetten ontwikkelingslanden ertoe aan om harder aan te sturen op meer publieke klimaatsteun. De EU en haar lidstaten zijn collectief de grootste donor van publieke klimaatfinanciering, en committeren zich volgens Van Veldhoven aan de implementatie van het mondiale klimaatfinancieringsdoel dat op COP29 werd vastgesteld. Tegelijkertijd benadrukt Nederland dat ook private financiering en een bredere donorbasis onmisbaar zijn om aan de totale financieringsbehoefte te voldoen.