Kabinet wil warmtenetten inzetten in strijd tegen vol stroomnet

Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei herhaalt in een brief aan de Tweede Kamer dat collectieve warmtesystemen voor een belangrijk deel van de gebouwde omgeving de goedkoopste manier zijn om van het aardgas af te stappen. Warmtenetten dragen volgens haar bovendien bij aan een geïntegreerd energiesysteem, doordat ze via flexibiliteit en opslag helpen bij het beperken van de problemen van het volle stroomnet en onnodige netverzwaring voorkomen. Daarmee positioneert het kabinet warmtenetten nadrukkelijk als alternatief voor verdere elektrificatie van de warmtevraag in dichtbebouwde wijken, juist waar het stroomnet al zwaar wordt belast.

Subsidieregeling wordt vernieuwd
Het kabinet werkt aan een verbeterde Warmtenet Investeringssubsidie (WIS), met als werktitel WIS 2.0. Die vernieuwde subsidieregeling moet in 2027 opengaan. Daarbij moeten de subsidies gerichter worden ingezet in gebieden waar een collectief warmtesysteem ook maatschappelijk gezien de goedkoopste oplossing is.

Verder wil het kabinet bestuurlijke gebiedsafspraken tussen gemeenten, warmtebedrijven en andere partijen stimuleren, zodat een warmtesysteem gefaseerd en met minder vertraging kan worden uitgerold. Ook worden subsidies voor inpandige aanpassingen, zoals de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) en de Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH), waar mogelijk geïntegreerd in de nieuwe regeling.

Meer tijd voor aanvraag
Om projecten die dicht tegen een investeringsbesluit aanzitten nog dit jaar de kans te geven een aanvraag in te dienen, verlengt het kabinet de huidige openstelling van de WIS tot en met 30 november.

Voor installateurs, warmtebedrijven, gemeenten en projectontwikkelaars die nog volop bezig zijn met hun businesscase, is dat een concreet en welkom uitstel.

23 clusters, 200.000 aansluitingen
Onderzoek naar een zogenoemde clusteraanpak, uitgevoerd door adviesbureaus AT Osborne en Rebel, heeft 23 potentiële warmteclusters in beeld gebracht: gebieden waar geconcentreerde warmtevraag en lokaal warmteaanbod samenkomen. Volgens het onderzoek zouden in de meest vergevorderde clusters in de komende 7 tot 10 jaar minimaal 200.000 aansluitingen op een collectief warmtesysteem gerealiseerd kunnen worden, mits er voldoende financiering en draagvlak is. Het kabinet ziet duidelijke voordelen in deze aanpak.

‘De onderzoekers van de clusteraanpak constateren echter ook dat er momenteel meer potentiële projecten dan subsidiemiddelen zijn’, duidt Van Veldhoven. ‘Eveneens ontbreken langjarige middelen voor de SAH-regeling: per 2027 is er al sprake van een acuut tekort dat opgevangen moet worden. Zonder aanvullend budget betekent dit dat er met de bestaande middelen minder aansluitingen gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast is naar verwachting meer subsidiebudget per aansluiting nodig om zo een aantrekkelijk aanbod te realiseren. Bij volgende budgettaire besluitvormingsmomenten zal het kabinet dit meenemen in de afwegingen.’

Garantieregeling loopt vertraging op
Een ander instrument om de financiering van warmtenetten aantrekkelijker te maken, de Garantieregeling Warmtenetten, komt later dan gepland. Eerder werd gemikt op een internetconsultatie deze zomer en openstelling per 1 januari 2027. Die planning wordt niet gehaald: de consultatie is nu voorzien later dit jaar en de regeling moet in de loop van 2027 opengaan.

Bij de verdere uitwerking worden onder meer banken, gemeenten en warmtegemeenschappen betrokken. De minister besluit: ‘De initiële looptijd van de garantieregeling is 5 jaar. Tegen het einde van deze periode zal een evaluatie plaatsvinden. Daarin wordt ook bezien of het opportuun is de looptijd van de garantieregeling te verlengen.’