23 brancheverenigingen vragen sneller optreden EU tegen oneerlijke handel

Goedkope staatsgefinancierde import ondermijnt volgens de 23 organisaties de Europese industrie. De ondertekenaars vertegenwoordigen een breed scala aan sectoren: van staal en cement tot chemie, glas, aluminium en zonne-energie. Onder de ondertekenaars bevinden zich naast ESMC onder meer Recharge, Solar Heat Europe, European Aluminium en European Metals. Zulke uiteenlopende industrieën spreken zelden met één stem, maar de dreiging die zij zien, is volgens hen groot genoeg om dit te doen.

Overschotten tegen bodemprijzen
De kern van de verklaring is dat niet-markteconomieën, lees: landen waar de overheid productie en export actief stuurt via subsidies en fiscale voordelen, structureel te veel produceren en die overschotten tegen bodemprijzen op de Europese markt dumpen. Europese fabrikanten moeten volgens hen tegelijkertijd voldoen aan strenge milieu- en sociale regels én hoge energieprijzen betalen, maar staan zo oog in oog met concurrenten die van geen van beide last hebben. De verenigingen spreken van een ongelijk speelveld dat de Europese concurrentiepositie direct uitholt.

Voor de zonne-energiesector is dit patroon bepaald niet nieuw. De wereldwijde overcapaciteit uit China zet Europese fabrikanten van zonnepanelen al jaren onder druk, met fabriekssluitingen en baanverlies als gevolg. De ESMC heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk om ingrijpen gevraagd, onder meer door te pleiten voor uitbreiding van de CO2-heffing aan de grens naar zonne-energieproducten.

Urgentie en vertraging
Een van de scherpste kritiekpunten in de nieuwe verklaring is de trage werking van de EU-handelsinstrumenten; ook wel trade defence instruments (TDI’s) genoemd. Dit zijn juridische middelen waarmee de EU importheffingen kan opleggen als buitenlandse bedrijven producten tegen oneerlijk lage prijzen exporteren. Het probleem: zelfs al vóórdat een officieel onderzoek start, lopen de wachttijden al op tot meerdere maanden. In sectoren met intense internationale concurrentie kunnen dergelijke vertragingen volgens de schrijvers van de brief onomkeerbare gevolgen hebben, zoals fabriekssluitingen en het definitief verdwijnen van industriecapaciteit en werkgelegenheid.

‘Europese zonnepaneelfabrikanten hebben al geleerd wat het kost om te laat te handelen’, vertelt Christoph Podewils, secretaris-generaal van de ESMC. ‘De Commissie beschikt over de instrumenten; wat ontbreekt is de snelheid en het personeel om ze op tijd in te zetten.’

4 concrete eisen
De ondertekenaars formuleren 4 concrete eisen aan de Europese Commissie. De eerste en meest urgente eis betreft personele versterking van DG Trade, de Europese dienst die handelsonderzoeken uitvoert. Vergeleken met de grootste handelspartners van de EU is deze dienst ernstig onderbezet, zowel in absolute aantallen als relatief. De tweede eis is dat de bestaande instrumenten sneller, vroeger en flexibeler worden ingezet, vóórdat schade onomkeerbaar is. Daarbij pleiten de organisaties voor een aanpak die de gehele productieketen beslaat, zodat handelsverstoringen niet simpelweg van het ene product naar het volgende opschuiven, het zogenoemde ‘whack-a-mole’-effect.

Ten derde vragen de organisaties de Europese Commissie te overwegen een nieuw, specifiek instrument te ontwikkelen dat is toegesneden op verstoringen door staatsgestuurde productie en export, maar wel in lijn blijft met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Ten vierde moet de verordening voor buitenlandse subsidies FSR strategischer worden ingezet. De FSR is een relatief nieuw EU-instrument dat bedrijven verplicht specifieke overnames, fusies en aanbestedingen te melden als zij buitenlandse overheidssteun hebben ontvangen. Nu kijkt de FSR per geval; de organisaties willen dat de Europese Commissie ook structurele patronen van staatsgestuurde marktgedragingen sectorbreed in kaart brengt.

Geen protectionisme
De ondertekenaars benadrukken uitdrukkelijk dat zij niet vragen om bescherming tegen concurrentie, maar om eerlijke concurrentie. ‘Een eerlijk en gelijk speelveld is de voorwaarde voor elke industriële basis om in Europa te kunnen overleven’, aldus Podewils.

Wanneer de Europese Commissie deze stappen neemt, is dat een begin van handelsbeleid dat aansluit bij de werkelijkheid van het huidige wereldwijde handelssysteem en Europese industrieëneen faire kans geeft om te concurreren op de Europese markt.