EnergyVille en VITO presenteren aanbevelingen voor Vlaamse renovatieverplichting

De Europese Commissie riep België recent op om zijn ontwerp van Nationaal Gebouwenrenovatieplan zonder verder uitstel in te dienen. Europa onderstreept daarmee nog maar eens dat alle Europese lidstaten een traject moeten uitstippelen naar fossielvrije gebouwen tegen 2050.

Vrijwillige aanpak ontoereikend
De position paper van kennisinstituten EnergyVille en VITO met de titel ‘Van label naar leverage’ maakt duidelijk dat een louter vrijwillige en gefragmenteerde aanpak niet volstaat om de renovatiegraad structureel op te trekken. Het energieprestatiecertificaat-label (epc-label) is in hun ogen een nuttig instrument, omdat het de renovatieverplichting concreet en werkbaar maakt. Maar een label alleen is niet genoeg. Om woningen echt voor te bereiden op fossielvrije verwarming, moet renovatiebeleid ook sturen op warmtevraag, logische renovatiestappen en een duidelijk einddoel.

De paper toont dat renoveren naar energie-efficiënte en emissievrije woningen rechtstreeks bijdraagt aan de kwaliteit, betaalbaarheid en weerbaarheid van wonen in Vlaanderen. De vraag is in hun ogen daarom niet of renovatie moet worden gestuurd, maar hoe dat haalbaar en betaalbaar kan gebeuren. Beleidszekerheid is cruciaal voor investeringsbeslissingen. Daarnaast vraagt een effectief renovatiekader om begeleiding en ondersteuning, innovatie in de bouwsector en flankerend beleid rond financiering, fiscaliteit en sociale ondersteuning.

Vijf aanbevelingen
De paper schuift 5 aanbevelingen naar voren om van de renovatieverplichting een succesverhaal te maken. Ten eerste moet de renovatieverplichting verankerd worden in een stabiel traject richting 2050. Eigenaren, banken en bouwsector hebben behoefte aan voorspelbare normen en een duidelijke horizon naar een fossielvrij gebouwenbestand.

Ten tweede moet de shift naar fossielvrije verwarming versneld worden. Zet in op een logische volgorde van ingrepen, eerst de warmtevraag voldoende verlagen en vervolgens het verwarmingssysteem vervangen, zo prediken EnergyVille en VITO. Een duidelijke en voorspelbare uitfasering voor fossiele verwarmingssystemen geeft eigenaren en investeerders het signaal om renovaties vandaag al op een fossielvrij eindniveau af te stemmen.

Ten derde moeten eigenaars begeleid worden met instrumenten zoals het renovatiepaspoort. Een renovatiepaspoort met een gebouwspecifiek stappenplan helpt eigenaars logische renovatietrajecten uit te stippelen, en vermindert het risico op gefragmenteerde investeringen en lock-ins.

Industrialisering noodzakelijk
Ten vierde moet innovatie en industrialisering ondersteund worden. Innovatieve financieringsmodellen en de industrialisering van renovatieprocessen kunnen investeringsdrempels verlagen, renovaties versnellen en kosten met naar schatting 20 à 25 procent doen dalen. Dit gaat gepaard met kortere uitvoeringstijden en minder afval.

Tot slot moet betaalbaarheid vooropstaan binnen een integrale beleidsaanpak. Stem energiebeleid af op woonbeleid, fiscaliteit, financiering en sociale ondersteuning. Instrumenten zoals aangepaste financieringsmodellen, hervormingen in energieheffingen en gerichte sociale ondersteuning spelen daarin een belangrijke rol.