‘Oorlog Iran grootste fossiele schok in decennia, vraag naar batterijen en zonnepanelen stijgt’

DNV’s Energy Transition Outlook-team heeft een eerste analyse gemaakt van de gevolgen voor het mondiale energiesysteem. De oorlog in Iran, die eind februari begon, heeft volgens de onderzoekers geleid tot de grootste olie- en gasschok in de geschiedenis van de sector. Het bureau verwacht dat de wereld langdurig te maken krijgt met sterk gestegen energieprijzen.

Straat van Hormuz dicht
Irans gedwongen sluiting van de Straat van Hormuz veroorzaakte de grootste olie- en gastoevoerschok ooit. Ongeveer 20 procent van de mondiale olie- en aardgastransporten gaat normaal gesproken door deze zeestraat, waarvan ruim 80 procent bestemd is voor Aziatische markten. Dit is nu teruggebracht tot een klein druppeltje voor landen die Iran als vriendelijk beschouwt.

De oliemarkt was voor de oorlog niet krap en er werd voor 2026 een wereldwijd gasoverschot verwacht. Met Saoedi-Arabië en Qatar nu getroffen door de oorlog, is er geen alternatieve grote producent die het tekort op korte of middellange termijn kan dekken. Rusland, dat nu werkt onder een tijdelijke opheffing van Amerikaanse sancties, zal proberen een deel van het gat te vullen. De Russische productie bedraagt echter slechts 4 procent van de mondiale ruwe olie en ongeveer 15 procent van de aardgasproductie, met beperkte LNG-exportcapaciteit. De Verenigde Staten (VS) plannen de LNG-exportvolumes significant te verhogen, maar volgens DNV niet in de hoeveelheden en op het moment dat nu nodig is.

Schade aan infrastructuur
Het herstel van de productie zal tijd kosten, het herstel van het vertrouwen nog veel langer, verwacht DNV. Ondanks enkele uitspraken over een aanstaande vrede, is dit mogelijk niet het geval. De mogelijkheid van snelle heropleving van de oorlog door een van de strijdende partijen betekent dat er een aanzienlijk risico bestaat op verdere schade aan energie-infrastructuur in de regio, inclusief die van Iran zelf. Het proces van reparatie en herstel zal kwetsbaar en langzaam zijn. Al meer dan 40 kritieke infrastructuurfaciliteiten zijn beschadigd en sommige kunnen jaren nodig hebben voor reparatie.

Daarnaast zal Irans controle over de Straat van Hormuz een permanente risicopremie voor de Golf introduceren. Als de Verenigde Staten zich terugtrekken, is er bovendien geen garantie dat Iran zijn greep op de zeestraat zal loslaten als aan zijn diverse eisen niet wordt voldaan.

Transitie versnelt strategisch
Zoals DNV in zijn laatste Energy Transition Outlook van oktober 2025 al voorspelde, laat het prognosemodel zien dat wanneer er verhoogde aandacht is voor energieveiligheid, het tempo van de wereldwijde energietransitie versnelt. Dat komt doordat het netto-effect van energieveiligheidsbeleid wereldwijd in het voordeel is van hernieuwbare energie, batterijen, kernenergie en energie-efficiëntie.

De vuistregel dat wat slecht is voor fossiele brandstoffen goed is voor hernieuwbare energie, is van toepassing. Het conflict in het Midden-Oosten is definitief slecht voor olie en gas. Het versterkt duidelijk energieveiligheid als een primaire mondiale zorg, omdat het opnieuw op dramatische wijze de kwetsbaarheid van veel landen voor olie- en gasafhankelijkheid heeft blootgelegd. Zelfs een vroege normalisatie van de olie- en gastoevoer en prijzen zou dit perspectief niet veranderen.

Azië zwaarst getroffen
Hoewel de huidige fossiele toevoerschok Azië onevenredig treft, zullen alle energie-importerende landen lijden. Hun motivatie om zich minder afhankelijk te maken van olie- en gasimporten zal toenemen. DNV merkt op dat Chinese batterijfabrikanten de afgelopen 3 weken meer zijn gestegen op beurzen dan internationale olie- en gasbedrijven. Dat is volgens DNV een signaal waar langetermijngeld op inzet, zeker op een snellere opname van elektrische voertuigen te midden van hoge olieprijzen, maar ook op energieopslag voor netstabiliteit naarmate de uitrol van hernieuwbare energie versnelt.

DNV herinnert eraan dat de energietransitie een langetermijnspel is. Zelfs met de impuls voor hernieuwbare energie door het huidige conflict, kost het diversifiëren van het energiesysteem van een land tijd. Het veranderen van de energiemix van een land vereist ook investeringen, en hogere rentetarieven zullen het aanzienlijke vooraf benodigde kapitaal voor hernieuwbare energie en elektriciteitsnetten duurder maken. Hoewel het huidige conflict waarschijnlijk uiteindelijk in het voordeel is van decarbonisatie, is het geen eenrichtingsverkeer.

DNV verwacht dat ondanks krappere budgetten en een inflatoir klimaat dat zich verzet tegen investeringen, zorgen over energieveiligheid onvermijdelijk nog sterker in het voordeel van hernieuwbare energie, batterijen en kernenergie zullen werken.