TNO: 262.000 kinderen groeien op in koud en vochtig huis

De onderzoekers waarschuwen dat energiearmoede bij kinderen niet alleen een financieel probleem is, maar ook leidt tot gezondheidsklachten, leerachterstanden en een verhoogd risico op levenslange sociaal-economische kwetsbaarheid.

Dubbele kwetsbaarheid
Het rapport maakt deel uit van het Landelijk Onderzoeksprogramma Energiearmoede, uitgevoerd door TNO in samenwerking met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en diverse ministeries en provincies.

Energiearmoede wordt doorgaans gemeten op huishoudniveau, maar dit rapport legt de nadruk op de individuele ervaring van kinderen. Kinderen zijn extra kwetsbaar voor de gevolgen van een koud, vochtig en slecht geïsoleerd huis. Uit internationale literatuur blijkt dat zij vaker kampen met astma, ondervoeding, mentale klachten en slechtere schoolprestaties. ‘Als een kind 5 jaar moet wachten op een gezond huis, kan dat gevolgen hebben voor de rest van zijn of haar leven’, aldus de onderzoekers Thomas Schuurman Hess en Arianne van der Wal van TNO.

Risicogroepen geïdentificeerd
In huishoudens met energiearmoede gaat gemiddeld 6,6 procent van het inkomen naar energie, tegenover 3,7 procent bij andere gezinnen. Bij huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening loopt dit op tot 13,1 procent. Dit betekent dat er minder geld overblijft voor voeding, sport, kleding en schoolspullen.

De studie laat zien dat kinderen in energiearmoede vaak opgroeien in eenoudergezinnen met een jonge, vrouwelijke hoofdkostwinner, gezinnen met een eerste generatie migratieachtergrond, sociale huurwoningen van lage energetische kwaliteit en in grensprovincies zoals Groningen en Limburg en in de Randstad. Het gemiddeld besteedbaar inkomen in deze huishoudens ligt op 28.388 euro, tegenover 42.491 euro bij gezinnen zonder energiearmoede.

Tijdelijk effect compensatie
Kinderen in energiearmoede hebben een verhoogd risico op luchtwegaandoeningen zoals astma, mentale klachten zoals stress, somberheid en slaapproblemen, en leerachterstanden door een oncomfortabele leeromgeving thuis. ‘Kinderen die opgroeien in energiearmoede hebben 2 keer zoveel kans op astma en lopen een verhoogd risico op een armoedeval’, aldus het rapport. ‘Dat wil zeggen: de achterstanden die zij nu oplopen kunnen hun kansen op een gezond en stabiel leven blijvend beperken.’

De maatregelen om de energiekosten te compenseren hebben een tijdelijk effect gehad op het aantal kinderen dat in energiearmoede leeft. Zonder deze compensatie zou er een hoger aantal gemeenten zijn geweest waar het aantal kinderen in energiearmoede boven de 10 procent ligt. Zo wordt duidelijk dat er in de provincies Friesland, Limburg, Gelderland, Overijssel en Brabant een hoge toename plaatsvindt wanneer de energietoeslag zou wegvallen.

3 aanbevelingen
TNO doet 3 concrete aanbevelingen. Ten eerste moet energiearmoedebeleid worden versterkt met expliciete aandacht voor kinderen, waarbij rekening wordt gehouden met de leefwereld van kinderen en hun recht op een gezond binnenklimaat.

Ten tweede moet kinderarmoede en energiearmoede in beleid worden verbonden door inkomensondersteuning te combineren met woningverbetering en gerichte energievoorzieningen voor gezinnen met kinderen.

Ten derde moeten gerichte keuzes worden gemaakt voor kwetsbare doelgroepen, waarbij beleid wordt gericht op huishoudens waar kinderen het grootste risico lopen, zoals jonge eenoudergezinnen in sociale huurwoningen.