Kabinet moet tempo van aardgasvrij maken van woningen met factor 3 tot 6 verhogen
Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan heeft het IBO-rapport ‘Nieuwe energie’ in ontvangst genomen. In het rapport stelt de werkgroep van ambtenaren dat de verduurzaming van de woningvoorraad veel te langzaam verloopt.
Het rapport is de uitkomst van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) naar de energietransitie van de woningvoorraad, dat vorig jaar van start ging en is uitgevoerd door een onafhankelijke ambtelijke werkgroep. Het bevat 34 uitgewerkte beleidsopties en 4 doorgerekende beleidspakketten. De adviezen zijn een ambtelijke menukaart en worden niet automatisch beleid. Het IBO Klimaat leverde in 2023 al 292 maatregelen op voor de klimaatdoelen, het IBO Bekostiging Elektriciteitsinfrastructuur in 2025 nog eens 32 maatregelen voor het volle stroomnet.
Verwarming blijft achter
In het nieuwste IBO-rapport staat dat 12,3 procent van de Nederlandse woningen inmiddels volledig aardgasvrij is. Daarmee moeten nog ongeveer 7 miljoen woningen aardgasvrij worden gemaakt. Om dat te halen moet het tempo naar circa 300.000 woningen per jaar, een versnelling met een factor 3 tot 6 ten opzichte van nu.
De CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving daalde de afgelopen 15 jaar met 36,9 procent. Isolatiemaatregelen liggen relatief goed op schema, maar de overstap naar duurzame verwarmingsinstallaties moet volgens de werkgroep fors versnellen.
Partijen wachten op elkaar
Volgens het IBO komt de vertraging voort uit onzekerheid bij meerdere partijen. Woningeigenaren weten niet welke techniek, kosten en beleidskeuzes op hen afkomen. Gemeenten weten niet altijd welke duurzame warmteoplossing voor een wijk het beste past. Warmtebedrijven ervaren financiële en juridische onzekerheid, en netbeheerders hebben onvoldoende duidelijkheid over de toekomstige warmtevoorziening per wijk. Daar komt bij dat netcongestie op sommige plaatsen de elektrificatie belemmert, waardoor betrokken partijen op elkaars beslissingen blijven wachten.
3 aanbevelingen centraal
Het eindrapport formuleert 3 overkoepelende aanbevelingen. De overheid moet verduurzaming de normale keuze maken door duidelijkere normen te stellen en financiële prikkels beter op dat doel te richten. Daarnaast moet de overheid prioriteit geven aan het realiseren van warmtenetten op locaties waar collectieve warmte duidelijke voordelen biedt. Als derde aanbeveling moet de overheid kwetsbare huishoudens die niet zelfstandig kunnen verduurzamen, financieel en praktisch ondersteunen.
Startpakket van 12 maatregelen
De werkgroep beschouwt 12 beleidsmaatregelen als noodzakelijk fundament, waaronder normering van hybride warmtepompen bij cv-ketelvervanging, normering van energieprestaties van huurwoningen, hervorming van de ISDE, stimulering van netbewuste woonwijken, verlaging van de elektriciteitsbelasting ten opzichte van aardgas, voortzetting van het Nationaal Warmtefonds en een grotere gemeentelijke regierol bij aardgasvrije wijken.
Geen pakket klimaatneutraal
Het IBO liet 4 beleidspakketten doorrekenen, met voor elk pakket zowel de extra uitgaven als de gevolgen voor de overheidsinkomsten. Het budgetneutrale pakket kost gemiddeld 37 miljoen euro extra per jaar tussen 2031 en 2040 – een bedrag waar ook aanvullende belastinginkomsten tegenover staan – en laat in 2050 nog 5,1 megaton CO2-uitstoot over. Het startpakket kost gemiddeld 1,533 miljard euro per jaar en laat 4,5 megaton CO2-uitstoot over. Het pakket met aanvullend normeren kost 1,773 miljard euro en laat 2,8 megaton CO2-uitstoot over. Het pakket met aanvullend ondersteunen kost 2,572 miljard euro en laat 2,1 megaton CO2-uitstoot over, de laagste restemissie van de 4 beleidspakketten.
Wettelijk sluitstuk in 2050
Los van die doorrekeningen adviseren de ambtenaren in een van de fiches van het rapport – dat al onderdeel is van het startpakket – een wettelijk sluitstuk in het Besluit bouwwerken leefomgeving: vanaf 1 januari 2050 zouden gebouwen geen fossiele brandstoffen meer mogen gebruiken op of rond het perceel.
Dat juridische eindbeeld staat los van de geraamde restemissies in de doorrekeningen; de werkgroep benadrukt dat aanvullende maatregelen, voldoende financiering, handhaving en uitvoeringsmogelijkheden nodig zijn om dat wettelijke doel daadwerkelijk te realiseren.
Kabinetsreactie volgt nog
Het IBO wijzigt zelf geen wetgeving en kent geen subsidies toe; voor daadwerkelijke invoering van voorgestelde verplichtingen, subsidieregelingen en belastingmaatregelen zijn afzonderlijke besluiten nodig.
Minister Boekholt-O’Sullivan heeft toegezegd de kabinetsreactie op de advies van de ambtenaren nog dit jaar naar de Tweede Kamer te sturen.
Holland Solar mist keuze voor elektrificatie
Holland Solar noemt het positief dat het IBO adviseert dat het Rijk een actievere rol pakt in de energietransitie, maar mist een duidelijke keuze voor elektrificatie als hoofdroute om woningen te verduurzamen. Dat is opvallend, stelt de branchevereniging, omdat het geactualiseerde Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) elektrificatie als ruggengraat van de energietransitie ziet.
‘Verduurzaming van woningen wordt pas een succes als de overheid volle bak inzet op elektrificatie’, zegt Nold Jaeger, directeur Beleid van Holland Solar. ‘Gebouwen produceren zelf stroom, gebruiken elektriciteit voor verwarming en vervoer en kunnen energie opslaan of hun verbruik verschuiven. Die onderdelen functioneren als één systeem.’
Holland Solar doet 3 voorstellen. Het Rijk moet duidelijker kiezen voor volledig elektrische oplossingen in plaats van hybride tussenvormen die van gas afhankelijk blijven. De aanpak van het volle stroomnet moet niet alleen om netuitbreiding draaien, maar ook om lokale opwek, opslag en verbruik beter te benutten, via de energiebelasting, nettarieven en interoperabiliteitsnormen. En elektrificatie moet huishoudens ook financieel voordeel opleveren: subsidies voor warmtepompen moeten rekening houden met slimme aansturing, fiscale regels mogen thuisbatterijen niet belemmeren, en ook huurders moeten profiteren, onder meer via zonnepanelen bij de renovatie van sociale woningbouw.
Om dit te realiseren stelt Holland Solar een ‘Elektrificatie Alliantie’ voor, waarin installateurs, fabrikanten, woningeigenaren, netbeheerders en de overheid samenwerken.
Maak Solar & Storage Magazine jouw voorkeursbron in Google
Met een nieuwe functie van Google bepaal je zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt naar nieuws. Volg ons en mis nooit meer het laatste nieuws over zonne-energie en energieopslag.
Laatste Nieuws
Nieuwsbrief
Meest gelezen
Vacatures
Nu in Het Tijdschrift
De juni 2026-editie van het tijdschrift Solar & Storage Magazine is uit. Dit nummer staat in het teken van de beurs Sustainable Solutions Kortrijk, het naderende einde van de salderingsregeling en thuisbatterijen.
















