Wallonië stemt dit najaar definitief over vergoeding uitvallende omvormers, 300.000 prosumenten wachten op duidelijkheid

Nadat de Waalse regering de omvormervergoeding eind mei in eerste lezing goedkeurde, werden adviezen ingewonnen bij alle 5 Waalse netbeheerders, prosumerorganisatie BeProsumer, de Gegevensbeschermingsautoriteit, de Unie van Waalse Steden en Gemeenten, de Waalse energieregulator CWaPE, werkgeversorganisatie AKT en het Economisch, Sociaal en Milieuadviesraad van Wallonië (CESE Wallonie). 

Uitvallen door netcongestie

Op basis van die adviezen lopen er nog gesprekken met een aantal betrokken partijen om resterende punten af te ronden. Lukt de definitieve goedkeuring in de derde lezing nog vóór het einde van dit jaar, dan treedt de regeling tijdig in werking voor het kritieke zomerseizoen – de periode waarin uitschakelingen het vaakst voorkomen omdat de zon dan het hardst schijnt en de vraag naar stroom lager is.

Zonnepanelen op Waalse daken sturen hun elektriciteit terug naar het stroomnet op het moment dat ze het meest produceren: op zonnige middagen, precies wanneer de vraag naar stroom ook laag is. De netspanning kan dan zo hoog oplopen dat de omvormer van een zonnepaneelinstallatie uit veiligheidsoverwegingen automatisch afschakelt. Wallonië telt naar schatting 300.000 prosumenten – burgers die stroom opwekken én terugleveren aan het elektriciteitsnet. Een deel van hen ervaart dit uitschakelprobleem regelmatig. Met de vergoedingsregeling wil de Waalse overheid deze prosumenten compenseren voor de productie die zij door gedwongen uitschakelingen mislopen. De regeling stuurt tegelijk een prijssignaal naar netbeheerders: elke uitschakeling heeft een kostenplaatje, wat hen moet aanzetten sneller te investeren in het laagspanningsnet.

Bijgestelde raming

De 5 Waalse netbeheerders hebben op verzoek van minister Neven een bijgestelde kostenraming aangeleverd. Die toont dat de totale compensatiekosten worden geraamd op 25,7 miljoen euro, berekend op basis van de elektriciteitsprijs die de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) voor het vierde kwartaal van 2026 publiceerde. 

Ter vergelijking: bij de eerste lezing in mei bedroeg de raming nog 25 miljoen euro, gebaseerd op gegevens van netbeheerders ORES en Resa die werden geëxtrapoleerd naar het volledige Waalse prosumentenpark. Destijds had slechts circa 25 procent van de ORES- en Resa-prosumenten al een communicerende meter – een digitale meter die productie en verbruik digitaal doorstuurt naar de netbeheerder – waardoor de extrapolatie met flinke aannames was omgeven. Nu betrekken alle 5 netbeheerders hun eigen meterdata in de berekening, wat de raming een stevigere basis geeft.

Voorwaarden en drempels

Communicerende meters blijven ook in de definitieve versie een vereiste: alleen prosumenten die er één hebben, kunnen aanspraak maken op een vergoeding. Dat is volgens de betrokken partijen momenteel de enige manier om uitschakelingen betrouwbaar en op grote schaal te registreren. De uitrol van communicerende meters in heel Wallonië loopt, met als streefdatum volledige dekking in 2029. Wie er nog geen heeft, kan de plaatsing binnen 4 maanden na aanvraag laten uitvoeren. 

Het ontwerp van de wetgeving dat na de eerste lezing ter tafel lag, bevat 2 uitsluitingen die nog kunnen worden bijgesteld. Prosumenten wiens omvormer minder dan 1 procent van de tijd uitvalt, komen niet in aanmerking voor een vergoeding – een minimumdrempel om kleine hinder te onderscheiden van aanzienlijk productieverlies. Bovendien worden prosumenten die gebruikmaken van het systeem waarbij de teller achteruitdraait, niet vergoed wanneer hun nettoverbruik gelijk is aan nul: in dat geval leiden de uitschakelingen immers niet tot een financieel verlies.

Geen hogere nettarieven

Een terugkerende zorg in het Waals parlement was of de vergoedingskosten uiteindelijk bij de energieverbruiker zouden terechtkomen via hogere distributietarieven. Dat gebeurt niet, bevestigt minister Neven: de CWaPE heeft de omvormervergoeding ingedeeld als beheersbare kosten in de tariefmethodologie. Netbeheerders dragen de kosten binnen hun reguliere budgetenveloppe en mogen ze niet doorrekenen aan consumenten. 

‘De vergoeding dient als een prijssignaal’, aldus Neven in het Waals parlement. ‘Ze moet de netbeheerder in staat stellen de zones te identificeren die bij voorrang moeten worden versterkt.’ Elke uitschakeling die wordt voorkomen, hoeft immers niet te worden vergoed – waarmee de regeling ook een indirecte prikkel is om sneller in netverzwaring op het laagspanningsnet te investeren.