Duitsland voert capaciteitsmarkt in vanaf 2031, wetgeving definitief goedgekeurd

Met de instemming van de Bondsraad is het wetsvoorstel van het Duitse ministerie van Economische Zaken en Energie (BMWE) voor de Stromversorgungssicherungs- und Kapazitätsgesetz (StromVKG) definitief aangenomen. De Bondsdag, het Duitse parlement, ging een dag eerder al akkoord. De wet moet de leveringszekerheid van elektriciteit in Duitsland garanderen en vormt de basis voor de eerste veilingen van nieuwe, regelbare capaciteit die over 2 maanden al vastgelegd moet worden.

Duidelijk stappenplan
Bondsminister Katherina Reiche (CDU) noemt de wet cruciaal. ‘Het StromVKG waarborgt de leveringszekerheid in Duitsland. Na jarenlange onzekerheid is er eindelijk een duidelijk stappenplan,’ aldus Reiche. ‘Bedrijven in Duitsland kunnen erop rekenen dat ze op elk moment stroom krijgen, ook als de zon niet schijnt en de wind niet waait. Energiebedrijven kunnen investeren in de nieuwe centrales die de kolenuitstap mogelijk maken,’ vervolgt de minister, die benadrukt in te zetten op markt, concurrentie en techniekneutraliteit.

Duitsland krijgt naar verwachting vanaf begin jaren 2030 te maken met toenemende uitdagingen voor de leveringszekerheid van elektriciteit, zo blijkt uit nationale en Europese analyses.

Capaciteitsmarkt vanaf 2031
Het StromVKG introduceert een capaciteitsmarkt voor het jaar 2031, die ervoor moet zorgen dat voldoende centrales worden gebouwd en operationeel zijn. De markt wordt vormgegeven via stapsgewijze veilingen voor regelbare capaciteit.

Deze staan in beginsel open voor alle technologieën die aan de voorwaarden voldoen – zoals batterijen – betrouwbaar regelbaar vermogen kunnen leveren en bijdragen aan de leveringszekerheid.

Focus op dunkelflautes
De eerste substantiële bijdrage komt van veilingen voor ongeveer 10 gigawatt aan zogeheten langetermijncapaciteit, die al in september en december plaatsvinden. Daarbij worden installaties gegund die langdurig achtereen stroom kunnen leveren, om zogeheten periodes waarin weinig wind- en zonne-energie geproduceerd wordt op te vangen, bekend als het Duitse begrip ‘dunkelflautes’.

Door regionale sturing komen nieuwe installaties op de plekken waar ze het hardst nodig zijn voor een stabiel netbeheer. Ook worden bij de veilingen Europese toeleveringsketens versterkt: essentiële onderdelen van deze installaties moeten worden gemaakt in de Europese Unie (EU) of in een land waarmee de EU een vrijhandelsakkoord of douane-unie heeft.

Vervolgstappen richting 2031
Nog eens 2 gigawatt wordt in mei 2027 geveild, zonder langetermijncriterium. In december 2027 en in 2029 volgen verdere veilingrondes, waarbij naast centrales en batterijen ook flexibele afnemers en bestaande installaties kunnen meedingen. De Duitse energietoezichthouder Bundesnetzagentur (BNetzA) berekent de veilingvolumes voor deze rondes op basis van actuele leveringszekerheidsmonitoring, zodat de volledige capaciteitsbehoefte voor 2031 wordt gedekt.

Het BMWE verwacht dat de Europese Commissie tijdig vóór de eerste veiling in september 2026 staatssteungoedkeuring verleent. Vergelijkbaar met de manier waarop Nederland zelf toewerkt naar een eigen capaciteitsmarkt met een eerste veiling in 2028, wil Duitsland ook de behoefte aan regelbare capaciteit vanaf 2032 dekken via een uitgebreide capaciteitsmarkt. De bijbehorende regelgeving hiervoor wordt naar verwachting in 2027 gepresenteerd.