Tweede Kamer om actie gevraagd nu uitrol zonnepanelen op daken op bijna alle fronten vastloopt

Het rondetafelgesprek werd op verzoek van Felix Klos (D66) georganiseerd en voorgezeten door Alisha Muller (VVD), met medewerking van Henk Jumelet (CDA) en Sjoukje van Oosterhout (Pro). 6 deskundigen uit de sector, de consumentenbeweging en de woningcorporatiewereld over zonnepanelen op (huur)woningen en publieke en industriële daken en de mogelijkheden van solarcarports.

Huurders schakelen panelen uit

De meest alarmerende mededeling in het debat was afkomstig van Bert Halm, bestuursvoorzitter van Hofwonen en bestuurslid van woningcorporatiekoepel Aedes. De corporatiesector heeft al 500.000 huurwoningen voorzien van zonnepanelen, maar het tempo van nieuwe installaties is ingestort: van 75.000 projecten in 2023 naar amper 11.000 nu. En de prognose is somber. De Woonbond schat dat een derde van de huurders na het verdwijnen van de salderingsregeling zal vragen om de zonnepanelen uit te schakelen of te verwijderen. 

Halm liet zien hoe dat rekenkundig klopt: een zonnepaneel levert een huurder nu een voordeel op van zo’n 7 euro per maand, waarvan circa 3,50 euro als servicekosten wordt doorberekend. Na het einde van de saldering zakt dat voordeel naar minder dan 2 euro per paneel per maand. ‘Uiteindelijk mag het niet duurder zijn voor de huurder’, stelde Halm. Zelfs kostenneutraliteit herstellen voor bestaande installaties zou volgens berekeningen van Aedes al 541 miljoen euro vergen over een periode van 15 jaar.

Spelregels ingrijpend veranderd

Sandra Molenaar van de Consumentenbond sprak mede namens Vereniging Eigen Huis en herinnerde aan de 200.000 handtekeningen die de organisaties eerder aan de Tweede Kamer aanboden. 40 procent van de Nederlandse woningen heeft inmiddels zonnepanelen, maar dat laat ook een potentieel zien: 60 procent heeft ze nog niet.

‘Als de overheid eerst mensen aanspoort om te investeren en vervolgens de spelregels ingrijpend verandert, dan betekent dat ook wel wat voor de bereidheid om de volgende stap te zetten’, aldus Molenaar. Ze herhaalde het alternatieve plan van de belangenvereniging: een aanvullende vergoeding van 10 eurocent per kilowattuur voor teruggeleverde stroom, gedurende 15 jaar. Haar oproep aan de Tweede Kamer was direct: ‘Zorg voor een oplossing, zorg voor een tijdige oplossing, zorg voor een bestendige oplossing. Zonnepanelen moeten blijven lonen voor iedereen.’

Karin Keijzer-Van den Bosch van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) benadrukte ondertussen dat eigenaren van bestaande installaties die gewoon moeten laten zitten: ‘Zorg dat de mensen begrijpen dat het niet verstandig is om die te verwijderen, in eigenlijk nagenoeg alle gevallen.’

Onbenut potentieel

Gerard de Leede van zonnepaneelfabrikant Solarge wees op een fors onbenut potentieel: naar schatting 200 vierkante kilometer aan daken met constructieve beperkingen die nu leeg blijven omdat standaard zonnepanelen te zwaar zijn. Zo’n 40 procent van de commerciële en industriële daken in Nederland is niet geschikt voor conventionele zonnepanelen vanwege de gewichtsbeperking, en het beeld is vrijwel identiek in de rest van Europa. De Leede pleitte voor een subsidieschema dat lichtgewicht zonnepanelen stimuleert en voor een prominentere rol van de rijksvastgoedportefeuille om Nederlandse producenten van die zonnepanelen, zoals Solarge, een concrete markt te bieden.

3 keer zoveel nodig

Nold Jaeger van Holland Solar schetste waarom zon op dak politiek meer aandacht verdient. Daken zijn momenteel al de op één na grootste stroombron van Nederland: ze leveren 3 keer zoveel stroom als de kerncentrale in Borssele, 2 keer zoveel als biomassa en 1,5 keer zoveel als kolen. ‘Zon op dak is geen niche. Het is een fundamenteel onderdeel van het energiesysteem waar ons land op draait’, aldus Jaeger.

Tegelijkertijd is er nog een lange weg te gaan. Het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) vraagt om een groei van het huidige opgestelde vermogen van 30 gigawatt naar 75 à 95 gigawattpiek in 2050. Peter Derk Wekx van het Nationaal Programma Regionaal Energiestrategie (NPRES) gaf daarbij een duidelijke kanttekening: ‘Dat ga je niet alleen met zon op dak redden.’ 

Wekx wees op solarcarports als manier om meer ruimte te benutten zonder landbouwgrond aan te spreken. Jaeger onderschreef dat met een concreet voorbeeld: bij de McDonald’s in Hulst maakt een zonnecarport het mogelijk om de gehele locatie te draaien op een kleinverbruikersaansluiting van 3 keer 80 ampère, in plaats van een kostbare grootverbruikersaansluiting aan te vragen. 

Data naar Europa

Jaeger riep ook op tot actie op het gebied van cyberbeveiliging. Met 3,2 miljoen huishoudens met zonnepanelen is de digitale kwetsbaarheid van het energiesysteem sterk toegenomen. Holland Solar pleit voor het aanwijzen van zonne-energie als vitale infrastructuur. ‘De opslag van de data moet teruggehaald worden naar Europa. Daar hebben we nu geen controle over’, stelde Jaeger. 

Zijn praktische tip voor eigenaren: verander het standaardwachtwoord van de omvormer. Dat wachtwoord is bij miljoenen apparaten identiek en maakt ze kwetsbaar voor aanvallen van buitenaf.