Europees industriebeleid voor zonnepanelen: de ambitie is er, maar de uitvoering laat te wensen over

Europa heeft inmiddels meer dan 400 gigawatt aan zonnestroomvermogen geïnstalleerd, waarbij zonnepanelen goed zijn voor 13 procent van de gemiddelde jaarlijkse stroomproductie in de Europese Unie (EU).

Vrijwel volledig buiten Europa
De productie van de benodigde zonnepanelen vindt echter vrijwel volledig buiten Europa plaats. De Net-Zero Industry Act (NZIA) probeert daar verandering in te brengen door een zogenoemd veerkrachtcriterium in te stellen: lidstaten moeten bij aanbestedingen voorrang geven aan componenten die niet uit één enkel land afkomstig zijn, om de afhankelijkheid van derde landen te beperken. SolarPower Europe onderzocht hoe lidstaten dat criterium in de vroege praktijk brengen.

Eerder bleek al dat de EU in het afgelopen decennium 460 procent meer schone technologie importeerde, waarbij China driekwart van de markt voor zijn rekening neemt.

Italië loopt ver voor
Italië is het enige land dat het veerkrachtcriterium al op grote schaal toepast. Via de zogenoemde FER-X-tender werd 1,1 gigawatt aan zonnestroomcapaciteit toegewezen met de NZIA-criteria als basis. Daarnaast kent Italië aparte steunregelingen die verplichten dat gebruikte componenten in Europa zijn vervaardigd, een aanpak die het rapport typeert als een vroeg ‘Made in EU’-model via een geschiktheidscriterium.

Oostenrijk kiest voor een andere route: een bonus van 20 procent voor Europees geproduceerde componenten bij residentiële installaties van zonnepanelen en thuisbatterijen. In Frankrijk gelden bij aanbestedingen voor grondgebonden zonneparken eisen aan de diversiteit van de toeleveringsketen voor kerncomponenten.

6 landen, 6 wegen
Ierland reserveert in zijn RESS 6-veiling 5 procent van de score voor veerkrachtcriteria als niet-prijsfactor. Litouwen biedt hogere subsidies aan particulieren die kiezen voor hoogrenderende zonnepanelen uit gespreide toeleveringsketens. Spanje hanteert toewijzingscriteria die veerkracht belonen bij publieke steunregelingen.

De conclusie is helder: er zijn 6 lidstaten actief, maar geen enkele stimuleringsmaatregel werkt op dezelfde manier. SolarPower Europe waarschuwt dat meer consistente en evenwichtige uitvoering noodzakelijk is om het industriebeleid de kracht van de volledige Europese interne markt te laten benutten. Dat geldt ook met het oog op de Industrial Accelerator Act, die momenteel wordt onderhandeld en het NZIA-kader naar verwachting zal versterken. De Net-Zero Industry Act legt vast dat 40 procent van de jaarlijkse EU-installaties in 2030 uit binnenlands vervaardigde componenten moet bestaan.

SolarPower Europe kondigt aan door te gaan met het monitoren van de nationale implementatie, naarmate meer concrete voorbeelden beschikbaar komen. Het is te vroeg om de impact te beoordelen, maar de variatie maakt volgens de Europese koepelorganisatie duidelijk dat het succes van de NZIA staat of valt met coherentie over landsgrenzen heen.