Nieuwe EU-wet voert eisen voor Europese productie batterijen en zonnepanelen in

De Industrial Accelerator Act (IAA) – een nieuwe Europese verordening die bepaalt welke producten bij overheidsopdrachten en veilingen als ‘Europees gemaakt’ mogen worden aangemerkt –bouwt voort op de Net-Zero Industry Act.

Schone energie
De IAA is mede gebaseerd op de aanbevelingen van het Draghi-rapport over het concurrentievermogen van de Europese Unie (EU). De IAA werd eerder aangekondigd in de Clean Industrial Deal. De wet verplicht overheden om bij hun inkoop en bij veilingen voor hernieuwbare energie de voorkeur te geven aan producten die in Europa zijn gemaakt of een lage CO2-uitstoot hebben.

Dit geldt voor staal, cement, aluminium, auto-onderdelen en zogeheten netto-nultechnologieën; schone energietechnologieën die de CO2-uitstoot terugdringen – zoals zonnepanelen, batterijen, windturbines, warmtepompen, elektrolysers en kernenergie. De wet legt ook een raamwerk vast voor een latere uitbreiding naar de chemische industrie.

Naar 20 procent
Het aandeel van de maakindustrie in het bruto binnenlands product (bbp) van de EU bedroeg in 2024 14,3 procent; de IAA stelt als doel dit te verhogen naar 20 procent in 2035.

De wet vult het Automotive Package aan dat half december werd aangenomen. Dat pakket bevat flexibiliteitsbepalingen in CO2-normen voor auto’s en subsidies voor het verduurzamen van wagenparken; de IAA definieert de ‘Made in EU’-voorwaarden waaraan bedrijven moeten voldoen om daarvoor in aanmerking te komen.

Batterijen en zonnepanelen
Voor zonnepanelen gaat de ‘Made in EU’-verplichting 3 jaar na inwerkingtreding in. Vanaf dat moment moeten zowel omvormers als zonnecellen en andere componenten uit Europa afkomstig zijn – een ingrijpende eis, want China heeft meer dan 90 procent van de mondiale waardeketen voor zonne-energie in handen.

Voor batterij-energieopslagsystemen (bess) geldt een gefaseerde aanpak voor ‘Made in Europese’- vereisten. Vanaf 1 jaar na de inwerkingtreding moeten batterijen afkomstig zijn uit de EU en moeten de energieopslagsystemen groter dan 1 megawattuur een in de EU vervaardigd batterijbeheersysteem bevatten, dat lading en ontlading van de batterij aanstuurt. Vanaf 3 jaar na de inwerkingtreding worden de eisen aangescherpt: dan moeten ook de batterijcellen en ten minste één andere hoofdcomponent uit Europa komen. Waar de branche de zonne-energievereisten als haalbaar beschouwt, worden de batterij-eisen als te streng en te vroeg ingaand beoordeeld (red. zie kader). Batterijopslag wordt gezien als de meest directe weg naar maximaal gebruik van in Europa opgewekte hernieuwbare elektriciteit en naar minder afhankelijkheid van dure importprijzen voor fossiel gas. Te vergaande eisen in een vroeg stadium kunnen de broodnodige opschaling van de uitrol van batterijen volgens brancheorganisaties juist afremmen of duurder maken.

Vergunningen vereenvoudigd
Bij publieke aanbestedingen worden de toegestane meerkosten voor Europese producten verhoogd van 15 procent naar 25 procent, om de doorgaans hogere prijs van Europese producten ten opzichte van niet-Europese concurrenten te compenseren. Bij veilingen voor hernieuwbare energie worden de drempels voor niet-prijscriteria – normen op het gebied van herkomst of duurzaamheid, naast prijs – verhoogd van 30 procent of 6 gigawatt van de jaarlijkse veilingvolumes per lidstaat naar 40 procent of 8 gigawatt.

Buitenlandse investeringen
De EU blijft open voor buitenlandse directe investeringen , maar stelt voorwaarden aan grote investeringen van meer dan 100 miljoen euro in strategische sectoren – zoals elektrische voertuigen (ev’s), batterijen, zonnepanelen en kritieke grondstoffen – wanneer een enkel land buiten de EU meer dan 40 procent van de mondiale productiecapaciteit controleert. Zulke investeringen moeten ten minste 50 procent van de werkgelegenheid invullen met Europese medewerkers, en moeten bijdragen aan technologieoverdracht, onderzoek en ontwikkeling, en lokale inbedding in de Europese economie.

Vervolg
De IAA is nog een wetgevingsvoorstel dat al meerdere keren vertraagd is. Voordat de wet in werking kan treden, moeten het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie er nog over onderhandelen en formeel mee instemmen.

Als de IAA eenmaal wordt aangenomen, geldt voor de meeste maatregelen een implementatietermijn van 1 jaar waarbinnen alle lidstaten de wet moeten omzetten in nationale wetgeving.