Wie betaalt krijgt plek op wachtlijst voor stroomnet, 11 organisaties eisen ingrijpen van waakhond

Wie in Nederland een aansluiting op het elektriciteitsnet wil, belandt vrijwel zeker op een wachtlijst. Om zelfs maar een plek op die lijst te bemachtigen, moeten bedrijven forse bedragen vooruitbetalen: regionale netbeheerders vragen 20 procent van de aansluitkosten als aanbetaling, en TenneT heeft aangekondigd 10 procent te gaan vragen. Afhankelijk van de benodigde capaciteit loopt dat op van enkele honderdduizenden tot miljoenen euro’s. Een breed front van 11 branche- en belangenorganisaties, waaronder Holland Solar, NedZero en Energy Storage NL, heeft een brandbrief gestuurd naar de Autoriteit Consument & Markt (ACM) met de oproep in te grijpen.

Tonnen zonder zekerheid
Het wringt bij hen niet alleen dat de bedragen hoog zijn, maar ook dat er niets tegenover staat: bedrijven weten niet wanneer hun aansluiting realiteit wordt, hoe hoog ze op de wachtlijst staan en of de wachttijd überhaupt overbrugbaar is. Kleinere bedrijven, energiecoöperaties en innovatieve ontwikkelaars haken daardoor al af vóór ze een aanvraag indienen.

Energie Samen, de koepel van energiecoöperaties, luidde eerder al de noodklok over aanbetalingen zonder aansluitingsgarantie en tekende begin dit jaar hoger beroep aan tegen ACM-uitspraken die dergelijke aanbetalingen toestaan; de naam van de koepelorganisatie staat ook onder de brandbrief.

Plannen boven portemonnee
Het gevolg van de huidige werkwijze is volgens de briefschrijvers dat een vertekend beeld ontstaat van de werkelijke vraag: ruim 14.000 bedrijven wachten op transportcapaciteit en bijna 9.000 opwekkers lopen aan tegen lange wachttijden voor de teruglevering van stroom.

‘Het is begrijpelijk dat netbeheerders willen voorkomen dat partijen capaciteit aanvragen voor projecten die uiteindelijk nooit worden gerealiseerd’, zegt Nold Jaeger, directeur beleid bij Holland Solar. ‘Maar een bankrekening is geen goede graadmeter voor de haalbaarheid van een project. Zo dreigt niet de meest serieuze, maar de meest kapitaalkrachtige partij toegang tot het elektriciteitsnet te krijgen.’

Volwassenheidstoets als alternatief
Als alternatief pleit de coalitie voor een zogeheten volwassenheidstoets: een beoordeling waarbij niet de financiële draagkracht, maar de werkelijke realiseerbaarheid van een project bepaalt of een aanvraag serieus genoeg is voor een wachtlijstplek. Aanvullend wil de coalitie gefaseerde aanbetalingen, duidelijke grenzen aan hoe ver vooraf substantiële bedragen gevraagd mogen worden, en meer transparantie over wachttijden, aansluitkosten en wachtlijstposities.

‘De schaarste op het elektriciteitsnet is al een enorme rem op verduurzaming en economische ontwikkeling’, besluit Jaeger. ‘We moeten voorkomen dat de financiële toegangsdrempel vooruitgang verder belemmert.’

Snel in gesprek
De brandbrief is ondertekend door Holland Solar, NedZero, Energy Storage NL, Energie Samen, de Koninklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI), Transport en Logistiek Nederland (TLN), de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), de Vereniging Nederlandse Glasfabrikanten (VNG), de Nederlandse Rubber- en Kunststofindustrie (NRK), de Vereniging van Nederlandse Papier en Kartonfabrieken (VNP) en de Vereniging Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek (KNB).

De organisaties roepen de ACM op zo snel mogelijk met alle betrokken partijen in gesprek te gaan, waaronder de netbeheerders en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.