Nieuw onderzoek kabinet naar dubbele energiebelasting bij thuisbatterijen en bidirectioneel laden

Staatssecretarissen Annet Bertram van Infrastructuur en Waterstaat en Eelco Eerenberg van Financiën melden dit in antwoord op Kamervragen van CDA en D66. De regeringspartijen hadden het kabinet deze zomer gevraagd snel een einde te maken aan de dubbele energiebelasting bij bidirectioneel laden. ‘Dubbele energiebelasting kan ook de vraag naar thuisbatterijen afremmen’, schrijven de staatssecretarissen. ‘Het kabinet onderzoekt de mogelijkheid om dubbele energiebelasting te voorkomen bij zowel bidirectioneel laden als bij thuisbatterijen.’

Tot 1.050 euro per jaar
Onderzoeksbureau Revnext berekende eerder al dat dit voor een doorsnee huishouden maximaal 900 tot 1.050 euro per jaar kan opleveren, afhankelijk van factoren als batterijcapaciteit en het aantal thuiswerkdagen.

In juni presenteerde staatssecretaris Bertram al de nationale routekaart voor bidirectioneel laden, met als doel dat elke nieuwe elektrische auto in 2035 standaard als rijdende batterij kan functioneren. De markt groeit intussen: de Renault 5 en de Renault 4 zijn al in staat om stroom terug te leveren en in Utrecht moeten dit jaar al meer dan 1.000 auto’s stroom kunnen terugleveren. Netbeheerder Stedin stelt dat 50.000 bidirectioneel ladende auto’s de lokale netcongestie in Utrecht zouden kunnen oplossen. ‘Bidirectioneel laden is een van de routes om congestie te verminderen in Utrecht en de rest van Nederland’, schrijven de staatssecretarissen.

Twee keer belast?
De voordelen zijn vooralsnog moeilijk te verzilveren, mede door de dubbele energiebelasting. Die treedt op wanneer een huishouden stroom van het elektriciteitsnet opslaat in de batterij van zijn elektrische auto of thuisbatterij en die later teruglevert. Over dezelfde kilowattuur wordt dan tweemaal energiebelasting geheven: eenmaal bij afname van het net, en later opnieuw wanneer een andere partij diezelfde stroom afneemt.

Revnext bevestigt dat dit effect dempend werkt op het verdienvermogen. Het kabinet nuanceert wel dat niet in alle situaties sprake is van dubbele belasting: wie zelf stroom opwekt, achter de meter opslaat en ook zelf verbruikt, betaalt in het geheel geen energiebelasting. Hetzelfde geldt voor wie stroom van het stroomnet afneemt, opslaat in een thuisbatterij en die daarna zelf verbruikt.

Salderingsregeling
Bovendien maskeert de salderingsregeling het probleem van dubbele energiebelasting voor de meeste huishoudens. Die regeling voor zonnepanelen wordt echter per 1 januari 2027 afgeschaft. ‘Dubbele energiebelasting treedt na het afschaffen van de salderingsregeling op bij thuisbatterijen of bidirectioneel laden wanneer elektriciteit wordt afgenomen van het net (belast), wordt opgeslagen in een thuisbatterij of voertuig, daarna wordt teruggeleverd aan het net (onbelast) en later weer wordt afgenomen van het net (opnieuw belast)’, duiden de kabinetsleden.

Stedin waarschuwde eerder al dat de dubbele energiebelasting vanaf 2027 de businesscase van bidirectioneel laden ‘helemaal nekt’. De staatssecretarissen erkennen dat de dubbele energiebelasting een dempend effect heeft op de verdiensten, maar zeggen geen inzage te hebben in de doorrekeningen van Stedin. Staatssecretaris Eerenberg meldde eerder in juli dat er voor de dubbele energiebelasting bij thuisbatterijen nog steeds geen oplossing in zicht was, ondanks dat het onderwerp al jaren voer voor discussie is.

Salderingsregeling
‘Het onderzoek van Revnext laat ook zien dat huishoudens met bidirectioneel laden ook energiekosten kunnen besparen wanneer de salderingsregeling stopt’, schrijven de staatssecretarissen. ‘Dit komt doordat het voertuig elektriciteit aan de woning kan leveren, waardoor de afname van netstroom op dure momenten wordt vermeden.’

Revnext berekende bovendien dat bidirectioneel laden voor een huishouden met zonnepanelen een extra besparing van 61 euro per jaar kan opleveren na het wegvallen van de salderingsregeling, uitgaande van een middelgrote elektrische auto die 15.000 kilometer per jaar rijdt en waarvan de eigenaar 2 dagen per week thuiswerkt. ‘Deze kostenbesparing komt bovenop de besparingsmogelijkheden die het huishouden kan realiseren met enkel slim laden’, schrijven de staatssecretarissen.

Opschaling per 2027
De staatssecretarissen kondigen verder een opschalingsprogramma bidirectioneel laden aan, met als beoogde startdatum het eerste kwartaal van 2027. Daarin wordt onderzocht hoe de voordelen ook terechtkomen bij bewoners van appartementen en mensen die op straat parkeren. Het kabinet werkt verder aan praktijksjablonen voor bidirectioneel laden bij publieke laadpunten en onderzoekt de mogelijkheden binnen verenigingen van eigenaren en bij parkeergarages.

Op 1 juli publiceerden netbeheerders al een flexibiliteitsuitvraag voor het laagspanningsnet in de regio Flevoland, Gelderland en Utrecht, waarmee huishoudens met bidirectionele auto’s via een derde partij flexibel vermogen kunnen aanbieden. ‘Op deze manier wordt het verdienvermogen opengesteld voor bidirectionele auto’s wanneer deze worden ingezet om netcongestie tegen te gaan’, schrijven de staatssecretarissen.

De Europese Commissie publiceerde deze zomer een leidraad over regulatory sandboxes voor bidirectioneel laden, waarmee overheden tijdelijk van bestaande regelgeving kunnen afwijken om innovaties ruimte te geven. ‘Het kabinet wil in brede zin verkennen of dergelijke sandboxes en living labs kunnen worden ingezet om barrières voor bidirectioneel laden weg te nemen’, besluiten Bertram en Eerenberg.