Kabinet zoekt nog altijd oplossing voor dubbele energiebelasting thuisbatterij

De D66-fractie stelde dit voorjaar opnieuw Kamervragen over de dubbele energiebelasting en wilde weten of het kabinet het fenomeen wel in lijn acht met het streven naar fiscale vergroening. Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën laat nu weten dat het kabinet wil voorkomen dat er in de keten meerdere keren energiebelasting wordt geheven over dezelfde elektriciteit. Zo’n stapeling zou volgens hem namelijk de opkomst van thuisbatterijen en bidirectioneel laden bij elektrische auto’s kunnen afremmen.

Geen technische oplossing
Tot 2027 voorkomt de salderingsregeling dat huishoudens met een kleinverbruikersaansluiting dubbel worden belast. Wie zonnestroom teruglevert, streept die af tegen wat hij afneemt van het net, waardoor er per saldo maar één keer energiebelasting wordt betaald. Zodra die regeling verdwijnt, ontstaat het probleem wel degelijk. Eerder onderzoek van het ministerie van Financiën wees uit dat een oplossing nog niet voorhanden was.

‘Na onderzoek van het ministerie van Financiën is gebleken dat het op dit moment technologisch niet mogelijk is om de dubbele energiebelasting bij kleinverbruikersaansluitingen te voorkomen’, herhaalt staatssecretaris Eerenberg nog maar eens.

Aparte meters bij thuisbatterij
Ook de groeiende inzet van slimme meters biedt volgens de bewindsman geen uitkomst. Een slimme meter meet namelijk alleen wat er tussen de kleinverbruikersaansluiting en het openbare stroomnet stroomt. Wat een thuisbatterij achter die meter doet, in combinatie met bijvoorbeeld zonnepanelen, valt daarmee niet af te lezen voor de energiebelasting.

Het ministerie van Financiën praat volgens de staatssecretaris met de energieopslagsector over manieren om de dubbele heffing bij kleinverbruikersaansluitingen alsnog te voorkomen. Daarbij wordt gedacht aan het plaatsen van aparte meters bij een thuisbatterij, zodat beter zichtbaar wordt wanneer een kilowattuur al eerder is belast. De staatssecretaris benadrukt wel dat zo’n systeem moet worden afgewogen tegen de administratieve lasten en de vraag of het uitvoerbaar en controleerbaar is voor zowel energieleveranciers als de Belastingdienst.

Niet altijd dubbel belast
Economisch gezien treedt dubbele energiebelasting volgens het kabinet niet in alle gevallen op. Wie zelf zonnestroom opwekt, opslaat in een batterij en vervolgens zelf verbruikt, betaalt daarover in zijn geheel geen energiebelasting. Wie stroom van het elektriciteitsnet haalt, opslaat en zelf gebruikt, betaalt precies één keer, namelijk bij de afname.

Ook wie zelfopgewekte stroom opslaat en vervolgens invoedt op het stroomnet voor een andere afnemer verderop in de keten, wordt maar één keer belast. Pas wanneer, na het vervallen van de salderingsregeling, stroom van het elektriciteitsnet wordt afgenomen (belast), opgeslagen, weer wordt ingevoed (onbelast) en daarna geleverd aan een andere verbruiker (opnieuw belast), ontstaat het probleem. ‘De belasting wordt dan niet bij 1 partij 2 keer geheven, maar bij verschillende partijen 1 keer’, licht de staatssecretaris toe.

Wettelijk gezien rechtmatig
Op de vraag van D66 of de dubbele heffing wel rechtmatig is, antwoordt de staatssecretaris bevestigend. De Wet belastingen op milieugrondslag koppelt de energiebelasting aan iedere levering van elektriciteit aan een verbruiker, en niet aan het daadwerkelijke verbruik. ‘Indien dezelfde elektriciteit meerdere keren wordt geleverd, is er ook meerdere keren sprake van een belastbaar feit’, aldus de bewindsman, die toevoegt dat dit weliswaar beleidsmatig onwenselijk is, maar wel in overeenstemming met de wet.

Die keuze stamt volgens hem nog uit 1996, toen elektriciteit vrijwel altijd centraal werd opgewekt en rechtstreeks door een leverancier aan een eindverbruiker werd geleverd die alles direct zelf verbruikte. Levering stond toen in de praktijk gelijk aan verbruik. Door zelfopwek, teruglevering en opslag is die gelijkstelling volgens de staatssecretaris inmiddels achterhaald, mede doordat elektriciteit achter de aansluiting steeds vaker wordt vermengd. Het daadwerkelijk vaststellen van verbruik in plaats van levering blijft volgens hem echter technisch, juridisch en uitvoeringstechnisch ingewikkeld, zeker bij die vermenging.

Van een onterechte heffing is dan ook geen sprake, stelt de staatssecretaris in reactie op de vraag van D66 over budgettaire gevolgen. Mocht er alsnog een passende oplossing worden gevonden, dan verwacht hij dat dit wel degelijk budgettaire gevolgen heeft, waarvoor dan dekking moet worden gezocht.

Geen streepje voor
D66 vroeg het kabinet ook naar de rol van thuisbatterijen bij netcongestie. De staatssecretaris noemt de thuisbatterij ‘een nuttige en noodzakelijke aanbieder van flexibiliteit’, maar benadrukt dat het apparaat vanuit het elektriciteitsnet gezien geen streepje voor heeft op andere flexibele apparaten. Binnen het Landelijk Actieprogramma Netcongestie – het programma waarmee het Rijk samen met netbeheerders werkt aan het verminderen van drukte op het stroomnet – en het Aansluitoffensief wordt onder meer ingezet op een tijdgebonden nettarief, waarmee huishoudens worden geprikkeld hun stroomverbruik te spreiden.

Tegelijkertijd kan een thuisbatterij de congestie ook juist verergeren, waarschuwt de staatssecretaris. Batterijen die massaal reageren op een lage elektriciteitsprijs, kunnen op lokale knelpunten in het net juist een nieuwe piek veroorzaken. Om dat te voorkomen werkt het kabinet aan de Beleidsagenda Energieopslag, waarin de randvoorwaarden voor batterijgebruik verder worden uitgewerkt.