Recycling van thuisbatterijen: ‘Bebat heeft meer dan 600 freeriders in het vizier’

Hoe evolueert de registratie van batterijen gebruikt in energieopslagsystemen bij Bebat?
‘Dat gaat momenteel heel hard. Sinds januari 2026 breken we het ene record na het andere. We zitten op het hoogste niveau sinds de invoering van de milieubijdrage in 2022. Dat heeft vooral twee oorzaken: een enorme opkomst van plug-and-playbatterijen en een toenemende vraag naar thuisbatterijen en grotere systemen vanuit de industrie. De macro-economische context speelt daar zeker in mee: mensen worden gevoeliger voor hun energievoorziening en energieprijzen. Batterijen worden bovendien steeds goedkoper.’

Die stekkerbatterijen worden ook voldoende gemeld?
‘Daar zit het grootste probleem. We weten dat er een veel grotere hoeveelheid op de markt komt dan wat we in onze aangiftes zien. Daar missen we zeker nog een flink stuk. Er komt geen installateur aan te pas. Consumenten zoeken online vaak gewoon de goedkoopste uit, en die vinden ze dan bij een Nederlandse of andere Europese webshops, zonder Bebat-bijdrage, terwijl die als ze die hier rechtstreeks aan eindklanten verkopen evengoed de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid in België hebben. Daarom startten we nu opnieuw een grote bewustwordingscampagne, naar consumenten en professionelen.’

Hoe loopt die campagne?
‘Voor consumenten luidt de slogan “Is jouw thuis- of plug-and-play-batterij RecyKlaar?”. Deze campagne is goed opgepikt in de traditionele media en de socials. Sindsdien tellen we al meer dan 10.400 zoekopdrachten van unieke consumenten die het serienummer van hun batterij op onze website controleren. Daarvan hebben zo’n 1.500 mensen via een formulier aangegeven dat dit niet in onze lijst staat. Zij laden hun factuur en keuringsverslag op, zodat wij kunnen nagaan wie de installateur was, en of die – of zijn leverancier – de aangifte had moeten doen.’

Dat levert nieuwe freeriders op?
‘Precies. We zien een duidelijke clustering, zowel van installateurs als van verkopers. Een aantal namen komt telkens terug, vaak webshops die vanuit Nederland batterijen aanbieden, en ook populaire merken plug-in-producten. Via deze campagne hebben we intussen een honderdtal partijen die niet aan hun verplichting voldoen naar boven gefilterd – vaak gekende namen die al eerder dit jaar zijn aangeschreven en al verder in een handhavingstraject zitten, maar we hebben er ook een aantal nieuwe ontdekt. Eind september, als de campagne wat verder gevorderd is, lanceren we met die informatie, een grote freeridercampagne. We hebben nu al meer dan 600 namen klaar om aan te schrijven.’

En als die daar niet op reageren…
‘Dan volgen we dat op. Worden we genegeerd dan schuiven we het dossier door naar de bevoegde handhaver – OVAM in Vlaanderen, Leefmilieu Brussel in Brussel en DSD in Wallonië. Voor Nederlandse partijen kan OVAM ook daar handhaven.’

Nederland loopt achter op België aangaande het regelen van batterijrecycling…
‘Onlangs werd een intentieverklaring getekend tussen brancheorganisaties Holland Solar, BMWT en Energy Storage NL, met als doel tegen eind dit jaar een collectief recyclingsysteem opzetten voor industriële batterijen, waaronder thuisbatterijen. Maar dat staat nog ver af van waar wij staan. Dat bemoeilijkt ons werk. Zo staan Nederlandse webshops nog zo ver af van dat thema dat ze geen oren hebben naar ons, laat staan dat ze zich in België in regel stellen.’

Dat bewustzijn is er wel voldoende in België, ook bij consumenten?
‘Wij lieten in juli van dit jaar een enquête uitvoeren; we wilden weten wat consumenten vandaag al weten over Bebat en de registratieplicht, om onze campagne zo gericht mogelijk op af te stemmen. Uit die bevraging bij meer dan 1.000 mensen vanaf 18 jaar blijkt dat 4 op de 10 al een thuisbatterij heeft of er een overweegt. 83 procent vindt registratie belangrijk. Maar slechts 10 procent weet dat die verplicht is, en 15 procent dat kosten kunnen volgen bij niet-registratie. 38 procent van de bezitters van een batterij denkt dat de installateur dat al geregeld heeft. Opvallend is ook dat de doelgroep verjongt: waar geïnstalleerde thuisbatterijen vooral iets waren voor veertigplussers, zien we door de stekkerbatterijen nu ook veel achttienplussers.’

Bebat lanceerde ook het RecyKlaar logo…
‘Dat is een nieuwe term die we in deze campagne introduceerden. Het logo toont een consument dat een batterij correct is aangegeven, en dat wij die later gratis komen ophalen. Helemaal nieuw is dat installateurs nu ook stickers met dat logo kunnen bestellen bij Bebat, om bij de plaatsing op de batterij te kleven, met hun naam en contactgegevens erop – handig bij een latere ophaling – plus een QR-code naar onze zoekfunctie voor serienummers.’

Grote batterijparken vallen niet, of nog niet binnen jullie scope?
‘Vandaag aanvaarden wij enkel batterijsystemen tot 16 megawattuur. Grotere parken moeten via een individueel plan bij de 3 gewesten in regel gebracht worden, met een financiële garantie voor recycling, verplicht door Europa. Hoe die er precies moet uitzien, is nog een vraagteken – OVAM voert daar samen met Deloitte een studie naar, die over ongeveer twee maanden wordt afgerond. In de bijhorende stakeholdergroep wordt gevraagd of Bebat die grote parken ook wil aanvaarden? Wij sluiten dat niet uit, op voorwaarde dat de overheid een garantiesysteem vastlegt dat ons voldoende zekerheid biedt. Anders is het risico te groot.’

En de effectieve recycling van al die batterijen, die loopt goed?
‘Er komt nog niet enorm veel uit terug, maar de volumes verdubbelen jaar na jaar. We hebben inmiddels iets meer dan 80 ton thuisbatterijen ingezameld. Ze worden opgehaald in ADR-conforme verpakking, ontmanteld en gediagnosticeerd: we meten uit welke cellen nog in aanmerking komen voor een tweede leven en welke naar recyclage gaan. Onze sorteerdochter SORBAT heeft daarvoor een volledige precyclingafdeling opgezet, met experts voor ontmanteling en diagnose. De gebruikelijke garantie op zo’n batterij is 10 jaar, dus we verwachten pas rond 2030 een eerste grote piek. Onze recyclagecapaciteit groeit mee, maar het ontmantelen is heel manueel en tijdrovend – daar zullen we bij stijgende volumes extra op moeten inzetten.’