Energiemanagementsystemen moeten 10 gigawatt flexibel vermogen losmaken, nieuw samenwerkingsprogramma van start

De Bat, staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, gaf het startschot samen met tientallen organisaties uit de sector van energiemanagementsystemen, diverse field labs, regionale netbeheerders, provincies en gemeenten. Overheid en bedrijfsleven werken in het programma samen aan het opschalen van de sturing van vraag en aanbod van energie. Het programma is de vervolgstap op het Nationaal EMS Programma, waarvan de eerste fase dit voorjaar werd afgerond.

Ongebruikt flexpotentieel
Aanleiding is de toenemende overbelasting van het elektriciteitsnet. Bij bedrijven en huishoudens staan steeds meer apparaten ‘achter de meter’: elektrische auto’s, warmtepompen, batterijen en zonnepanelen. Samen bieden die een groot potentieel aan flexibiliteit om vraag en aanbod van energie op elkaar af te stemmen. Het ontsluiten daarvan is volgens het ministerie essentieel voor een betaalbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem. De flexpotentie van woningen en mkb-bedrijven bleek eerder dit jaar uit onderzoek in opdracht van TKI Urban Energy en RVO groot te zijn.

Energiemanagementsystemen sturen het energiegebruik en de opwek van apparaten aan en creëren daarmee flexibiliteit. Ze vormen de digitale schakel tussen wat bedrijven en huishoudens doen en wat het energiesysteem als geheel nodig heeft. Grootschalige toepassing blijft echter achter, omdat de systemen nog tegen technische, organisatorische en marktgerichte barrières aanlopen.

Ruimte op stroomnet
‘We kunnen veel meer uit ons stroomnet halen door energie slimmer te gebruiken’, licht De Bat toe. ‘Als apparaten en machines niet allemaal tegelijk stroom vragen tijdens piekmomenten, ontstaat er ruimte op het stroomnet. Voor nieuwe woningen, bedrijven en organisaties die nu soms moeten wachten op een aansluiting.’

Energiemanagementsystemen stemmen volgens de staatssecretaris bijvoorbeeld zonnepanelen, een laadpaal, warmtepomp of thuisbatterij slim op elkaar af. ‘Dat ontlast het stroomnet én kan geld besparen door stroom te gebruiken op voordelige momenten.’

Strategische agenda
Het samenwerkingsprogramma verbindt bestaande initiatieven, ontwikkelt collectieve randvoorwaarden en brengt partijen samen. Zo moet de opschaling versnellen: van een slimme oplossing in individuele gebouwen naar een onmisbare systeemfunctie voor het energiesysteem van de toekomst. Na de kick-off gaan coalities van betrokken partijen per programmalijn aan de slag. Zij stellen een strategische agenda op en starten van daaruit concrete projecten die aansluiten op de behoefte van de sector.

TKI Urban Energy coördineert het programma en werkt daarbij samen met initiatiefnemers en partners The Green Village, ROM Utrecht/Earth Valley, Connectr, Energy Innovation NL, RVO, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en ElaadNL. ‘Deze sector bruist letterlijk en figuurlijk van de energie, met veel gedreven mensen’, aldus Robin Quax, programmamanager Energiemanagementsystemen bij TKI Urban Energy. ‘Ik kijk er enorm naar uit om daarmee samen te gaan werken.’ Quax stelde eerder in het gesprek met de redactie al dat energiemanagementsystemen moeten gaan bijdragen aan het Nederlandse energiesysteem.