‘Energiemanagementsystemen moeten gaan bijdragen aan het Nederlandse energiesysteem’

TKI Urban Energy bracht vorig jaar in Nederland verkrijgbare ems’en in beeld. Waarom?
‘Er kwamen in korte tijd heel veel van dit soort systemen op de markt, voor residentiële toepassingen en vooral bedrijfsmatige, omdat daar de investeringsfocus van vele ems-partijen ligt. Consumenten en bedrijven zagen door het bomen het bos niet meer, wij ook niet. Daarom hebben we een ems-productenlijst toegevoegd aan onze online vindplaats uptempo.nu, waar allerhande actuele, marktrijpe innovaties te vinden zijn.’

Jullie wilden overzicht creëren…
‘Exact, van ons bekende producten, inclusief hun functionaliteiten en strategieën bijvoorbeeld. Daarmee werd niet alleen voorzien in een behoefte aan de kant van de mogelijke gebruikers, maar wilden we ook bijdragen aan meer bekendheid en het vergroten van de populariteit van deze technologie.’

Dat is een succes?
‘Wat we terugkregen uit de markt, van geïnteresseerden en uit de hernieuwbare energiesector, was dat dit een mooie eerste stap was. Hier was behoefte aan. Een verbeterpunt is dat deze informatie op basis van zelf-assessment tot stand kwam. Veel spelers in de markt geven aan dat hun systeem over een groots spectrum van energiemanagement actief is, terwijl de praktijk vaak uitwijst dat er veel meer sprake is van focus. Daarnaast is het de vraag hoe compleet deze informatie is, of nog is.’

Gaat dit project een stille dood sterven, of wordt het nieuw leven ingeblazen?
‘Onze ambitie is absoluut om een actueel en kloppend overzicht te bieden van de ems’en op de Nederlandse markt. Wie dat uiteindelijk gaat doen, wij of een andere onafhankelijke organisatie, is nog onduidelijk. Wellicht is het een mooie opgave om binnen het Nationaal EMS Programma op te pakken, in het kader van samenwerking en opschaling.’

Wat is dat?
‘Dit wordt momenteel opgezet, mede op initiatief van TKI Urban Energy. Hierin gaan publieke en private partijen de handen ineenslaan om een stevig, betrouwbaar ems-ecosysteem neer te zetten, ten behoeve van een flexibeler Nederlands energiesysteem en het creëren van nieuwe zakelijke kansen voor bedrijven. Zo kan Nederland uitgroeien tot een koploper in deze technologie.’

Jullie zien energiemanagement als prioriteit?
‘Het belang van slimme sturing van energiesystemen is enorm, zowel bij kleingebruikers, bedrijven als in gebieden. Het kan een oplossing zijn voor minder piekbelasting van het net, netcongestie en het bijeenbrengen van vraag en aanbod van energie, en dus van enorme toegevoegde waarde voor onze energietransitie en economische ontwikkeling zijn. Zo laadt nu nog steeds zo’n 40 procent van alle elektrische auto’s tussen 4 en 9 ’s avonds, waarmee de netten op de piek nog extra worden belast; dat hoeft echt niet, voor verreweg de meeste mensen zou ’s nachts laden net zo goed werken. Als het maar makkelijk en zonder gedoe kan. Daarnaast zien we bijvoorbeeld steeds vaker meer dan één slim en ‘groot’ energieapparaat in woningen, naast zonnepanelen bijvoorbeeld ook een batterij of warmtepomp. Je wilt dat die optimaal samenwerken.’

Het aandeel innovatieprojecten aangaande ems’en dat TKI Urban Energy initieert en begeleidt neemt toe?
‘Zeker. Eigen aan innovatie is dat de markt zoekt naar natuurlijke plekken voor sluitende businesscases, zoals de combinatie van zonnepanelen met een kleine batterij in het kader van het creëren van meer zelfverbruik. Die leveren echter niet per definitie de grootste maatschappelijke meerwaarde. Het zijn vaak gesloten oplossingen met mogelijk ongewenste gevolgen, in dit voorbeeld bijvoorbeeld vendor lock-in; heb je al zonnepanelen, dan ook maar een batterij of laadinfra van hetzelfde merk omdat deze het beste samenwerken. Wat goed is voor een consument of bedrijf, is niet altijd goed voor het energiesysteem.’

Terwijl je juist wilt dat beide hand in hand gaan...
‘Daar zit de innovatievraag dan ook, en hier zij veel van onze projecten van dit moment op gericht. Die draaien onder andere om interoperabiliteit en het optimaliseren van energiesystemen achter de meter, maar ook om op de juiste wijze met netbelasting omgaan, welke prikkels werken om de gewenste flexibiliteit af te roepen en wie die signalen op welke manier het meest effectief afgeeft, bijvoorbeeld netbeheerders, energiebedrijven of aggregators.’

Onder de streep: er is nog een lange weg te gaan?
‘Het gaat wel heel hard nu, wat betreft losse deel-oplossingen is de markt al goed op weg. Maar wat betreft woningen en bedrijven integraal onderdeel maken van ons energiesysteem, daar zijn we nog lang niet. Aan de andere kant: als er snel een echte ems-sector ontstaat en die hier serieus op inzet, kan het heel snel gaan.’