‘Flexpotentie van woningen en mkb voor het Nederlandse energiesysteem is enorm’

In hoeverre is energiemanagement een aandachtspunt voor CE Delft, en jou als themaleider en consultant elektriciteit?
‘In toenemende mate. We hebben inmiddels vele studies naar flexibiliteit en sturing bij woningen en bedrijven gedaan. Dat heeft uiteraard alles te maken met netcongestie, een groot en toenemend probleem in Nederland. Zo deden we 4 jaar geleden deden we al onderzoek naar oplossingen voor netcongestie voor logistiek laden, en sinds die tijd is de aandacht bij bedrijven, overheden en brancheverenigingen voor flexibiliteit alleen maar toegenomen’.

Ook de toegevoegde waarde van dynamische elektriciteitscontracten is een terugkerend thema in jullie werk…
‘Zeker. Zo onderzochten we in 2025, in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei, hoe die het verbruik van huishoudens beïnvloeden en wat dit betekent voor energiekosten en netbelasting. De studie laat zien dat dynamische elektriciteitscontracten meestal goedkoper zijn en gebruikers stimuleren hun verbruik te verschuiven, maar dat dit in sommige wijken juist pieken kan geven en netcongestie kan verhogen.’

Wie het over flexibiliteit heeft, heeft het ook al snel over batterijen, ook voor huishoudens…
‘Een recente studie van ons en Witteveen+Bos, om een voorbeeld te noemen, toont de grote kansen van buurt- en thuisbatterijen aan, maar ook de potentiële negatieve impact. Ze kunnen piekbelasting verlagen en lokaal energiegebruik beter spreiden. Zonder de juiste sturing kunnen ze echter ook nieuwe pieken veroorzaken. Maar focussen op alleen batterijen, die nu heel hot zijn, is volgens mij niet juist.’

Batterijen zijn niet de heilige graal in de zoektocht naar meer flexibiliteit?
‘Je kunt ook sturen op de energievraag van allerhande andere stroomverbruikers in huis, bijvoorbeeld wasmachines, warmtepompen en laders voor elektrische auto’s. Daarmee valt ook significante winst te behalen, maar je hebt te maken met eisen aangaande comfort en bedrijfsbeheer. Daarna zal voor een gedeelte van de woningen of bedrijven een batterij ook nog nuttig zijn, maar de eerste stap is slimme energiesturing.’

Het toepassen van een batterij en die aansturen is anders…
‘Het is een toevoeging waarmee je het zelfverbruik van zonnestroom behoorlijk omhoog kunt brengen en bijdragen aan het verlichten van de druk op het net. Maar dat gaat niet allemaal vanzelf. Het is ingewikkelde materie voor woningen, en bedrijven ontwikkelen dan ook producten om consumenten te ontzorgen. Bijvoorbeeld middels apps van energieleveranciers die ze realtime inzicht bieden in hun energiehuishouding en pv, batterijen, warmtepompen en EV-laders automatisch en perfect sturen op marktprikkels, bijvoorbeeld aangaande elektriciteitsprijzen en onbalans.’

En congestiemanagement en de tijdafhankelijke nettarieven…
‘Die tijdafhankelijke nettarieven voor woningen worden in 2029 of 2030 ingevoerd. In 2027 krijgen kleinverbruikers al toegang tot GOPACS, het platform van de Nederlandse netbeheerders waar vraag en aanbod van flexibel vermogen wordt ingezet om lokale netcongestie op te lossen. Daarmee neemt de toegevoegde waarde van energiemanagement voor consumenten en de maatschappij verder toe.’

Onder de streep?
‘Met energiemanagement kunnen consumenten echt besparen op de energierekening, als je een elektrische auto hebt alleen al 100 tot 200 euro per jaar middels slim laden. Het is ook belangrijk ten aanzien van het optimaliseren van het aandeel eigen verbruik, en dus CO₂-reductie, zeker ook met het oog op de toenemende elektrificatie, ook van warmte.’

Hoe ver zijn we al in Nederland?
‘Een van de grote uitdagingen betreft interoperabiliteit. Apparaten moeten dezelfde taal spreken om goed met elkaar te kunnen samenwerken, ook als je bijvoorbeeld een pv-omvormer van merk A, een warmtepomp van merk B en een batterij van merk C hebt. Daar zetten we in Nederland momenteel grote stappen in. Zo werkt ElaadNL, in afwachting van een Nederlandse Technische Afspraak (NTA) voor slimme net‑intensieve apparaten, nu aan communicatiestandaarden. We zijn de pilotfase voorbij en gaan naar implementatie.’

Wat is de toegevoegde waarde van flexibiliteit van huishoudens voor ons energiesysteem, kun je niet beter naar grote bedrijven kijken?
‘Wij publiceren vandaag een rapport dat we in opdracht van TKI Urban Energy en RVO maakten; een onderzoek naar de echte flexibiliteitspotentie bij woningen en MKB-bedrijven. Hieruit blijkt dat die groot is in megawatts, én dat dit kosteneffectief gerealiseerd kan worden. Dat geeft veel potentie voor de woningen zelf, maar ook om het congestieprobleem te helpen oplossen.’