Kabinet erkent risico op lock-in leveranciers bij bidirectioneel laden elektrische auto

Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat en staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei hebben Kamervragen beantwoord over een project van Kia, Hyundai en Vattenfall waarmee particuliere klanten met een elektrische auto stroom kunnen terugleveren aan het elektriciteitsnet. Op de vraag of zoiets kan leiden tot marktconcentratie, waarbij een leverancier de prijs kan verhogen omdat klanten vanwege hun automerk niet van leverancier kunnen wisselen, is het antwoord helder: ‘Ja.’ De staatssecretarissen voegen daaraan direct toe dat daarom wordt gewerkt aan het opstellen en implementeren van open standaarden.

Rijdende batterij
Bij tweerichtingsladen, ook wel bidirectioneel laden of vehicle-to-grid genoemd, haalt een elektrische auto niet alleen stroom van het elektriciteitsnet, maar kan die ook stroom terugleveren.

De accu van de auto fungeert daarmee als een soort rijdende batterij die op piekmomenten energie aan het net kan leveren. Het ministerie bevestigt dat naast het project van Kia, Hyundai en Vattenfall ook Renault en We Drive Solar al een vergelijkbaar aanbod hebben ontwikkeld in Nederland.

Net niet overal klaar
Is het elektriciteitsnet al overal geschikt voor tweerichtingsladen? Volgens de bewindspersonen wel, maar vooralsnog uitsluitend voor vaste combinaties van auto, laadpaal en energieleverancier. ‘Op dit moment ontbreken in de Netcode Elektriciteit nog de gestandaardiseerde afspraken die het mogelijk maken dat elk voertuig met elk laadpunt veilig en regulier aan het net mag terugleveren’, lichten de staatssecretarissen toe.

In de Netcode Elektriciteit staan de technische aansluitvoorwaarden voor het stroomnet. De huidige barrière is volgens het kabinet opgelost in 2029, zodra netbeheerders de nieuwe Europese netcode voor teruglevering hebben geïmplementeerd. De verantwoordelijkheid voor het stroomnet ligt bij de netbeheerders zelf, benadrukken de staatssecretarissen.

Verplichting vanaf 2027
Over nieuwe wijken stellen de bewindspersonen dat regionale overheden zelf beslissen over de beschikbaarheid van laadinfrastructuur. Het Rijk zorgt via regelgeving wel dat alle nieuwe laadpalen vanaf 2027 voldoen aan de nieuwste Europese eisen voor bidirectioneel laden, zoals een bidirectionele laadpaal die zowel kan laden als terugleveren.

‘Door de verdere ontwikkeling van open standaarden op internationaal niveau wordt het richting 2030 mogelijk om met elke laadpaal en elk voertuig terug te leveren aan het net’, melden Bertram en De Bat. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt daarvoor samen met de Europese Commissie. Wel benadrukken de staatssecretarissen dat mensen thuis nu al een eigen keuze hebben in de laadpaal en energieleverancier die zij kiezen.

Routekaart en opschaling
De staatssecretarissen melden dat verder wordt gewerkt aan een betere businesscase voor bedrijven om in bidirectioneel laden te investeren. Dat gebeurt als onderdeel van de nationale routekaart bidirectioneel laden. Een terugkerend knelpunt is de dubbele energiebelasting die in sommige situaties kan optreden, bijvoorbeeld wanneer stroom uit de accu van de auto wordt teruggeleverd en de eindgebruiker daarvoor opnieuw belasting moet betalen.

Het kabinet wil eerst meer ervaring opdoen met geavanceerde meetinrichtingen en beter inzicht krijgen in de effecten van die dubbele heffing, voordat wordt beoordeeld of de baten van het wegnemen ervan opwegen tegen de lasten voor huishoudens, bedrijven en energieleveranciers. Vanaf 2027 start bovendien een opschalingsprogramma bidirectioneel laden, gericht op de uitrol van bidirectionele laadinfrastructuur.

Vrije keuze pas in 2030
Over de huidige contractvorm, waarbij de keuze voor een automerk de keuze voor een elektriciteitsleverancier bepaalt, zijn de staatssecretarissen duidelijk. ‘Tot de verdere ontwikkeling van de open standaarden is de huidige contractvorm met een vaste combinatie van automerk en elektriciteitsleverancier de eerste stap voor de introductie van tweerichtingsladen’, stellen zij. Om te voorkomen dat consumenten vastzitten aan die ene combinatie, werkt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat internationaal aan open standaarden en uniforme afspraken over de implementatie daarvan. ‘Het ministerie vraagt continue aandacht voor de uniforme implementatie van standaarden bij de Europese Commissie en de Verenigde Naties en draagt actief bij aan de ontwikkeling van de open standaarden’, aldus de bewindspersonen.

Pas met internationale afspraken over die implementatie krijgen consumenten naar verwachting vanaf 2030 vrije keuze in automerk en elektriciteitsleverancier om terug te leveren aan het stroomnet.