Netbeheerders hoopvol over stikstofpakket energie-infrastructuur

Netbeheer Nederland reageert hoopvol op het stikstofpakket dat het kabinet heeft gepresenteerd. De koepel van netbeheerders ziet in de plannen een kans om de aanleg van energie-infrastructuur sneller mogelijk te maken. Het gaat onder meer om stroomkabels, stroomstations en leidingen die nodig zijn om het volle elektriciteitsnet te ontlasten en nieuwe woningen, bedrijven, laadpunten, zonnepanelenprojecten en batterijen aan te sluiten.

Vergunningen sneller los
Het kabinet wil de vergunningverlening weer op gang brengen met een spoedwet in oktober 2026, nieuwe instructieregels in januari 2027 en uiterlijk in het vierde kwartaal van 2027 een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens. Zo’n ondergrens is een grens waaronder de neerslag van stikstof op beschermde natuur zo klein is dat projecten eenvoudiger kunnen doorgaan.

Voor de netbeheerders is vooral die ondergrens belangrijk. Volgens Netbeheer Nederland kan een hogere grens bouwprojecten, zoals woningbouw en energie-infrastructuur, mogelijk maken zonder vergunningplicht, zolang de extra stikstofuitstoot onder die grens blijft. De organisatie vroeg eerder al om voorrang bij het verdelen van stikstofruimte, omdat uitbreiding van het stroomnet volgens haar juist helpt om de uitstoot structureel te verlagen.

‘Nederland zit al te lang vast: vergunningen blijven liggen, plannen lopen vertraging op en boeren weten niet waar ze aan toe zijn. Dat slot doorbreken we vandaag’, aldus minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Het kabinet trekt tot en met 2035 in totaal 20 miljard euro uit voor landbouw, natuur en stikstof. Vanaf 2036 is daarna per jaar structureel 435 miljoen euro gereserveerd.

Stroomnet als oplossing
Netbeheer Nederland benadrukt dat energie-infrastructuur niet alleen door stikstofregels wordt geraakt, maar ook onderdeel is van de oplossing. Tijdens de aanleg van een kabeltracé, transformatorstation of leiding kan tijdelijk stikstof vrijkomen door bouwmaterieel en transport. Daarna maakt de infrastructuur juist verduurzaming mogelijk, bijvoorbeeld door elektrificatie van industrie, vervoer en gebouwen.

‘Energie-infrastructuur is eigenlijk een stikstofverzachter: de tijdelijke uitstoot tijdens de aanleg weegt ruimschoots op tegen de structurele uitstootvermindering die de infrastructuur daarna mogelijk maakt’, stelt Jinny Moe Soe Let, directeur beleid en communicatie bij Netbeheer Nederland. ‘Daarom is het van belang dat de voorstellen snel worden omgezet naar regelgeving. Naast het reduceren van stikstofuitstoot op de lange termijn, maken de projecten van de netbeheerders op kortere termijn wonen, werken en welzijn mogelijk.’

Europa beweegt mee
Ook op Europees niveau loopt een traject dat voor energie-infrastructuur belangrijk kan worden. In het European Grids Package wordt gesproken over een uitzonderingspositie voor elektriciteitsinfrastructuur. De Europese Commissie wil daarmee voorkomen dat tijdelijke stikstofuitstoot tijdens de bouw de uitbreiding van het stroomnet blijft blokkeren.

Volgens Netbeheer Nederland wordt in de onderhandelingen ook gekeken of die uitzonderingspositie kan worden verbreed naar andere infrastructuur die helpt om de uitstoot te verminderen. De netbeheerders willen snel duidelijkheid over de definitieve regels en een voortvarende invoering in Nederland. Daarmee moet worden voorkomen dat stikstof opnieuw een rem zet op energieprojecten die juist nodig zijn om de stikstofproblematiek structureel te verminderen.

Extra geld voor mobiliteit
Het kabinet reserveert daarnaast 250 miljoen euro voor extra maatregelen in industrie en mobiliteit. Voor mobiliteit is 125 miljoen euro beschikbaar, onder meer voor schonere scheepvaart, bouwmaterieel en wegverkeer. Ook wil het kabinet het programma Schoon en Emissieloos Bouwen intensiveren.

Voor de energiesector is dat relevant, omdat veel energie-infrastructuur alleen kan worden aangelegd met bouwmaterieel, transport en graafwerk. Schonere machines verminderen de uitstoot tijdens de aanlegfase, maar nemen de behoefte aan duidelijke vergunningregels niet weg. Netbeheer Nederland noemt het daarom belangrijk dat de voorstellen snel worden omgezet in concrete regelgeving.