Wetenschappers: tijdelijke stikstofuitstoot netuitbreiding verwaarloosbaar

Parlement & Wetenschap heeft een wetenschappelijke factsheet gepresenteerd over het voorstel van de Europese Commissie voor tijdelijke stikstofruimte bij uitbreiding van het stroomnet. De analyse is uitgevoerd door professor Martijn Schaap van TNO en de Freie Universität Berlin.

Europees voorstel
Met het voorstel wil de Europese Commissie elektriciteitsinfrastructuur aanmerken als ‘van hoger openbaar belang’. Dit betekent dat projecten niet meer worden getoetst op projectspecifieke stikstofeffecten, maar worden bezien in het licht van hun bijdrage aan de energietransitie en de daarmee samenhangende emissiereducties.

De stikstofuitstoot tijdens netuitbreiding tot en met 2035 wordt door de wetenschappers geschat op ongeveer 5 à 6 kiloton stikstofoxiden. Deze uitstoot komt vrij door de inzet van materieel en transport van personeel en bouwmaterialen. De uitstoot is beperkt en tijdelijk. Ter vergelijking: Nederland stootte in 2024 exclusief internationale scheepvaart in totaal 182 kiloton stikstofoxiden uit.

Uitzonderingspositie positief
Van de totale uitstoot is 4,8 kiloton toe te schrijven aan het hoogspanningsnet, middenspanningsnet en het net op zee. De uitbreiding van het laagspanningsnet, relevant voor de gebouwde omgeving, voegt hier nog eens 0,4 tot 0,8 kiloton aan toe. De ruwe schatting van de jaarlijkse stikstofuitstoot tijdens netuitbreiding bedraagt ongeveer 0,5 kiloton per jaar, wat 0,3 procent is van de huidige NOx-uitstoot en 3 procent van de uitstoot van de totale bouwsector.

De wetenschappers concluderen dat het beeld om een uitzonderingspositie voor de aanleg van elektriciteitsinfrastructuur in te voeren zeer positief is. De cumulatieve extra emissiebesparing van 30 tot 45 kiloton staat tegenover een eenmalige investering van 5 kiloton.

Depositie verwaarloosbaar
De extra depositie van stikstof op Natura 2000-gebieden door netuitbreiding wordt geschat op 2 tot 10 mol over een periode van 10 jaar. Dit komt neer op circa 0,2 tot 1 mol per jaar. De totale depositie van stikstof op Natura 2000-gebieden bedraagt nu ongeveer 1.350 mol per jaar. De verwachting is dat de totale depositie in de komende 10 jaar gemiddeld elk jaar met ongeveer 25 mol afneemt.

De dalende trend in depositie vormt volgens de onderzoekers de achtergrond waartegen de tijdelijke stikstofdepositie van netuitbreiding moet worden bezien. De extra inspanning voor de verzwaring van het stroomnet zal de dalende trend niet noemenswaardig beïnvloeden. Nederland profiteert bovendien van emissiereducties in omliggende landen.

Implementatie wetgeving
Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei wees er eerder op dat het voorstel voor een European Grids Package voor elektriciteitsprojecten uitzicht biedt op een einde aan het stikstofslot. Dit slot vertraagt de aanleg van netinfrastructuur momenteel met 3 tot 12 maanden.

Het kabinet zet in op spoedige onderhandelingen en werkt vooruitlopend op een akkoord aan de implementatie van deze wetgeving. Als de onderhandelingen voorspoedig verlopen, kunnen vanaf begin 2028 alle elektriciteitsinfrastructuurprojecten gebruik maken van deze oplossing voor stikstof.