Pilot Culemborg met Buurtbudget voor verdelen netcapaciteit woningbouw

Het Stationskwartier in Culemborg is een van de eerste locaties waar netbeheerder Alliander het nieuwe instrument inzet. Door netcongestie staat de ontwikkeling van nieuwbouw in veel delen van Nederland onder druk. Voor woningen is vaak nog beperkte netcapaciteit beschikbaar, maar voor voorzieningen zoals supermarkten, scholen en horeca niet altijd. Zonder deze voorzieningen kan een woongebied echter niet goed functioneren.

Netbewust bouwen
Met het Buurtbudget draagt Alliander bij aan een oplossing door beschikbare netcapaciteit slimmer te verdelen. De pilot in Culemborg is gebaseerd op het principe van netbewust bouwen. Dit betekent dat al in het ontwerp en het gebruik van gebouwen rekening wordt gehouden met de beschikbare capaciteit en de schaarste op het net.

In de praktijk gaat het om maatregelen zoals het spreiden van piekverbruik, het slim laden van elektrische voertuigen, de inzet van lokale energieopslag en het energie-efficiënt ontwerpen. Door energiegebruik beter op elkaar af te stemmen, verlagen partijen samen de belasting op het net en benutten ze de beschikbare capaciteit optimaal.

Complexiteit als kans
Met het Buurtbudget stelt Alliander vooraf een hoeveelheid vermogen vast voor een gebied, gebaseerd op de woningbouwplannen. Ontwikkelaars realiseren vervolgens zowel woningen als voorzieningen binnen dit beschikbare netbudget. Zo creëert de netbeheerder duidelijkheid voor ontwikkelaars en helpt hij om woningbouw sneller door te laten gaan, ondanks de beperkingen op het elektriciteitsnet.

Het Stationskwartier in Culemborg is geselecteerd vanwege de omvang en complexiteit van het project. Het gebied combineert woningen en voorzieningen en kent specifieke uitdagingen, zoals ondergrondse beperkingen en functies met een hoge stroomvraag. ‘Het Stationskwartier voldoet aan onze criteria en is bovendien een complex stationsgebied’, vertelt Maartje Brans, directeur Innovatie bij Alliander. ‘Juist die complexiteit biedt ons waardevolle kansen om extra kennis en ervaring op te doen.’

Ook vanuit de gemeente wordt het belang van de samenwerking benadrukt. ‘Met het Buurtbudget kunnen woningen en voorzieningen binnen duidelijke afspraken worden aangesloten op het elektriciteitsnet’, licht wethouder Monica Wichgers toe. ‘Dat geeft ontwikkelaars duidelijkheid en helpt om de bouw voort te zetten.’

Leren voor toekomst
Met de Buurtbudget-pilots onderzoekt Alliander hoe netcapaciteit in grootschalige gebiedsontwikkelingen slimmer kan worden verdeeld en beter kan aansluiten op lokale energiebehoefte, opwek en opslag. De ervaringen uit het Stationskwartier gebruikt het netwerkbedrijf om het instrument verder te ontwikkelen en zich voor te bereiden op de toekomstige energievraag in Nederland.

De netbeheerders stelden eerder dat netbewust bouwen tot 30 miljard euro aan maatschappelijke kosten kan besparen. Ook pleitten ze ervoor om netbewuste nieuwbouw de standaard te maken en de randvoorwaarden helder te borgen in ruimtelijke plannen en aanbestedingen.