Netbeheerders willen verplicht netcapaciteitsplafond voor nieuwe woonwijken

Nederlandse netbeheerders waarschuwen dat woningbouw in grote delen van het land tot stilstand dreigt te komen zonder drastische maatregelen. In aanloop naar een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over netcongestie en woningbouw eisen de netbeheerders een verplicht netcapaciteitsplafond voor nieuwe woonwijken. De regio Flevopolder, Gelderland en Utrecht (FGU) kan vanaf de zomer van 2026 een aansluitstop voor nieuwe woningen nodig hebben als er geen extra maatregelen komen.

Plafond als norm
De kern van het voorstel van de netbeheerders is dat woningen en woonwijken worden gebouwd op een manier die het energiesysteem zo min mogelijk belast. ‘Met een verplicht netcapaciteitsplafond van een nieuwe wijk kunnen er significant meer huizen gebouwd worden’, zo stellen de netbeheerders.

Het plafond bepaalt hoeveel stroom een hele wijk maximaal mag gebruiken, wat dwingt tot slim ontwerp en efficiënt energiegebruik.

Subsidie
Zonder publieke randvoorwaarden komt netbewuste nieuwbouw volgens de netbeheerders niet van de grond. Projectontwikkelaars en woningcorporaties moeten in hun ogen worden ondersteund met een fonds voor tijdelijke netmaatregelen en een subsidieregeling voor congestieverzachters om risico’s te mitigeren. Ook netbewuste renovatie van woningen maakt dat er meer ruimte over blijft voor het bouwen en renoveren van huizen.

Sneller en slimmer
Om de dreigende aansluitstop te voorkomen, wijzen de netbeheerders in hun position paper verder op 3 oplossingsrichtingen. Ten eerste moet de uitbreiding van energie-infrastructuur drastisch versnellen. Grote projecten van TenneT duren nu 12 jaar, maar die doorlooptijd moet met 40 tot 50 procent omlaag. Netbeheerders vragen permit-vrij uitbreiden van stations en direct beroep bij grote stations en kabels mogelijk te maken.

Ten tweede moet ruimtelijke ordening slimmer, met nationale ruimtereserveringen voor energie-infrastructuur in de Nota Ruimte. De benodigde ruimte voor de energietransitie is enorm: er is 11.000 voetbalvelden aan bovengrondse infrastructuur nodig en 1 op de 3 straten moet open. Tot slot moet het bestaande net beter benut worden door verplichte netbewuste nieuwbouw, slim stuurbare hybride warmtepompen en collectieve verwarmingssystemen.

IJsselstein als voorbeeld
In IJsselstein toont een project aan dat woningbouw ondanks netcongestie mogelijk blijft met netbewuste principes. Daar worden 560 woningen gebouwd waarbij warmte, batterijen en laadinfrastructuur slim worden gecombineerd achter 1 netaansluiting. De netbeheerders noemen dergelijke oplossingen essentieel om de nationale woningbouwopgave te halen.

De netbeheerders benadrukken dat de dreigende aansluitstop niet beperkt blijft tot de FGU-regio. Ook andere delen van Nederland kampen met netcongestie. Zonder ingrijpen kunnen gemeenten hun woningbouwplannen niet waarmaken en blijft de nationale doelstelling van 1 miljoen nieuwe woningen voor 2030 onhaalbaar.

Direct aanpakken vereist
De netbeheerders vragen om concrete actie van het Rijk. Ze willen directe aanpassingen in wet- en regelgeving om versneld te kunnen bouwen aan het energienet. Ook moet de overheid ruimte reserveren voor energie-infrastructuur en deze integreren in ruimtelijke plannen. Daarnaast is financiering nodig voor tijdelijke maatregelen en moet netbewust bouwen wettelijk worden verankerd.

De situatie is urgent volgens de netbeheerders. De infrastructuur die Nederland de komende decennia nodig heeft, vergt planning en ruimte die nu niet beschikbaar zijn. Zonder ingrijpen dreigt niet alleen een aansluitstop voor woningbouw, maar raakt ook de bredere energietransitie in gevaar besluit de netbeheerders.