Netbeheerders: netbewust bouwen kan 30 miljard euro besparen op stroomnet

De netbeheerders nemen deze week deel aan een rondetafelgesprek van de Tweede Kamer over verduurzaming van de gebouwde omgeving. In een position paper stellen zij dat de recente ontwikkelingen in Flevoland, Gelderland en Utrecht met een mogelijke aansluitstop voor consumenten onderstrepen dat wonen, werken en verduurzamen rekening moeten houden met de netcapaciteit.

Grenzen
‘De groeiende vraag naar transportcapaciteit brengt ons, ondanks de vele netuitbreidingen, steeds dichter bij de grenzen van het elektriciteitsnet’, aldus de netbeheerders in het position paper. ‘Woningen, bedrijven en duurzame initiatieven kunnen niet altijd meer vanzelfsprekend worden aangesloten zoals in het verleden.’

De wachtlijst voor aansluiting op het elektriciteitsnet is inmiddels opgelopen tot 14.000 aanvragen.

Meer aansluitingen
Met netbewust ontwerpen en bouwen kunnen volgens de netbeheerders meer woningen worden aangesloten, de energierekening worden verlaagd en miljarden euro’s aan maatschappelijke kosten worden beperkt. De netbeheerders stellen in hun position paper onder meer voor om stuurbare laadpalen de norm te maken. ‘Elke netbewuste laadpaal is 1 woning extra’, schrijven ze.

Ook de normering van de hybride warmtepomp in 2029 is volgens de netbeheerders slim als deze stuurbaar is en piekbelasting voorkomt. Daarnaast moet netbewuste nieuwbouw aantrekkelijker worden gemaakt voor investerende partijen zoals bouwers, woningcorporaties en laadpaalondernemers.

Tijdsafhankelijke tarieven
Door de invoering van netbewuste, tijdsafhankelijke tarieven voor kleinverbruikers wordt de energierekening voor circa twee derde van de huishoudens flink gedempt, stellen de netbeheerders. ‘Dit komt doordat zij profiteren van de daluren’, aldus het position paper. ‘Daarmee kunnen we piekbelasting voorkomen en komt er op het net ruimte vrij voor andere ontwikkelingen.’

De netbeheerders benadrukken dat investeren in netbewuste maatregelen aantrekkelijk moet worden voor gebruikers, bouwers en ontwerpers. Daarom is het volgens hen van belang om netbewuste initiatieven en netbewuste nieuwbouw te stimuleren via de Investeringssubsidie duurzame energie en elektriciteitsproductie (ISDE) en de Stimuleringsregeling duurzame energieproductie en klimaattransitie (SDE++).

Warmtenetten cruciaal
Om het energiesysteem van de toekomst betaalbaar te houden, is volgens de netbeheerders een mix van energiedragers een noodzakelijke voorwaarde. ‘Diversificatie maakt het systeem robuust, benut lokale bronnen optimaal en verdeelt de druk op de infrastructuur’, schrijven ze.

Collectieve warmtesystemen zijn cruciaal, stellen de netbeheerders. Deze beperken de groeiende vraag naar netcapaciteit en zijn op sommige plekken het maatschappelijk goedkoopste warmte-alternatief. Het coalitieakkoord erkent deze rol, maar zonder voldoende structurele middelen is er volgens de netbeheerders geen businesscase voor de grootschalige uitrol van warmtenetten.

Energieplanologie essentieel
Scherpe keuzes in de voorbereiding zijn volgens de netbeheerders nodig. Door slim te ontwerpen en ruimte te reserveren via energieplanologie wordt het stroomnet efficiënter benut en kan er sneller worden gebouwd. ‘Dat beperkt netverzwaring, houdt de totale kosten beheersbaar en maakt meer aansluitingen mogelijk met dezelfde infrastructuur’, aldus het position paper.

Netbeheerders pleiten daarom voor sturing op energie in de Nota Ruimte met regie op locatie en timing van vraag en aanbod, duidelijke keuzes voor energiedragers en het proactief reserveren van ruimte voor transformatorstations, tracés, energieopslag en energiehubs. Ook de inpassing van benodigde netuitbreidingen moet integraal worden meegenomen in ruimtelijke ontwerpen, zodat het bouwen van deze uitbreidingen niet onnodig wordt vertraagd. Door dit op te nemen in de Crisiswet Netcongestie, kan volgens de netbeheerders de bouw van het net worden versneld en congestie sneller worden verlicht.

Potentiële besparingen
De genoemde maatregelen richten zich vooral op het laagspanningsnet, schrijven de netbeheerders. Maar eerder onderzoek toont aan dat ook ingrepen in andere delen van het elektriciteitsnet de energierekening verlagen. Door piekbelasting te verminderen daalt de totale bouwopgave en daarmee de systeemkosten.

‘Volledige uitvoering van alle maatregelen uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) kan samen tot 30 miljard euro besparen, circa 30 procent van de investeringsopgave voor Net op land’, aldus de netbeheerders in het position paper. ‘Daarom pleiten we voor integrale implementatie van het hele pakket.’