Wachtrij stroomnet Vlaanderen loopt op tot 650 bedrijven en 650 batterijen

Netcongestie vormt een groeiend probleem in Vlaanderen. Tijdens een vergadering in het Vlaams Parlement van de Commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat werd nog maar eens duidelijk dat honderden bedrijven in de wachtrij staan voor een aansluiting op het elektriciteitsnet. Volksvertegenwoordigers Robrecht Bothuyne (cd&v) en Tom Ongena (Anders.) stelden kritische vragen aan energieminister Hans Bonte over de economische gevolgen en de aanpak van het probleem.

Wachtrij groeit exponentieel
Minister Bonte meldde dat een werkgroep half januari een stand van zaken kreeg van de netbeheerders. ‘Toen was er voor het distributienet sprake van een 550-tal dossiers die niet in een standaardaanpak konden worden aangesloten’, licht Bonte toe. Daarbij zijn residentiële aansluitingen, batterijen en zuivere injectieprojecten nog niet meegeteld. Vertegenwoordigers van netbeheerder Fluvius lieten onlangs op een studieavond van werkgeversorganisatie Voka echter weten dat er ook nog eens 650 batterijprojecten in de wachtrij staan en de wachtrij voor andere dossiers is gegroeid van 550 naar 650 stuks.

Het aantal projecten dat niet meer klassiek kan worden aangesloten, stijgt exponentieel. Bothuyne noemde het voorbeeld van een bedrijf dat van Fluvius slechts een aansluiting van 99 kilovoltampère aangeboden kreeg, onvoldoende om te investeren. ‘Daardoor staan er 50 jobs op het spel, minister’, aldus Bothuyne. Hij vreest dat als er vanuit de overheid, de netbeheerders en regulatoren niet snel actie komt, er een zwaar probleem opduikt voor de Vlaamse industrie en economie.

Federaal overleg gestart
Afgelopen maand vond overleg plaats tussen het kabinet van minister Bonte en federaal energieminister Bihet, samen met de energieministers van de andere gewesten. Vlaanderen heeft volgens minister Bonte tijdens dit overleg over netcongestie vooral meegegeven dat het huidige instrumentarium om bedrijven op middenspanning aan te sluiten pas optimaal kan werken als er voldoende concrete investeringen zijn in het hogerliggende netwerk van Elia.

De Vlaamse Nutsregulator (VNR) heeft het investeringsplan van Elia echter afgekeurd wegens onvoldoende investeringen. De hoogspanningsnetbeheerder moet daarom een aangepast investeringsplan 2026-2035 opmaken en ter goedkeuring voorleggen bij de VNR. ‘Ik heb deze de chief executive officer van Elia gesproken en hem gewezen op het belang van enige uniformiteit in de prioritering die in de gewesten zou moeten worden uitgewerkt’, aldus minister Bonte.

Nederlandse situatie dreigt
De vergelijking met Nederland dringt zich volgens de leden van het Vlaams Parlement meer en meer op. Ze verwezen tijdens het debat naar een Nederlandse studie waaruit blijkt dat Nederland tussen 10 en 35 miljard euro aan economische baten zou mislopen door netcongestie. ‘Dat er een economische en tewerkstellingskost is aan netcongestie, is voor eenieder duidelijk’, aldus minister Bonte. Daarom staat het thema volgens hem hoog op de agenda van zijn administratie en kabinet.

Ongena vroeg of de minister in overleg is met minister-president Diependaele om een inschatting te maken van de economische kostprijs voor Vlaanderen. Ook polste hij naar een regelmatige congestierapportage aan het Vlaams Parlement om de evolutie van de problematiek transparant te kunnen opvolgen. ‘Het alternatief is dat we elke week vragen stellen. Dat kan ook, maar misschien kunnen we daar een zekere systematiek in zoeken’, aldus Ongena.

Prioriteringskader nodig
Een belangrijk discussiepunt is welke sectoren voorrang moeten krijgen bij schaarse netcapaciteit. Ondernemersorganisatie Voka stelt voor om bij de toewijzing van extra netcapaciteit de elektrificatie in industrie- en havenzones voorrang te geven. Minister Bonte wil nog altijd een prioriteringskader opstellen voor netaansluiting bij netcongestie.

‘De vraag of industrie- en havenzones prioritair moeten zijn dan wel aansluitingen voor bewoning, gemeenschapsinstellingen of andere doelgroepen, zal aan de orde moeten worden gebracht bij het bepalen van het prioriteringskader door het Vlaams Parlement’, stelt de minister. Ongena waarschuwde dat dit een moeilijke oefening wordt. ‘Als je met Voka gaat praten, dan moet dat natuurlijk de industrie zijn. Als je met anderen gaat praten, zullen er waarschijnlijk andere prioriteiten zijn’, vertelt hij. Volgens Ongena zou een objectieve impactanalyse handig zijn om te bepalen welke sectoren economisch het meeste schade zouden leiden als ze niet hoog in het lijstje van prioriteiten komen.

Urgentie tonen
Bothuyne toonde zich tot slot kritisch over de snelheid waarmee oplossingen worden uitgewerkt. ‘Bovendien denk ik dat het ook aan snelheid en soepelheid ontbreekt bij zowel de VNR als andere betrokken instanties om aan de urgentie van deze problematiek effectief een antwoord te bieden’, aldus de cd&v-er. Hij wijst erop dat bedrijven nu beslissen over investeringen. ‘Als er nu geen zekerheid kan gegeven worden, geen aansluiting die voldoende capaciteit biedt, dan zullen die investeringsbeslissingen niet vallen, of toch niet in Vlaanderen.’

Ook Ongena sloot zich aan bij de kritiek. ‘Too little, too late. Dat zijn niet mijn woorden, maar die van de coalitiepartner. Ik sluit er mij wel bij aan dat er echt nood is aan een enorme sense of urgency’, aldus de Anders.-volksvertegenwoordiger.

Minister Bonte benadrukte dat alle actoren wel degelijk urgentiebesef tonen. ‘Ik zie inderdaad dat er heel wat inspanningen gebeuren om toch fundamentele oplossingen naderbij te brengen’, verdedigde hij.