Staatssecretaris: energiearmoede neemt toe door afbouw steunmaatregelen

SP-Kamerlid Jimmy Dijk confronteerde het kabinet met het nieuws dat 56 procent van de Nederlanders de verwarming niet opendraait vanwege te hoge energiekosten. Nobel stelt dat de toename van energiearmoede voornamelijk wordt verklaard door het aflopen van financiële steunmaatregelen die tijdens de energiecrisis waren ingesteld, specifiek de energietoeslag en het prijsplafond. De staatssecretaris baseert zich daarbij op de jaarlijkse rapportage van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO.

Cijfers niet bevestigd
De cijfers uit het krantenartikel van De Telegraaf waar Dijk Kamervragen over stelde, zijn volgens Nobel niet in overeenstemming met de door TNO gepubliceerde inzichten. Het rapport waar De Telegraaf zich op baseert, is tot stand gekomen op basis van een enquête. De resultaten geven volgens de staatssecretaris wel een belangrijk signaal af over de mate waarin huishoudens zich zorgen maken over de betaalbaarheid van de energierekening, maar het kabinet houdt voor wetenschappelijke inzichten vast aan de data die TNO publiceert.

Nobel wijst op het fenomeen verborgen energiearmoede. Dat zijn huishoudens met een laag inkomen en een woning van lage energetische kwaliteit die bewust minder energie verbruiken dan verwacht. In 2024 bedraagt dit aantal ongeveer 119.000 huishoudens, ongeveer 1,4 procent van alle huishoudens. Dit aantal fluctueert de afgelopen jaren tussen de 1 procent en 1,5 procent van alle huishoudens.

Kinderen getroffen
Dijk confronteerde de staatssecretaris met het feit dat 1 op de 12 kinderen opgroeit in energiearmoede. Nobel erkent dat het kabinet het belangrijk vindt om huishoudens in energiearmoede te helpen, maar benadrukt dat de steunmaatregelen tijdens de crisis relatief ongericht waren. Inmiddels zijn de energieprijzen gestabiliseerd en ervaart een meerderheid van de consumenten de energierekening als betaalbaar, aldus de staatssecretaris.

Het kabinet heeft via een Decentrale Uitkering in 2025 10 miljoen euro toegevoegd aan het Gemeentefonds voor de aanpak van energiearmoede. In 2026 komt daar nog eens 20 miljoen euro bij. Gemeenten kunnen de middelen breed inzetten om bestaande dienstverlening binnen de lokale aanpak van energiearmoede te versterken.

Noodfonds keert niet terug
Dijk vroeg welke maatregelen het kabinet gaat nemen om onmiddellijke verlichting voor gezinnen te bieden. Nobel antwoordt dat zij in een eerdere Kamerbrief heeft geschetst waarom het niet mogelijk is om deze winter opnieuw een Tijdelijk Noodfonds Energie op te zetten. Met de impuls van 30 miljoen euro en het benutten van de data van 151.000 huishoudens van de Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie kunnen gemeenten volgens de staatssecretaris aanvullende en gerichtere hulp aanbieden.

Nobel wijst er tot slot op dat de inkoopprijs van gas op de groothandelsmarkt is gedaald en gestabiliseerd. De gasprijs lag in december 2025 op het laagste niveau sinds 2 jaar, met 26,55 euro per megawattuur. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) rapporteert dat ten opzichte van de piek in februari de tarieven nu 14 procent lager liggen voor langlopende vaste contracten, 8 procent lager voor vaste contracten van 1 jaar en 7 procent lager voor variabele contracten.

Geen prijsregulering mogelijk
Op de vraag of het kabinet bereid is prijzen te reguleren antwoordt Nobel tot slot dat aan prijsregulering flinke nadelen kleven en het bovendien wettelijk gezien ook niet toegestaan is.

‘De ACM kan geen prijzen reguleren of blokkeren, dat gaat in tegen de Europese regels over vrije prijsvorming. Wel mag de ACM prijzen controleren. Het is in beginsel aan energieleveranciers zelf om hun prijzen te bepalen en aan consumenten om een afweging te maken tussen de producten en prijzen van verschillende aanbieders. Een vergunninghoudende energieleverancier moet energie leveren tegen transparante en redelijke prijzen. Een prijs is niet redelijk als deze onevenredig hoog is gezien de kosten van de leverancier of niet concurrerend is. De ACM houdt hierop toezicht en kan een bestuurlijke boete opleggen indien hieraan niet voldaan wordt.’