© Solarif
18 november 2026

‘Een cyberaanval hoeft niets kapot te maken om een zonnepark financieel stil te leggen’

Cyberrisico’s kunnen zonneparken en batterijprojecten financieel lamleggen, ook als er niets fysiek beschadigd is. Dat stelt Harry Wolkenfelt van Solarif. Hij benadrukt dat digitale weerbaarheid in het hart van risicobeheer hoort.

Zonneparken en batterij-energieopslagsystemen (bess) zijn allang niet meer puur elektrotechnische installaties. Omvormers, batterijmanagementsystemen, SCADA-systemen en digitale monitoringplatforms vormen een even essentiële laag. Die laag wordt bovendien steeds vaker op afstand benaderd door fabrikanten, onderhoudspartijen, operators en aggregatoren – met grote voordelen, maar ook met nieuwe kwetsbaarheden. In een nieuwe analyse onderzoekt Harry Wolkenfelt, chief executive officer (ceo) en founder van Solarif Insurance, welke financiële gevolgen een cyberincident kan hebben en hoe bestaande verzekeringen daarin tekort kunnen schieten.

Stilvallen zonder zaakschade

Om te illustreren wat er financieel op het spel staat, beschrijft Wolkenfelt een fictief scenario: een zonnepark van 50 megawattpiek produceert op een zonnige dag plotseling geen elektriciteit meer. De zonnepanelen zijn intact, de omvormers vertonen geen zichtbare defecten. De oorzaak blijkt een cyberincident: via een gecompromitteerd account van een externe onderhoudspartij heeft een onbevoegde persoon toegang gekregen tot het centrale besturingssysteem en instellingen gewijzigd. De exploitant houdt de installatie uit bedrijf totdat duidelijk is wat er precies is gebeurd en of het systeem veilig kan worden opgestart.

‘Dit scenario laat zien dat een cyberincident geen fysieke schade hoeft te veroorzaken om toch aanzienlijke financiële gevolgen te hebben’, stelt Wolkenfelt. Dat geldt ook voor battery energy storage systems (bess). Bij batterijparken komen er namelijk risico’s bij rond laden en ontladen, vermogensregeling en veilige werking. Onder bepaalde omstandigheden kunnen ongeautoriseerde wijzigingen bijdragen aan onveilige bedrijfssituaties. Wolkenfelt nuanceert dat goed ontworpen bess-installaties beschikken over meerdere beveiligingslagen die ernstige incidenten moeten voorkomen of beperken.

Voorwaarden cyberverzekering

Een belangrijk aandachtspunt is de toenemende afhankelijkheid van externe digitale dienstverleners. Fabrikanten, O&M-partijen, aggregatoren en aanbieders van energiemanagementsoftware kunnen toegang hebben tot operationele systemen. Wanneer de dienstverlening van zo’n partij uitvalt door een cyberincident, kan dat gevolgen hebben voor alle installaties die daarvan afhankelijk zijn – ook als de eigen installatie technisch volledig beschikbaar blijft.

Stel dat een cyberincident het centrale platform van een aggregator tijdelijk buiten werking stelt, verduidelijkt Wolkenfelt. De aangesloten batterijsystemen kunnen dan technisch nog volledig functioneren, maar tijdelijk niet meer via dat platform worden ingezet voor bepaalde energiemarkten of flexibiliteitsdiensten. ‘Juist bij steeds verder gedigitaliseerde energieprojecten is het belangrijk om niet alleen naar de eigen cybersecurity te kijken, maar ook naar de afhankelijkheden in de digitale keten’, aldus Wolkenfelt. Binnen een cyberverzekering kan zo’n situatie – afhankelijk van de polisvoorwaarden en de betrokken dienstverlener – onder een dekking voor dependent business interruption vallen: bedrijfsschade als gevolg van uitval bij een relevante externe dienstverlener.

3 scenario’s, 3 dekkingsvragen

Wolkenfelt onderscheidt 3 relevante situaties voor eigenaren en exploitanten. De eerste is bedrijfsstilstand zonder fysieke schade: een cyberincident legt de productie of exploitatie stil terwijl de installatie intact blijft. De tweede betreft fysieke schade als gevolg van een digitaal incident – bijvoorbeeld wanneer apparatuur of besturingscomponenten worden beschadigd. De derde situatie is bedrijfsstilstand door uitval van een externe partij: de eigen installatie is beschikbaar maar kan niet commercieel worden ingezet doordat een essentiële dienstverlener uitvalt.

Voor elk van die situaties moet afzonderlijk worden vastgesteld of de bestaande verzekeringen dekking bieden. Traditionele brand- en bedrijfsschadeverzekeringen zijn doorgaans gebaseerd op materiële schade, waardoor cyberincidenten zonder fysieke schade een dekkingshiaat kunnen veroorzaken. Een cyberverzekering kan dekking bieden voor inkomstenverlies zonder dat fysieke schade vereist is – ook wel non-damage business interruption genaamd. Maar cyberpolissen verschillen in definities, uitsluitingen, wachttijden en sublimieten. ‘Alleen constateren dat zowel een cyberverzekering als een technische allriskverzekering aanwezig is, zegt onvoldoende’, benadrukt Wolkenfelt. ‘De relevante vraag is of de verschillende verzekeringen gezamenlijk aansluiten op de daadwerkelijke risico’s van de installatie.’

Nieuwe wet, nieuwe plichten

Dat digitale weerbaarheid een wettelijke basis krijgt, is ondertussen een feit. Sinds 15 augustus 2026 zijn in Nederland de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) van kracht. De Cyberbeveiligingswet implementeert de Europese NIS2-richtlijn en stelt eisen aan organisaties die essentiële of belangrijke diensten leveren; de energiesector behoort tot het toepassingsgebied. Verplichtingen omvatten registratie, een zorgplicht voor cybersecurity, incidentmeldingen en bestuurlijke verantwoordelijkheid voor digitale weerbaarheid. De Wet weerbaarheid kritieke entiteiten richt zich breder op fysieke en organisatorische weerbaarheid, maar vereist een formele aanwijzing als kritieke entiteit.

Niet iedere eigenaar of exploitant van een batterij- of zonnepark valt automatisch onder beide wetten; voor de Cyberbeveiligingswet gelden criteria rond onder meer sector en omvang, voor de Wwke een formele aanwijzing. ‘Maar ook wanneer een energiebedrijf niet rechtstreeks onder deze wetgeving valt, verandert de onderliggende boodschap niet’, stelt Wolkenfelt. ‘Digitale weerbaarheid wordt steeds belangrijker voor de continuïteit van energie-infrastructuur.’

Cyberrisico en de-risking

Wie het cyberrisico wil beheersen, begint volgens Wolkenfelt met inzicht in de digitale afhankelijkheden van de installatie: wie heeft toegang tot besturingssystemen en hoe wordt die toegang beheerd, welke externe dienstverleners zijn noodzakelijk voor de dagelijkse werking, en welke financiële gevolgen zijn daadwerkelijk verzekerd? Ook een goed incidentresponsplan is onmisbaar: na een cyberincident gaat het niet alleen om het herstellen van de digitale omgeving, maar moet ook technisch worden vastgesteld of de installatie veilig opnieuw in bedrijf kan worden genomen.

Wolkenfelt koppelt dit expliciet aan het bredere risicokader dat hij eerder beschreef voor bess-projecten. ‘De-risking betekent in dit verband niet dat ieder cyberrisico kan worden voorkomen of verzekerd’, stelt hij. ‘Het betekent dat digitale afhankelijkheden tijdig worden herkend, mogelijke gevolgen worden begrepen en passende technische, organisatorische en verzekeringsmaatregelen worden genomen om die risico’s aantoonbaar beheersbaar te maken.’

Maak Solar & Storage Magazine jouw voorkeursbron in Google

Met een nieuwe functie van Google bepaal je zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt naar nieuws. Volg ons en mis nooit meer het laatste nieuws over zonne-energie en energieopslag.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor de nieuwsbrief met het laatste nieuws!
Gelukt!
Oeps, daar ging iets fout...
Het lijkt erop dat u een adblocker gebruikt
Beste bezoeker, wij zien dat u gebruikmaakt van software om advertenties te blokkeren. Door het gebruik van deze software kan het zijn dat sommige onderdelen van onze website niet optimaal functioneren. Bovendien willen wij u wijzen op het feit dat advertentieopbrengsten het voor de redactie mogelijk maken om u kosteloos dagelijks van het laatste zonne-energienieuws te voorzien. Wij willen u daarom vragen om de betreffende software uit te schakelen. Dit heeft geen gevolgen voor uw privacy, omdat de website van Solar & Storage Magazine geen gebruikmaakt van advertentietrackers.