CBS: Nederland voor 7 van 8 meest kritieke materialen sterk afhankelijk van China, chipindustrie, defensie en energietransitie kwetsbaar

Het gaat naast gallium om zeldzame aardmetalen, germanium, grafiet, lithium, kobalt en silicium metaal. Bij deze materialen vindt minimaal 74 procent van de wereldwijde verwerking in China plaats. Pas daarna komen ze als materiaal of verwerkt in een product in Nederland aan. Alleen bij niobium, het achtste materiaal in de top, speelt China vrijwel geen rol. Daarvoor is Nederland juist afhankelijk van Brazilië.

Kritikaliteit bepaald

Het CBS onderzocht alle materialen op de officiële EU-lijst van kritieke grondstoffen. De Europese Unie noemt meer dan 30 materialen kritiek, omdat ze economisch heel belangrijk zijn en de levering ervan gemakkelijk verstoord kan raken. 

Het CBS keek per materiaal naar het economische belang voor Nederland, het leveringsrisico en de verwachte groei van de vraag. Die 3 factoren samen bepalen de kritikaliteit: hoe kwetsbaar Nederland is als het materiaal niet of moeilijk te krijgen is.

Gallium bijna volledig Chinees

Gallium komt met 99 procent het vaakst uit China. Daarna volgen grafiet met 94 procent, zeldzame aardmetalen met 84 procent en silicium metaal met 79 procent. Voor kobalt is het aandeel van China 76 procent, en voor germanium en lithium 74 procent. Bij niobium gaat het om 0,5 procent. 

De materialen zijn volgens het CBS onder meer cruciaal voor de halfgeleiderindustrie, defensie en de energietransitie. Tegelijk is de import ervan geopolitiek kwetsbaar. De vraag groeit doordat er meer behoefte is aan geavanceerde mobiliteit, rekenkracht voor computers en systemen voor energie en defensie.

Gallium als drukmiddel

Gallium scoort het hoogst op kritikaliteit, en dat heeft volgens het CBS meerdere oorzaken. Het leveringsrisico is groot, omdat China bijna de hele wereldproductie in handen heeft. China zette het metaal bovendien enkele jaren geleden in als geopolitiek drukmiddel via strenge exportbeperkingen. Daarnaast is gallium voor de Nederlandse economie van groot belang, omdat het de basis vormt voor de microchips en hightech van grote bedrijven. Ook groeit de vraag explosief. De overstap naar kunstmatige intelligentie (AI), elektrische auto’s en snellere netwerken vraagt om chips die veel krachtiger en zuiniger zijn dan de huidige siliciumchips.

De andere materialen hebben een wat lagere gecombineerde score. Bij lithium komt dat door een relatief lager leveringsrisico, bij germanium door een lager economisch belang en bij niobium door een lagere verwachte groei van de vraag.

Alle scores op rij

Het CBS heeft de scores voor 2024 omgerekend naar een schaal van 1 voor het laagst scorende materiaal tot 10 voor het hoogst scorende materiaal. Gallium komt uit op een kritikaliteit van 9,7, met een 10,0 voor zowel leveringsrisico als economisch belang en een 9,0 voor de verwachte groei van de vraag. Zeldzame aardmetalen scoren 7,7: 9,0 voor vraaggroei, 5,1 voor leveringsrisico en 9,9 voor economisch belang. Germanium komt ook op 7,7, met 8,0 voor vraaggroei, 8,4 voor leveringsrisico en 6,7 voor economisch belang.

Hoewel sommige kritieke materialen vrij onbekende namen hebben, is er door hun specifieke eigenschappen en toepassingen veel vraag naar. In 2025 importeerde Nederland van buiten de Europese Unie voor 17,2 miljard euro aan kritieke materialen. Daarnaast kwam er voor 123,9 miljard euro aan producten binnen waarin kritieke materialen zitten. Daarmee bevat bijna een derde van de invoerwaarde van buiten de EU kritieke materialen.