Essent: bijna niemand benut eigen stroom zonnepanelen slim terwijl einde salderingsregeling hard nadert

Energieleverancier Essent heeft een positiepaper gepubliceerd over de toekomst van slim stroomverbruik, mede gebaseerd op meerdere consumentenonderzoeken. De bevindingen uit die onderzoeken zijn helder: de kloof tussen de technische mogelijkheden en het dagelijkse gedrag van de gemiddelde zonnepaneeleigenaar is groot.

46 procent onwetend
Dat is volgens het energiebedrijf een probleem dat steeds urgenter wordt nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 eindigt. Die regeling staat eigenaren van zonnepanelen toe om teruggeleverde zonnestroom weg te strepen tegen de eigen stroomafname. Na het verdwijnen ervan loont het veel meer om opgewekte stroom zelf te verbruiken of op te slaan.

Eigen klantonderzoek van Essent laat zien dat 46 procent van de Nederlandse huishoudens niet weet hoe ze hun eigen energieverbruik kunnen sturen. Onderzoek van Behavior Change Group, uitgevoerd in opdracht van Essent onder huishoudens met zonnepanelen, maakt duidelijk wat die mensen dan wel denken dat ‘slim energiegebruik’ inhoudt. Meer dan de helft koppelt het begrip spontaan aan timing: het moment van de dag waarop je stroom verbruikt. Slechts circa 8 procent noemt daarbij een app of slim apparaat, en minder dan 1 procent weet dat verbruik ook volledig automatisch kan worden aangestuurd.

Handmatig versus automatisch
De kloof wordt nog concreter bij het dagelijkse gebruik van huishoudelijke apparaten. Van de zonnepaneelhouders die de wasmachine wel eens op een gunstig moment plannen, doet 74 procent dat handmatig, tegenover slechts 10 procent die de wasmachine automatisch laat aansturen. Bij de vaatwasser liggen die cijfers op 69 en 10 procent, bij de droger op 65 en 7 procent.

Bij apparaten die direct zijn verbonden met het energiesysteem thuis is het beeld vergelijkbaar. Van de ondervraagden die hun gedrag rondom zonnepanelen aanpassen aan gunstige momenten, doet 50 procent dat handmatig; 13 procent laat dit automatisch verlopen. Bij airconditioning is de verhouding 43 versus 9 procent, bij de verwarming 42 versus 16 procent. De laadpaal voor de elektrische auto scoort het laagst op handmatige sturing: 39 procent plant het laden met de hand, 10 procent laat het automatisch uitvoeren.

Geld als motivator
De lage adoptie van automatisch aansturen staat in opvallend contrast met de financiële motivatie van consumenten. Uit aanvullend onderzoek van Essent blijkt dat voor 59 procent van de Nederlanders het zo laag mogelijk houden van de energierekening de belangrijkste afweging is rondom energiezaken. En 52 procent van de huishoudens geeft aan het prettig te vinden als technologie meer zaken automatisch regelt in het eigen energiehuishouden.

De bereidheid lijkt er te zijn, maar de kennis ontbreekt. Wanneer zonnepaneelhouders actief meer willen weten over slim energiegebruik, zoekt 30 procent zelfstandig informatie op. 29 procent wisselt ervaringen uit met anderen, 19 procent maakt gebruik van online reken- en informatietools. Informatiebijeenkomsten bijwonen en een energie-adviseur inschakelen doet 8 procent van de ondervraagden.

Essent concludeert hieruit dat twee voorwaarden tegelijk moeten zijn vervuld om mensen in beweging te krijgen: een sterke financiële prikkel én maximale ontzorging door automatisering. Het einde van de salderingsregeling levert die eerste prikkel. De uitdaging voor energieleveranciers is volgens Essent om de tweede in te vullen.

Oproep aan politiek
Het positiepaper bevat ook een oproep aan de landelijke politiek. Essent pleit voor drie maatregelen. Ten eerste steunt de energieleverancier de flexbonus: een voorstel van brancheorganisaties Holland Solar en de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) om via de ISDE-regeling, de bestaande subsidieregeling voor duurzame energie, ook de aanschaf van een thuisbatterij te ondersteunen. Daarvoor is het nodig dat energieleveranciers de bijbehorende apparatuur op afstand kunnen aansturen.

Ten tweede pleit Essent voor eenvoudige nettarieven. Vanaf 2029 zijn er plannen voor tarieven waarvan de hoogte afhangt van het moment van stroomverbruik. Essent vindt dat dat systeem pas effect heeft als consumenten het ook volledig begrijpen.

Als derde punt vraagt Essent om een einde aan de dubbele energiebelasting bij thuisbatterijen. Stroom die vanuit het net in een thuisbatterij wordt opgeslagen, is belast met energiebelasting. Bij teruglevering aan het net wordt die belasting niet terugbetaald, terwijl de buurman die dezelfde stroom later afneemt ook belasting betaalt. Die opeenstapeling maakt de terugverdientijd van thuisbatterijen langer.

Essent lanceerde deze week de dienst Slim Terugleveren, waarbij omvormers op zonnige piekmomenten automatisch worden gedimd zodat het surplus niet naar het stroomnet gaat. Deelnemers ontvangen daarvoor 5 eurocent per kilowattuur.