ACM maakt inhoud voorstel tijdsafhankelijke nettarieven bekend, deadline mogelijk niet gehaald

De transporttarieven voor kleinverbruikers zijn nu afhankelijk van de capaciteit van de aansluiting. Het maakt niet uit hoeveel elektriciteit er afgenomen wordt en op welke momenten een kleinverbruiker het net gebruikt. In het voorstel van Netbeheer Nederland wordt 67 procent van het transporttarief volume- en tijdsafhankelijk (red. ‘tijdsafhankelijke kWh’ / ‘kWh gewogen’. De overige 33 procent blijft afhankelijk van de aansluitcapaciteit (red. ‘rekencapaciteit kW’.

Druk moment
Dit betekent dat een kleinverbruiker minder betaalt als er weinig elektriciteit van het stroomnet wordt afgenomen. Daarnaast wordt zoals de netbeheerders begin mei zelf al bekendmaakte gebruik van het net op rustige momenten goedkoper. Een kleinverbruiker betaalt meer bij veel elektriciteitsafname of op een druk moment.

Het elektriciteitsnet wordt steeds zwaarder belast. Op de piekmomenten zit het stroomnet daardoor vaak vol, terwijl er op rustige momenten vaak nog veel ruimte is. Met tijdsafhankelijke tarieven worden kleinverbruikers gestimuleerd om tijdens de piekuren minder stroom te gebruiken en hun verbruik te verplaatsen naar rustige momenten.

5 tijdsblokken opgesteld
Het is bijvoorbeeld voordeliger om een elektrische auto midden op de dag of in de nacht op te laden. Door het elektriciteitsnet op piekmomenten minder te gebruiken en het gebruik te verplaatsen naar de rustige momenten wordt het elektriciteitsnet beter benut en ontstaat er ruimte om andere netgebruikers aan te sluiten. Een gelijkmatiger gebruik van het stroomnet zorgt er op de langere termijn ook voor dat er minder netuitbreidingen nodig zijn.

De tijdsafhankelijkheid wordt uitgewerkt met een set wegingsfactorcategorieën. Deze categorieën geven per tijdsblok gedurende een zomer- of winterdag aan hoe zwaar een afgenomen kilowattuur in een bepaald tijdsblok meetelt voor het tarief. In de voorgestelde systematiek worden de wegingsfactoren vertaald naar 5 tijdsblokken gedurende een dag, maximaal 4 tariefhoogten gedurende een dag en 2 seizoenen gedurende het jaar.

Eerlijkere kostenverdeling
Met volumeafhankelijke tarieven worden de kosten ook eerlijker verdeeld over kleinverbruikers. Iemand die minder gebruikmaakt van het stroomnet gaat hierdoor minder betalen dan iemand die juist veel gebruikmaakt van het net.

Netbeheer Nederland heeft het voorstel begin deze maand bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) ingediend. De toezichthouder zal het voorstel de komende maanden beoordelen. De ACM verwacht rond de zomer een ontwerpbesluit over de volume- en tijdsafhankelijke nettarieven voor kleinverbruikers te publiceren. Alle betrokken partijen kunnen dan tijdens een consultatie hun zienswijze geven.

3 afhankelijkheden
De ACM verwacht dat de volume- en tijdsafhankelijke tarieven in 2029 kunnen worden ingevoerd. Netbeheer Nederland benadrukt echter dat de netbeheerders niet eenzijdig alle benodigde handelingen kunnen verrichten die nodig zijn voor de implementatie. De netbeheerders zien 3 afhankelijkheden.

Ten eerste moeten binnen het marktfaciliteringsforum (MFF) de netbeheerders samen met marktpartijen komen tot nieuwe sectorafspraken om de tijdsafhankelijke tarieven te kunnen implementeren. Bij tijdsafhankelijke tarieven bij kleinverbruikers moeten energieleveranciers en netbeheerders vanwege het leveranciersmodel samen overeenstemming bereiken. Voor de voorgestelde implementatiedatum van 1 januari 2029 is het noodzakelijk dat uiterlijk 1 november 2027 binnen het forum overeenstemming bereikt is over de sectorafspraken.

Schaarse capaciteit
Ten tweede zullen de netbeheerders en leveranciers de beperkte beschikbare IT- en datacapaciteit moeten aanwenden. In het voortraject is duidelijk geworden dat zowel de leveranciers als de netbeheerders niet de verandercapaciteit hebben om de tijdsafhankelijke tarieven tegelijkertijd met energiedelen te implementeren. Als energiedelen met vrije leverancierskeuze geprioriteerd wordt boven tijdsafhankelijke tarieven, zullen de netbeheerders en de energieleveranciers genoodzaakt zijn om deze schaarse capaciteit voor energiedelen in te zetten.

Ten derde zijn de inhoud van 2 ministeriële regelingen, de Meetregeling en de Regeling gegevensuitwisseling Energiewet, medebepalend voor de implementatietermijn. Voor het implementeren van de tijdsafhankelijke tarieven voor kleinverbruikers is het noodzakelijk dat deze regelingen vastgesteld zijn zodat de netbeheerders weten aan welke meet- en dataregels zij gebonden zijn. Als die duidelijkheid er op 1 december 2026 niet is, kunnen de tijdsafhankelijke nettarieven voor kleinverbruikers volgens koepelorganisatie Netbeheer Nederland pas per 1 januari 2030 ingevoerd worden. Daarmee wordt de beoogde deadline van 1 januari 2029 voor invoer van de tijdsafhankelijke nettarieven mogelijk niet gehaald als het kabinet op 1 december de ministeriële regelingen niet klaar heeft.

Grootverbruikers eerder
Voor grootverbruikers op het hoogspanningsnet van TenneT zijn tijdsafhankelijke tarieven in 2025 al ingevoerd.

Voor grootverbruikers op de regionale netten heeft Netbeheer Nederland afgelopen maart een voorstel ingediend voor tijdsafhankelijke tarieven. Zo wordt stapsgewijs gewerkt aan de invoering van tijdsafhankelijke tarieven voor alle netgebruikers.