Energie Samen: coöperatief zonnepark heeft geen reddingsfonds nodig

In het onderzoek, uitgevoerd door Anne Marieke Schwencke in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), wordt gewaarschuwd dat coöperatieve zonneparken financieel onder druk staan. Negatieve elektriciteitsprijzen, onbalanskosten, netcongestie en hogere financieringslasten zouden de businesscase steeds moeilijker maken. Het rapport noemt zelfs de mogelijkheid van faillissementen.

Crisisteam landelijke koepel
Energie Samen, de landelijke koepel van energiecoöperaties, heeft niet voor niets een crisisteam ingericht. Maar de conclusie dat coöperatieve zonneparken nauwelijks meer rendabel zijn, gaat te ver, betogen beide organisaties.

‘Goed georganiseerde coöperatieve zonneparken kunnen ook onder de huidige omstandigheden gewoon rendabel worden geëxploiteerd’, stelt Siward Zomer, voorzitter van Energie Samen.

Hogere rente treft iedereen
Energie Samen plaatst kanttekeningen bij de redenering dat gestegen financieringskosten bewijzen dat het coöperatieve model niet langer werkt. De rente is de afgelopen jaren voor vrijwel de hele economie gestegen, niet alleen voor energiecoöperaties.

‘De rente is niet gestegen omdat er iets mis is met coöperatieve zonneparken’, duidt Zomer. Tijdelijke tegenvallers bij bestaande projecten zeggen bovendien weinig over de totale levensloopprestatie van een zonnepark.

Verdienmodel veranderd, niet verdwenen
Energie- en dataspecialist Edmij ziet de kern van het probleem niet in het coöperatieve model zelf, maar in de manier waarop zonneparken worden geëxploiteerd. Een zonneweide bouwen en vervolgens iedere kilowattuur zonder verdere optimalisatie invoeden past niet meer bij de huidige energiemarkt. Edmij past posities op de day-aheadmarkt, waarbij elektriciteit voor de volgende dag wordt verhandeld, gedurende de dag doorlopend aan op de intradaymarkt en stuurt zonne- en windparken actief aan. Het voordeel daarvan komt volledig bij de coöperatie terecht via individuele onbalansafrekening. Daarnaast profiteren klanten van de risicodemping die ontstaat door het samenvoegen van posities van meerdere producenten en afnemers in een grotere portfolio.

Netcongestie is bovendien niet alleen een probleem, maar creëert nieuwe inkomsten voor wie flexibel kan reageren. Via congestiemanagement, waarbij producenten hun productie aanpassen wanneer het stroomnet dat vraagt, en redispatch kunnen nieuwe vergoedingen worden verdiend. ‘Een energiecoöperatie met één zonnepark hoeft alle risico’s van de energiemarkt helemaal niet zelf te dragen’, licht Jeffrey Bartels, chief executive officer van Edmij, toe.

Energie Samen-directeur Siward Zomer

Professionaliseren, niet redden
Een generiek overheidsnoodfonds wijzen beide organisaties resoluut af. Als er al sprake is van nood bij specifieke coöperatieve projecten, dan kijken coöperaties eerst onderling of zij elkaar kunnen helpen. Overheidssteun is hooguit zinvol als investering in de professionalisering van de coöperatieve energiesector, niet als vangnet voor verlieslatende businesscases.

‘Burgerenergie hoeft niet gered te worden’, besluit Zomer.