Loont elektrificatie in België? ‘Wie zich nu voorbereidt, plukt morgen de vruchten’

Wat is VBO FEB?
Van Eeckhoute: ‘De grootste Belgische werkgeversfederatie. Binnen onze organisatie werken meer dan 40 sectorfederaties die samen meer dan 50.000 bedrijven vertegenwoordigen. We volgen onder meer fiscale, juridische, economische en sociale beleidsdossiers op. Zo vertegenwoordigen we de Belgische werkgevers zo goed mogelijk. Ik ben expert energie en klimaat – volg onderwerpen zoals kernenergie, offshore-windenergie, stroomafnameovereenkomsten (ppa’s) en Europese regelgeving.’

Hoe kwam de toolkit elektrificatie tot stand?
Van Eeckhoute: ‘Vorig jaar zijn we gestart met de campagne BEPrepared. De insteek: we leven in een bijzondere periode. Denk aan cyberaanvallen, energieblack-outs, storingen in de supply chain... Het is belangrijk dat ondernemingen daar proactief mee bezig zijn en zich weerbaar organiseren. De toolkit is ontstaan in het kader van een evenement over de elektrificatie van kmo’s, dat paste binnen die campagne.’

Hoe staat elektrificatie er in Vlaanderen en België eigenlijk voor?
Robinet: ‘Betrouwbare cijfers zijn beperkt voorhanden, maar het elektrificatieniveau in België ligt niet hoog vergeleken met andere landen. Nederland is in Europa duidelijk een van de trekkers, voor de rest lopen we achter. Dat is een gedeelde verantwoordelijkheid: bedrijven en overheden zullen samen meer tempo moeten maken.’

Wat willen jullie bereiken met de toolkit elektrificatie?
Robinet: ‘Ik werk bij Climact, een adviesbureau dat al 20 jaar bedrijven en overheden ondersteunt om actie te ondernemen op het vlak van energie, klimaat, circulariteit en milieu. Die expertise werd oorspronkelijk vooral ingezet voor grote bedrijven, maar vandaag steeds vaker ook toegankelijk gemaakt voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). Deze toolkit reflecteert onze traditionele aanpak rond elektrificatie van bedrijven en processen. We hebben die voor het eerst op papier gezet en in samenwerking met VBO FEB vertaald naar een kader dat ook kleinere bedrijven kunnen gebruiken.’

Dat was nodig?
Robinet: ‘Zeker. Niet elke kmo heeft, in tegenstelling tot de meeste grote bedrijven, interne energie-expertise in huis. Vaak zie je bijvoorbeeld dat een beslissingsnemer iets hoort of ziet en dat meteen wil invoeren, zonder eerst de volledige situatie in kaart te brengen. Dit terwijl een eerste assessment cruciaal is, ook om de juiste externe partijen zoals netbeheerders tijdig te betrekken. Zonder eerste assessment loopt men het risico op verkeerde technologiekeuzes, een onderschatting van de kosten, of obstakels die pas laat worden opgemerkt. De toolkit moet die ad-hocaanpak vervangen door een duidelijk stappenplan.’

Wat behelst de toolkit elektrificatie?
Robinet: ‘Die omvat 4 stappen, te beginnen met een assessment; een diagnose van de processen, de apparatuur, de facturen en de emissies van een bedrijf. We identificeren de belangrijkste energiegebruiken: mobiliteit, logistiek, warmte, koude, industriële processen... Daarna zoeken we de juiste oplossing. Mensen denken al snel dat elektrificeren een nieuwe machine betekent, maar we kijken eerst naar energie-efficiëntie: wat je kan besparen, moet je niet elektrificeren.

En de derde en vierde?
Robinet: ‘Stap 3 gaat over de uitdagingen en opportuniteiten, vooral op het vlak van het net. Wat zit er in je energiecontract, wat kan het net verwerken, en welke rol speelt flexibiliteit. Die flexibiliteit is een kans op lagere kosten. Maar het systeem is daar in België nog niet volledig klaar voor, zeker niet voor kleinere bedrijven. De vierde is de belangrijkste: het uitwerken van een strategie en een roadmap, met prioriteiten op basis van kosten, haalbaarheid en CO2-impact. Die roadmap is geen rechte lijn, maar een cirkel: implementatie levert weer nieuwe inzichten op voor de volgende stap.’

Is het een do it yourself kit?
Van Eeckhoute: ‘Stel ik ben een bakker, ik verkoop fruit of ik heb een kledingwinkel. Ik denk nooit na over mijn energie, tenzij ik aan het einde van de maand de factuur moet betalen. De grote meerwaarde van deze toolkit zit in de vulgarisering: het vertalen naar mensentaal, met een echt stappenplan.’

Robinet: ‘Je moet daarbij ook intern kijken of je de kennis en de mensen in huis hebt om zo’n traject te trekken. Bij sommige bedrijven is er bijvoorbeeld een facility manager die dat graag zelf oppakt, in dat geval kan een aanpak in eigen beheer goed werken. Maar in de meeste gevallen hebben bedrijven toch ondersteuning nodig om de juiste connectie te vinden met de juiste partner, zoals een gespecialiseerde consultant, netbeheerder of installateur.’

Hoe is de toolkit sinds de lancering ontvangen?
Van Eeckhoute: ‘Het evenement ging door op 16 juni, dat was meteen ook de publicatiedatum. We hebben al veel positieve reacties gekregen, vooral van federaties die er met hun leden mee aan de slag willen.’

Robinet: ‘We hadden niet de ambitie om zoveel mogelijk bedrijven te bereiken of de toolkit maximaal te verspreiden. Het ging ons vooral om een bijdrage te leveren aan de elektrificatie zelf: kennis vergroten en zoveel mogelijk bedrijven effectief activeren.’

Van Eeckhoute: ‘Onze ambitie is vooral om kmo’s enerzijds te sensibiliseren, en anderzijds ook te informeren over wat vandaag al mogelijk is en hoe. Als de centrale boodschappen bij het doelpubliek terechtkomen zou dat al fantastisch zijn.’

Is elektrificeren in België nu financieel wel de moeite waard?
Van Eeckhoute: ‘Dat is een goede vraag. Om elektrificatie rendabel te maken, heb je maximaal een ratio van 3 nodig tussen elektriciteits- en gasprijs. In België zitten we momenteel ongeveer op een ratio tussen 4 en 5. Er is dus nog werk aan de winkel om elektriciteit goedkoper te maken ten opzichte van gas. Verschillende beleidsinstrumenten moeten die ratio de komende jaren doen dalen.’

Er zit beweging in?
Van Eeckhoute: ‘Denk aan het ETS2-systeem dat in 2028 van kracht wordt. Dat zal fossiele alternatieven duurder maken, en elektrificatie steeds rendabeler. Het terugdringen van de prijsratio kan echter niet enkel verwezenlijkt worden door het duurder maken van aardgas. De aardgasprijs in de EU licht al een pak hoger dan in internationaal concurrerende markten. Een bijkomende verhoging zou onze industrieën dan ook pijn doen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Elektrificatie waar het kan, zo snel mogelijk. Dat is onze inzet. Tegelijkertijd moeten we opletten dat we geen industrieën wegduwen die technologisch of economisch nog niet kunnen elektrificeren. Daar zal een evenwichtsoefening in moeten gebeuren.’

Bedrijven kunnen beter nog even afwachten…
Robinet: ‘Nee. Veel bedrijven kunnen nu al beginnen met hun energieverbruik in kaart te brengen. Je moet er klaar voor zijn wanneer de markt er klaar voor is. En werken aan energie-efficiëntie, de eerste stap, kan vandaag al worden gezet.