Europees Parlement verscherpt CO2-grensheffing en sluit mazen in de wet

De Commissie Milieubeheer, Volksgezondheid en Voedselveiligheid van het Europees Parlement heeft met 56 stemmen voor, 11 tegen en 12 onthoudingen ingestemd met een aanscherping van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), de Europese heffing op de CO2-uitstoot van geïmporteerde goederen.

Uitbreiding naar eindproducten
De Europarlementariërs steunen het voorstel van de Europese Commissie om de reikwijdte van CBAM te verbreden van basismaterialen naar een lange lijst eindproducten van staal en aluminium, zoals bevestigingsmateriaal, draad, veren en huishoudelijke artikelen.

Wel eisen zij dat dit gebeurt op basis van transparante en meetbare methoden. Ook komt er een uitzondering voor elektriciteit uit niet-Europese landen die netbeheerders gebruiken om het stroomnet stabiel te houden. Meerdere Europarlementariërs pleitten eerder al voor uitbreiding van CBAM, omdat Chinese fabrikanten momenteel geen CO2-kosten betalen over geëxporteerde zonnepanelen.

Striktere regels tegen ontwijking
Om misbruik te voorkomen, verduidelijken de Europarlementariërs dat ook lichte bewerkingen van goederen onder de regels tegen ontwijking vallen. Tegelijkertijd is de regel aangescherpt zodat die alleen geldt voor constructies die puur zijn opgezet om CBAM te ontlopen, en niet voor normale zakelijke keuzes om kosten te verlagen.

De Europese Commissie krijgt verder de bevoegdheid om bij een patroon van ontwijking de standaardwaarden van het werkelijke land van herkomst toe te passen. Het voorstel van de Europese Commissie om goederen bij prijsschokken tijdelijk buiten de regeling te houden, is geschrapt. Voor onlineverkoop wil de commissie een gewichtsgrens per verkoper in plaats van per pakket, met nieuwe rapportageverplichtingen en terugwerkende aansprakelijkheid als zendingen worden opgeknipt om onder de grens te blijven.

Tijdelijk fonds voor industrie
Met 59 stemmen voor, 16 tegen en 6 onthoudingen stemde de commissie ook in met een tijdelijk decarbonisatiefonds (TDF) om Europese producenten op exportmarkten te beschermen. De Europarlementariërs willen dat dit fonds al vanaf 2027 loopt in plaats van 2028, zoals de Europese Commissie voorstelde. Omdat kunstmest van strategisch belang is voor de voedselzekerheid, moet ook deze sector toegang krijgen tot het fonds, met producten als ureum, ammoniumnitraat en ammoniumsulfaat op de lijst van subsidiabele goederen. Alle bedrijven die CBAM-goederen gebruiken als grondstof in hun productie, moeten in aanmerking komen voor steun. Overgebleven middelen zouden naar internationale klimaatfinanciering onder het Klimaatakkoord van Parijs moeten gaan, in plaats van terug naar de lidstaten zoals de Europese Commissie had voorgesteld.

De Nederlandse rapporteur Mohammed Chahim (S&D) noemt het compromis ‘sterker, eerlijker en veerkrachtiger’. ‘We hebben belangrijke mazen gedicht, de handhaving tegen ontwijking versterkt en de reikwijdte van het mechanisme uitgebreid waar dat het meest nodig is’, licht hij toe. De Franse Fondsrapporteur Pascal Canfin (Renew) spreekt van een grote stap naar Europa als veilige plek voor investeringen in verduurzaming. ‘We breiden de productdekking uit voor een gelijker speelveld en we stellen strengere regels tegen ontwijking op, met name tegen het omleiden van grondstoffen vanuit China’, aldus Canfin.

Onderhandelingen in september
Het Europees Parlement stemt naar verwachting tijdens de plenaire vergadering van september over het definitieve onderhandelingsmandaat voor de gesprekken met de lidstaten. CBAM moet het prijsverschil in CO2-kosten tussen Europese producten onder het Emissiehandelssysteem (ETS) en geïmporteerde goederen wegnemen, om te voorkomen dat productie naar landen met minder strenge klimaatregels verschuift.

In 2025 nam het Europees Parlement al vereenvoudigingsmaatregelen aan waarmee 90 procent van de importeurs van de CBAM-regels werd vrijgesteld, terwijl nog altijd 99 procent van de CO2-uitstoot onder de regeling valt.