Hekjes SDE++ 2025 overbodig, bankgaranties leiden tot terugtrekken projecten

Voor de openstellingsronde van 2025 was een budget van 8 miljard euro beschikbaar, terwijl er in totaal voor circa 22 miljard euro aan subsidie werd aangevraagd. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beoordeelt elke aanvraag nauwkeurig op volledigheid en op technische en financiële haalbaarheid, en alleen aanvragen met een positief oordeel ontvangen uiteindelijk een beschikking. Tot nu toe hebben 283 projecten een positieve beschikking gekregen, goed voor circa 8 miljard euro, terwijl nog voor 0,7 miljard euro aan aanvragen in beoordeling is. Het budget raakt daarmee waarschijnlijk wel uitgeput, maar minister Van Veldhoven benadrukt dat de concurrentie binnen de veiling uiteindelijk niet zo groot was als eerder gedacht.

Hekjes zonder gevolgen
Sinds 2023 werkt de SDE++ met zogeheten hekjes: budgetreserveringen voor de domeinen moleculen, lagetemperatuurwarmte en hogetemperatuurwarmte, zodat deze op korte termijn minder kosteneffectieve technieken toch een eerlijke kans krijgen naast bijvoorbeeld hernieuwbare elektriciteit en CO2-afvang en opslag (ccs).

In de subsidieronde van 2025 bleek dit mechanisme in de praktijk echter geen enkel project te hebben geweerd of bevoordeeld. De reden is tweeledig: het aantal aanvragen binnen het domein hernieuwbare elektriciteit was beperkt, een trend die al langer zichtbaar is, en ook binnen CO2-afvang en opslag was uiteindelijk geen sprake van een zeer groot beslag op het budget. Van Veldhoven merkt wel op dat de hekjes, en de daarmee gegarandeerde beschikbaarheid van budget, mogelijk hebben bijgedragen aan het aantal aanvragen binnen deze drie domeinen.

Ontbrekende vergunningen en bankgarantie
Bij de beoordeling door RVO bleek daarnaast dat veel aanvragen niet aan de voorwaarden voldeden, bijvoorbeeld doordat de verplichte vergunningen ontbraken. Los daarvan trokken verschillende aanvragers zich in een laat stadium, na het ontvangen van hun beschikking, alsnog terug. Het gaat daarbij om projecten waarvoor het leveren van een bankgarantie een voorwaarde is: dit geldt voor projecten die zonder verleende vergunning al subsidie mogen aanvragen en voor projecten met een subsidieclaim boven de 400 miljoen euro.

Voor een aantal aanvragers bleken de onzekerheden in hun businesscase te groot om deze garantie daadwerkelijk af te kunnen geven, waardoor zij hun beschikking alsnog introkken. Een soortgelijk probleem deed zich eerder al voor bij CO2-afvang- en opslag, toen voor 8,2 miljard euro aan ccs-projecten werd ingetrokken vanwege gestegen kosten in de keten.

Keuze maken
Volgens de minister is het voor een goed functionerende SDE++ essentieel dat marktpartijen hun aanvragen zo goed mogelijk voorbereiden en afwegen, om afwijzingen en intrekkingen te voorkomen. Dat zorgt er volgens haar ook voor dat een ronde sneller afgehandeld kan worden, zodat partijen door kunnen met hun investeringen.

‘Het is daarom belangrijk om voor aanvraag een eenduidige keuze te maken over alle aspecten met betrekking tot de uitvoering van het project, waaronder het tekenen van een uitvoeringsovereenkomst en afgeven van de bankgarantie’, besluit Van Veldhoven.