ProRail en Stedin zetten spoor in tegen netcongestie

Aanleiding voor de samenwerking is de aanhoudende netcongestie in Utrecht, waar de beschikbare transportcapaciteit op piekmomenten al langere tijd onvoldoende is om aan de vraag te voldoen.

Flex asset
In opdracht van Stedin komt er langs het spoor bij Lage Weide een zogeheten flex asset: een installatie die tijdens piekmomenten tijdelijk extra elektriciteit kan leveren aan het openbare stroomnet. Deze maakt gebruik van de bestaande stroomaansluiting van ProRail, die normaal alleen wordt ingezet voor treinverkeer.

De kern van de oplossing is dat elektriciteitsaansluitingen langs het spoor voortaan in 2 richtingen kunnen worden gebruikt. Waar deze verbindingen nu vooral stroom afnemen voor het treinverkeer, kunnen ze straks ook energie terugleveren aan het elektriciteitsnet op momenten dat de stroomvraag hoog is. Dat brengt het stroomnet beter in balans en creëert tijdelijk extra ruimte, zonder dat daarvoor nieuwe infrastructuur nodig is.

Gasgeneratoren
Voor de pilot worden gasgeneratoren ingezet om tijdens piekbelasting elektriciteit op te wekken. Dat is een bewuste keuze: in Utrecht kan netcongestie langdurig aanhouden, waardoor alternatieven zoals batterijen volgens de netbeheerder niet altijd voldoende soelaas bieden.

Een gasgenerator kan stroom blijven leveren zolang dat nodig is. De inzet van fossiele opwek is dan ook geen structurele oplossing, maar een manier om op korte termijn ruimte te creëren en de maatschappelijke impact van de netcongestie te beperken. De generatoren worden daarom slechts een paar keer per jaar geactiveerd, alleen wanneer langdurige overbelasting van het stroomnet dreigt.

Kans op verdere opschaling
Volgens de betrokken partijen onderstreept de pilot dat het oplossen van netcongestie om samenwerking én nieuwe oplossingen vraagt. Naast technische innovaties spelen ook regelgeving en onderlinge afspraken een belangrijke rol, omdat het spoorwegnet een gesloten systeem is dat nu voor een breder maatschappelijk doel wordt ingezet.

Blijkt de aanpak in Utrecht succesvol, dan zien de partijen mogelijkheden om vergelijkbare oplossingen op meerdere locaties langs het spoor toe te passen. ProRail heeft door heel Nederland zo’n 200 vergelijkbare aansluitingen op het elektriciteitsnet die hiervoor in de toekomst ingezet zouden kunnen worden.