Netbeheerders willen strengere eisen voor grote stroomverbruikers

De koepelorganisatie van de Nederlandse netbeheerders heeft daarvoor een wijziging van de Systeemcode elektriciteit 2026 ingediend bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Die code bevat de technische spelregels waaraan grote installaties zich moeten houden als ze op het elektriciteitsnet worden aangesloten. Het voorstel richt zich op wat Netbeheer Nederland vermogenselektronica gekoppelde verbruiksinstallaties (vgv’s) noemt. Datacenters en elektrolysers, installaties die met stroom waterstof produceren, zijn daar de bekendste voorbeelden van.

Groei vraagt om regels
Netbeheer Nederland verwacht dat er vóór 2029 een aansluitcapaciteit van meer dan 5,5 gigawatt aan dit soort installaties bijkomt, met individuele aansluitingen van enkele honderden megawatt tot 1 gigawatt. Valt zo’n grote installatie onverwacht uit of schakelt hij zichzelf uit bij een storing, dan kan dat de stabiliteit van het hele elektriciteitssysteem in gevaar brengen.

Voor grote productie-installaties zoals wind- en zonneparken bestaan al strenge technische eisen, maar voor grote verbruikers ontbreken die vergelijkbare waarborgen nog. Netbeheer Nederland vult daarmee een gat dat samenhangt met de groeiende aanwas van datacenters en batterijen op de wachtlijst voor een aansluiting.

Sneller dan Europese code
Eigenlijk zou dit soort aansluitvoorwaarden moeten voortvloeien uit een Europese netcode voor de aansluiting van verbruikers; de NC DCC 2.0. Die code is echter flink vertraagd en dekt bovendien alleen elektrolysers, elektrische auto’s en warmtepompen, terwijl ook andere grote verbruikers het stroomnet kunnen ontregelen. Netbeheer Nederland loopt daarom bewust vooruit op de Europese regelgeving.

De nieuwe regels moeten gaan gelden voor alle nieuwe vgv’s van 10 megawatt of meer, ongeacht op welk spanningsniveau ze worden aangesloten. Die grens van 10 megawatt is bewust laag gekozen, omdat grote installaties vaak zijn opgebouwd uit meerdere kleinere onderdelen die tegelijk uitschakelen bij een storing en zo alsnog een fors vermogen wegtrekken. De eisen zijn verdeeld in 4 categorieën. Ze bepalen hoe een installatie zich moet gedragen bij afwijkingen in frequentie en spanning, hoe snel het stroomverbruik maximaal mag veranderen en hoe sterk het vermogen mag schommelen zonder het net te verstoren. Belangrijk is dat de eisen voor alle technologieën gelijk zijn en dus niet alleen voor datacenters of elektrolysers gelden.

Voorbeeld uit de praktijk
Waarom dit nodig is, blijkt uit een meting bij een datacenter van 200 megawatt tijdens het trainen van kunstmatige intelligentie. Daarbij veranderde het stroomverbruik met 100 megawatt binnen slechts 250 milliseconden, een snelheid die het stroomnet ernstig uit balans kan brengen.

Dat soort schommelingen kan er volgens de netbeheerders bovendien voor zorgen dat andere installaties gaan meetrillen, met mogelijk een kettingreactie tot gevolg. Zulke risico’s spelen niet alleen bij datacenters die met flexibiliteit kampen, maar bij elke grote installatie die snel van vermogen wisselt.

Buitenland grijpt ook in
Nederland staat niet alleen met deze zorg. Frankrijk voerde al in februari 2024 vergelijkbare aansluitvoorwaarden in, Duitsland en Denemarken volgden in respectievelijk april en november van dat jaar. In België, Ierland en de Amerikaanse staat Texas worden op dit moment soortgelijke regels voorbereid. Ook de Europese koepelorganisatie van netbeheerders, ENTSO-E, adviseert lidstaten om niet te wachten op Europese regelgeving en snel eigen nationale eisen op te stellen voor grote, onvoorspelbare stroomverbruikers.

De ACM beoordeelt het voorstel nu en betrekt daarbij belanghebbenden voordat een definitief besluit volgt.