Alle feiten en cijfers over het volle stroomnet op een rij: van batterijen tot alternatieve transportrechten

Bij de regionale netbeheerders staan inmiddels 15.014 aanvragen voor afname op de wachtlijst, goed voor 9.305 megawatt. Een jaar geleden ging het nog om 11.922 aanvragen met 6.739 megawatt. Voor invoeding van wind- en zonne-energie staan 8.687 aanvragen open met een aansluitvermogen van 5.027 megawatt. Een jaar eerder waren dat nog 8.440 aanvragen en 4.123 megawatt. Ook bij TenneT blijven de wachtlijsten omvangrijk: 210 aanvragen voor afname met een vermogen van 35 gigawatt en 168 voor invoeding met een vermogen van 27,6 gigawatt.

De wachtlijsten
Op de wachtlijsten staan grootverbruikers die transportvermogen hebben aangevraagd maar niet meteen toegezegd kregen. Deze partijen zijn doorgaans aangesloten op het middenspanningsnet. Bij afname gaat het voornamelijk om bedrijven, bij invoeding om kleinere zonneparken en zonnepaneelprojecten op daken. In het afgelopen jaar kon ongeveer 5 procent van de transportverzoeken worden gehonoreerd door beter benutten van het bestaande net.

Op de wachtlijst van TenneT staan met name industriële grootverbruikers, batterijen en datacenters. De wachtlijst is verkort door opschoning waarbij alleen aanvragen met reële economische kans zijn gebleven, en door het aanbieden van tijdsduurgebonden transportrechten (TDTR) aan bijna 50 klanten waarvan er 20 zijn ondertekend. Ongeveer de helft van de aanvragen die eind 2024 op de wachtlijst stonden is in 2025 gehonoreerd of geannuleerd.

Bij de regionale netbeheerders zijn de wachtlijsten qua aantallen en ook qua vermogen een stuk groter, zowel voor afname als voor invoeding van stroom.

Nieuwe aanvragen bestaan in toenemende mate uit projecten waar maatschappelijke prioriteit voor wordt aangevraagd. Het gaat vaak om batterijpartijen die als congestieverzachter op het stroomnet aangesloten willen worden. Ook het aantal aanvragen van datacenters neemt toe. In 2025 is het aantal aanvragen in alle prioriteitscategorieën toegenomen.

Recordjaar hoogspanning
In 2025 realiseerden de netbeheerders 56 hoogspanningsprojecten. Het aantal geplande hoogspanningsprojecten groeit van 659 in 2024 naar 915 in 2026. Een nieuw hoogspanningsstation beslaat al snel 15 voetbalvelden en de doorlooptijd bedraagt gemiddeld 10 jaar. Vergunningprocedures, ruimtelijke inpassing, afhankelijkheden tussen projecten en schaarste aan personeel en materiaal bepalen het tempo.

De uitbreiding van het hoogspanningsnet is van uitzonderlijke schaal. De lange doorlooptijd en complexiteit van hoogspanningsprojecten maken snelle opschaling lastig.

De portefeuille toont de opbouw en ontwikkeling van projecten in verschillende fases, van planning tot uitvoering.

Ondanks versnelde netuitbreiding daalt de realisatie van nieuwe middenspanningsaansluitingen door het gebrek aan netcapaciteit. Bedrijven kunnen niet of nauwelijks worden aangesloten.

Kilometers kabel toegenomen
In het middenspanningsnet werd 2.424 kilometer kabel aangelegd, tegenover 1.812 kilometer in 2024. In het laagspanningsnet werd 2.015 kilometer kabel aangelegd, tegenover 1.938 kilometer in 2024. Daarnaast werden ruim 104.000 nieuwe kleinverbruikaansluitingen gerealiseerd. Door de buurtaanpak, waarbij wijk voor wijk het laagspanningsnet wordt verzwaard, kunnen aannemers efficiënter werken. De relatie tussen netbeheerders en aannemers ontwikkelt zich volgens de netbeheerders steeds meer tot een gelijkwaardig partnership.

De stijging in gelegde kilometers en geplaatste transformatorhuisjes is het resultaat van de gebiedsgerichte buurtaanpak.

Eind 2025 werken netbeheerders in 1.298 buurten aan netuitbreiding, tegenover 563 een jaar eerder. 20 buurten zijn volledig aangepakt. De groei legt volgens de netbeheerders de basis voor verdere uitbreiding in komende jaren.

Aansluittermijnen opgelopen
De gemiddelde aansluittermijn voor een nieuwe kleinverbruiksaansluiting bedraagt 45 weken, voor wijzigingen 21 weken. De termijnen blijven hoog door de toenemende druk op het net en de benodigde uitbreiding. Ook de beschikbaarheid van technici blijft een bepalende factor. Het verzwaren en aanpassen van aansluitingen vormt een steeds groter deel van het werkpakket. Door gestegen gasprijzen nam sinds 2021 de elektrificatie toe, wat leidt tot meer aanvragen voor zonnepanelen of warmtepompen.

Netbeheerders werken met de ACM aan een nieuw codebesluit voor meer duidelijkheid over verwachte aansluittermijnen.

Flexibiliteit toegenomen
Via capaciteitsbeperkingscontracten (cbc’s) spreken netbeheerder en klant vooraf af onder welke voorwaarden het transportvermogen tijdelijk kan worden beperkt. Er zijn 2 vormen: beperking op afroep en beperking tijdens vooraf overeengekomen tijdsblokken. Voor invoeding waren 238 contracten actief met 848,7 megawatt vermogen die 757 keer werden ingezet. Voor afname waren 243 contracten actief met een vermogen van 499 megawatt en deze werden 47 keer afgeroepen.

Netbeheerders sluiten contracten steeds vaker proactief af in gebieden waar op termijn knelpunten worden verwacht. Zo wordt het systeem tijdig voorbereid op toekomstige congestie. Netbeheerders werken aan doorontwikkeling naar het capaciteitssturingscontract, dat meer flexibiliteit biedt.

Afgelopen jaar werd door de inzet van congestiemanagement minder energie ingevoed. De beperking van invoeding was wel fors minder ten opzichte van het voorgaande jaar doordat er in 2024 sprake was van overbelasting van enkele stations. Door technische maatregelen te nemen is dit probleem opgelost en was in 2025 minder congestiemanagement bij invoeding nodig.

Alternatieve transportrechten
Eind 2025 waren 162 contracten met alternatieve transportrechten actief, naast 860 redispatch-partijen. Er zijn 3 vormen. Ten eerste Reststroom: volledig variabel waarbij de netbeheerder uiterlijk een dag van tevoren aangeeft wat beschikbaar is. Ten tweede Blokstroom: tijdsblokgebonden bij regionale netbeheerders, bijvoorbeeld voor opladen wagenparken. Tot slot: tijdsduurgebonden transportrecht, minimaal 85 procent van de uren bij TenneT.

Opslag belangrijker
Opslag speelt een steeds grotere rol omdat opwek uit windmolens en zonnepanelen fluctueert. Opslaginstallaties zoals batterijen of e-boilers maken het mogelijk overschotten tijdelijk op te slaan. Onder voorwaarden kunnen ze worden ingezet als congestieverzachter. Dit vraagt om afspraken tussen klant en netbeheerder over beschikbaarheid en inzet. Opslag kan zo bijdragen aan het vrijmaken van transportcapaciteit en vergroot de flexibiliteit van het energiesysteem.

Binnen het prioriteringskader van de ACM hebben netbeheerders ruimte om aanvullende kaders te stellen voor de inzet van opslag als congestieverzachter, bijvoorbeeld ten aanzien van minimale omvang en inzetbaarheid.