Holland Solar: invoedingstarief dreigt investeringen zonne-energie te stoppen

De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) en branchevereniging Holland Solar zijn bezorgd over de verdere uitwerking van een invoedingstarief waarbij producenten van elektriciteit vanaf 2032 zouden moeten gaan meebetalen aan het stroomnet. Volgens Holland Solar leidt de onduidelijkheid rond de uitwerking van het tarief ertoe dat exploitanten van grote zonnepaneelinstallaties op daken en gronden hun projecten niet meer kunnen rondrekenen.

Duidelijke spelregels
Zonneparken worden ontwikkeld voor de lange termijn en vragen grote investeringen. Juist daarom zijn duidelijke spelregels cruciaal. Die ontbreken nu, waardoor financiers en ontwikkelaars het risico te groot vinden.

‘Zonder duidelijkheid kun je geen businesscase maken’, stelt Nold Jaeger, directeur Beleid van Holland Solar. ‘En als die businesscase er niet is, worden projecten simpelweg niet gebouwd.’ Volgens de sector gaat het niet om kleine vertragingen, maar om projecten die helemaal niet meer van de grond komen.

Decentrale oplossingen bedreigd
Bij marktleider Novar klinkt stevige kritiek. ‘Wij werken dagelijks aan projecten waarin zonne-energie, opslag en slim netgebruik samenkomen’, licht Julian Uil, adviseur Public Affairs bij Novar, toe. ‘Door opwek uit zon en wind te combineren met opslag dicht bij de vraag, breng je vraag en aanbod juist beter bij elkaar.’

TNO stelde onlangs in een nieuw onderzoeksrapport – dat gemaakt is in opdracht van de rijksoverheid – dat er tussen 2024 en 2040 naar schatting 195 miljard euro nodig is voor investeringen in de elektriciteitsinfrastructuur, waarvan 107 miljard euro voor infrastructuur op land. Tegelijkertijd is becijferd dat tot tientallen miljarden euro’s bespaard kan worden door het stroomnet beter te benutten. Juist decentrale oplossingen, waarbij vraag en aanbod lokaal en in de tijd bij elkaar worden gebracht, kunnen daaraan bijdragen.

Vandaag al effect
Een generiek invoedingstarief dreigt precies die ontwikkeling te remmen. Projecten die opwek, opslag en lokale vraag combineren worden duurder en in veel gevallen moeilijker of zelfs niet meer financierbaar, waardoor vraag en aanbod juist minder goed bij elkaar worden gebracht.

‘Projecten die nu worden ontwikkeld, gefinancierd of verkocht, kijken jaren vooruit’, aldus Uil. ‘Ook als het tarief pas vanaf 2032 zou ingaan, heeft de onzekerheid vandaag al effect. Banken worden voorzichtiger, investeerders rekenen hogere risico’s in en businesscases worden moeilijker sluitend.’

Onderbouwing positieve effecten ontbreekt
De ACM beoogt dat een invoedingstarief zal bijdragen aan netefficiëntie. Onderbouwing voor positieve maatschappelijke effecten blijft echter uit, stelt de NVDE. De nadelige effecten en risico’s voor nieuwe wind- en zonne-energieprojecten zijn al wel voelbaar. Ook partijen die overschakelen van fossiele energie op elektriciteit ondervinden er last van.

‘Een invoedingstarief is alleen zinvol als het de energietransitie helpt’, duidt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE. ‘Wij zien nu juist het tegendeel. Terwijl groei van groene stroom nu goud waard is om minder afhankelijk te worden van fossiele import.’

2 criteria
Een invoedingstarief heeft volgens de NVDE alleen nut wanneer het aan 2 criteria voldoet. Het moet de efficiëntie van het gebruik van het elektriciteitsnet verbeteren. Daarnaast mag het niet de groei van vraag en aanbod van duurzame elektriciteit frustreren.

Tot heden is er geen vorm van een invoedingstarief gevonden die aantoonbaar aan deze 2 criteria voldoet, aldus de NVDE. De brancheorganisatie refereert ook aan de consultatiereactie van de TU Delft. De universiteit wijst op het gebrek aan bewijs van verwachte voordelen, terwijl de nadelen duidelijk zichtbaar zijn. Het is volgens de TU Delft moeilijk te verdedigen dat de ACM overgaat tot besluitvorming zonder een kwantitatieve onderbouwing.

Oproep aan politiek
Het invoedingstarief zal stapsgewijs geïntroduceerd worden vanaf op zijn vroegst 2032. De hoogte van het tarief zal worden gekoppeld aan het tarief van Duitsland. Dat laatste aspect ziet de NVDE wel als positief. Een ingroeipad en koppeling aan het Duitse tarief kunnen volgens de brancheorganisatie helpen om de schade iets te verkleinen, maar liever ziet de vereniging een andere keuze. Ook is het cruciaal dat de stimuleringsregeling voor nieuwe wind- en zonne-energieprojecten zal compenseren voor de extra kosten van een invoedingstarief.

De sector roept de politiek en de ACM op om snel duidelijkheid te geven over de invoering en uitwerking van het tarief. Zonder heldere en stabiele regels dreigt een situatie waarin investeringen stilvallen en de energietransitie vertraging oploopt.