Arcadis: bouw energieprojecten kan jaren sneller, 75 procent tijdswinst mogelijk

Nu duurt het vaak minstens 8 jaar voordat de bouw van duurzame energieprojecten mag starten. Deze trage procedures veroorzaken ernstige problemen. Zo dreigen netbeheerders in Utrecht, Gelderland en Flevoland binnenkort zelfs geen nieuwbouw meer op het stroomnet te kunnen aansluiten. De bouw van een hoogspanningsstation in Utrecht-Noord loopt 4 tot 6 jaar vertraging op omdat het grote moeite kost om een geschikte plek te vinden.

2 plus 2
‘Hoewel regels soms zeker anders kunnen, hoeven we daar echt niet op te wachten’, zegt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE. ‘Met lef en samenwerking kan het nu al sneller. 2 jaar voorbereiden en 2 jaar bouwen, dat moet kunnen.’

Arcadis analyseerde 10 praktijkcasussen uit binnen- en buitenland waar het gelukt is om de procedures veel sneller te doorlopen. Het gaat om waterstofprojecten en batterijen tot netuitbreidingen en groengas-installaties. De projecten tonen aan dat langdurige procedures en vertraging geen vanzelfsprekendheid hoeven te zijn, maar vaak het gevolg zijn van de inrichting van processen.

Gezamenlijke urgentie nodig
Het onderzoek wijst op de Gigafactory van Tesla in Brandenburg, het Hydrogen 1-project van Shell op de Maasvlakte en de LNG-terminal van Gasunie in Groningen als voorbeelden. Ook de gemeente De Wolden slaagde erin om vergunningen voor mono-mestvergisters met opwerking naar groen gas veel sneller te verlenen.

Versnelling ontstaat als alle betrokkenen het belang van het project delen en samen optrekken. In de onderzochte casussen bleek dat het expliciet maken van urgentie en maatschappelijke waarde leidt tot pragmatischer handelen en minder weerstand. Dit vereist echter actief stakeholdermanagement waarbij overheid, bedrijfsleven en omgeving vanaf het begin betrokken zijn.

Parallel
Bij de Gigafactory van Tesla en het Shell-waterstofproject werden veel stappen parallel uitgevoerd in plaats van strikt na elkaar. Vergunningaanvraag, bouwvoorbereiding en contractvorming kunnen gelijktijdig lopen. Door het parallel uitvoeren van procedures of het nemen van doordachte risico’s werd veel tijdwinst geboekt.

Door stakeholders vanaf het eerste moment te betrekken en te investeren in onderling vertrouwen, ontstaat bovendien draagvlak. Zo worden knelpunten vooraf gesignaleerd en bezwaarprocedures voorkomen of ingekort. Dit was zichtbaar bij het Battery Energy Storage-project van RWE, een windenergiecoöperatie, en bij de gemeente Oude IJsselstreek die assertief koos voor lokale participatie.

Bij netbeheerder Enexis werden standaardisatie en hergebruik van processen ingezet om projecten tot wel 10 keer sneller te realiseren dan voorheen. Het bedrijf ontwikkelde modulaire stroomverdeelstations. Investeren in modulaire ontwerpen, standaarddocumenten en herbruikbare processen loont.

Geen uitzondering
De bevindingen van het rapport tonen aan dat versnelling niet alleen een kwestie is van nieuwe wetgeving, maar vooral van leiderschap, samenwerking en het durven nemen van verantwoordelijkheid. NVDE-voorzitter Van der Gaag benadrukt het belang van klimaatdoelen, energieonafhankelijkheid en economisch verdienvermogen.

‘Deze voorbeelden bewijzen dat versnelling geen uitzondering hoeft te zijn’, aldus Van der Gaag. ‘Het kan de nieuwe standaard worden.’