Energiesector: motie provincie blokkeert oplossing voor netcongestie in Gelderland

De Provinciale Staten van Gelderland houden woensdag een extra vergadering over het vastlopen van het elektriciteitsnet in Gelderland, Utrecht en Flevoland.

Omstreden motie
Een coalitie van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Holland Solar, NedZero, Energie-Nederland, Energy Storage NL, Natuur & Milieu Gelderland en Energie Samen Gelderland is ingenomen met het spoeddebat, maar keert zich nadrukkelijk tegen de motie ‘Tijdelijke prioritering provinciale medewerking in congestiegebieden’.

Die motie stelt een beleidsregel voor waarbij de provincie geen medewerking meer verleent aan grootschalige en subgrote energieprojecten die een nieuwe of verzwaarde aansluiting vereisen en niet aantoonbaar netneutraal of congestieverlagend zijn. De beleidsregel zou pas vervallen zodra er geen structurele wachtrijen meer bestaan voor woningbouw en bestaande bedrijven.

Deel van oplossing
De belangenorganisaties stellen dat grootschalige energieprojecten zoals wind- en zonneparken juist woningbouw en bedrijvigheid mogelijk kunnen maken. ‘Energieprojecten kunnen lokale stroom leveren aan partijen die stroom nodig hebben’, schrijven ze. ‘Hoe dichter aanbod van energie bij de vraag is gelegen, hoe minder stroomkabels er nodig zijn. Lokale zonne- en windenergie vullen elkaar goed aan: als de wind waait, schijnt de zon vaak niet en als de zon schijnt, waait het vaak niet hard.’

Verkeerd onderscheid
De coalitie benadrukt het verschil tussen invoedingscongestie – waarbij partijen stroom terugleveren aan het net – en afnamecongestie, waarbij partijen stroom van het net vragen. De motie richt zich op stroominvoeders, maar de wachtlijst bij TenneT bestaat juist uit stroomvragers.
De organisaties wijzen erop dat de beleidsregel daarmee een mogelijke oplossing voor het wegwerken van diezelfde wachtrij schrapt: als de regel pas vervalt zodra de wachtlijst is weggewerkt, verdwijnt tegelijk een instrument om die wachtlijst te verkorten.

Rol netbeheerder
Een derde bezwaar betreft de positie die de provincie inneemt. Netbeheerders beschikken al over instrumenten om te voorkomen dat energieprojecten de congestie verergeren, waaronder capaciteitsbeperkende contracten en curtailment – het tijdelijk terugschroeven van energieproductie bij overaanbod op het net.

‘De provincie zou niet op de stoel van de netbeheerder moeten gaan zitten’, aldus de coalitie. Bovendien sluit de voorgestelde beleidsregel ook niet aan bij het prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), dat uitsluitend betrekking heeft op partijen die stroom vragen, niet op partijen die stroom aanbieden.

Energieplanologie
In plaats van energieprojecten te blokkeren, pleit de coalitie voor energieplanologie: het ruimtelijk zo dicht mogelijk bij elkaar brengen van lokaal aanbod van schone energie en de lokale vraag daarnaar. Op veel plekken is maatwerk noodzakelijk om netcongestie te voorkomen, een energiehub – een locatie waar energieopwekking, -opslag en -verbruik samenkomen – te realiseren of andere gebiedsontwikkeling mogelijk te maken. Stappen die de bewegingsruimte van energieprojecten beperken, beperken ook de ontwikkelmogelijkheden van de provincie zelf, stellen de organisaties.

4 interventies TenneT
TenneT zette in een brief aan de Gelderse Energyboard 4 interventies op een rij om een noodscenario af te wenden. De coalitie roept Provinciale Staten op Gedeputeerde Staten te helpen die maatregelen zo snel mogelijk uit te voeren.

Concreet gaat het om het versnellen van de realisatie van cruciale bouwprojecten van het stroomnet, het intensiveren van maatregelen als regelbare opwek en congestiemanagement, het op gang brengen van een maatschappelijke discussie over het zwaarder belasten van het stroomnet, en het aansporen van huishoudens om piekdrukte op het net te vermijden.