Komende zomer mogelijk aansluitstop voor consumenten in Flevopolder, Gelderland en Utrecht

Uit nieuwe berekeningen van TenneT blijkt dat de vraag naar transportcapaciteit op sommige plekken en momenten in de 3 provincies zodanig groot wordt, dat die leidt tot structurele overbelasting van het stroomnet met het risico op uitval van het stroomnet tot gevolg.

Belasting hoogspanningskabel
De hoogspanningsnetbeheerder trekt deze conclusies na een analyse over de ontwikkeling van het stroomgebruik bij bestaande klanten.

Het was al bekend dat het stroomverbruik tijdens piekdrukte op het stroomnet hard stijgt. Daarom zijn eerder met de partners in de 3 provincies maatregelen afgesproken. Uit de analyse blijkt nu dat de maatregelen uit dat maatregelenpakket de verwachte stijging niet voldoende weten om te buigen. Hierdoor is de belasting van de hoogspanningskabels en stations van TenneT zodanig, dat de kans op grootschalige storingen steeds groter wordt.

4 krachtige interventies
Er zijn volgens de netbeheerder 4 krachtige interventies om het scenario van een aansluitstop af te wenden en weer perspectief te creëren. Ten eerste is het noodzakelijk de realisatie van cruciale bouwprojecten in de 3 provincies te versnellen, waardoor meer ruimte op het stroomnet ontstaat. Een voorbeeld is het zo snel mogelijk realiseren van hoogspanningsstation Utrecht-Noord. Dit hoogspanningsstation en bijbehorende verbindingen zijn essentieel voor de 3 provincies.

Ten tweede moeten de maatregelen in het maatregelenpakket geïntensiveerd en uitgebreid worden. Ten derde pleit TenneT voor een brede maatschappelijke en bestuurlijke discussie over de acceptatie van meer risico van het zwaarder belasten van het stroomnet om zo de druk op het net te verminderen. Ten slotte ziet de netbeheerder dat het vermijden van piekdrukte op het elektriciteitsnet door huishoudens onderdeel is van de oplossing.

Ingrijpend nieuws
‘Dit is ingrijpend nieuws voor iedereen in deze provincies, en dat raakt ons allemaal’, zegt Jinny Moe Soe Let, directeur Beleid en Communicatie van Netbeheer Nederland. ‘Tegelijk moeten we deze waarschuwing wel geven, juist om erger te voorkomen. Op meer locaties dan ooit wordt er gewerkt aan het uitbreiden van de stroomnetten. Maar daarmee kunnen we niet het tempo van de groeiende stroomvraag bijhouden. En naast het bouwen is flexibel benutten van de huidige en toekomstige stroomnetten essentieel. Helaas zien we ook dat er nog te weinig flexibel gebruik van de stroomnetten wordt gemaakt. We hebben allemaal een rol in het vermijden van de stroompiek.’

Robert Kuik, directeur Netwerkplanning TenneT, benadrukt de ernst van de situatie: ‘Gezien de uitkomsten van de analyse zijn we genoodzaakt een stevige waarschuwing af te geven, omdat de situatie ten opzichte van vorig jaar opnieuw verslechterd is’, zegt Kuik. ‘Wij balen enorm deze waarschuwing te moeten brengen en realiseren ons dat dit mogelijk grote maatschappelijke en economische impact heeft voor deze regio’s. Alleen met krachtige interventies op korte termijn kunnen we de aansluitstop afwenden.’

Maatregelen onvoldoende
‘We werken al geruime tijd samen met de regionale netbeheerders Stedin en Liander, overheden en het bedrijfsleven aan het maatregelenpakket om de druk op het volle elektriciteitsnet in Flevopolder, Gelderland en Utrecht te verlagen’, aldus Kuik. ‘Al deze initiatieven ten spijt gaat dit nog niet snel genoeg. En helaas zijn ook de noodzakelijke verzwaringen en uitbreidingen van het stroomnet waar we aan werken niet op tijd klaar.’

De komende weken zal TenneT de analyse valideren, samen met de regionale netbeheerders en met stakeholders zoals het ministerie van Klimaat en Groene Groei en de gemeenten. Een onafhankelijk adviesbureau voert een validatie uit op de berekeningen.

Lokale verschillen
De analyse laat zien dat de belasting van het hoogspanningsnet in elk van de 3 provincies kritiek is, maar ook dat er lokale verschillen zijn. In sommige gebieden is de druk op het net kleiner dan in andere, waardoor er lokaal naar verwachting onder strikte voorwaarden mogelijkheden kunnen ontstaan om toch klanten aan te sluiten.

‘Samen met de regionale netbeheerders, provincies, Klimaat en Groene Groei en andere stakeholders kijken we naar de werking en inrichting van deze focusgebieden, zodat we gerichter kunnen sturen om overbelastingen effectief te mitigeren in de regio’, aldus Kuik.

Sinds 2022
Deze urgente situatie is niet nieuw en speelt al sinds 2022 in de Flevopolder, Gelderland en Utrecht. Sindsdien komen grootverbruikers zoals bedrijven en instellingen die een nieuwe of zwaardere aansluiting op het stroomnet willen op een wachtlijst. Met de nieuwe werkwijze voor netbeheerders betekent dit dat ook kleinverbruikaansluitingen – consumenten en mkb-bedrijven – op dezelfde wachtlijst als grootverbruikers komen.

De situatie op het elektriciteitsnet in de 3 provincies is kritiek doordat het hoogspanningsnet zijn maximale capaciteit heeft bereikt. Voor grootverbruikers die een nieuwe aansluiting of meer capaciteit willen, geldt al een wachtlijst. Ook voor de verwachte groei in het kleinverbruik wordt een tekort aan vermogen verwacht, waarbij de fysieke grenzen van het hoogspanningsnet in 2026 in zicht komen terwijl de netuitbreidingen nog tot 2029 op zich laten wachten.

Impact netbeheerders
Regionale netbeheerder Liander meldt dat de uiteindelijke impact per gebied verschilt. Die hangt onder meer af van de analyses die nog volgen naar de impact per gebied, de maatschappelijke discussie over de acceptatie van meer risico, de mogelijkheden om de uitbreiding van het hoogspanningsnet te versnellen en de beschikbaarheid en inzet van flexibiliteit.

Naast de validatie op de analyse zet TenneT intensief in op nadere uitwerking en duiding van de mogelijkheden in de regionale gebieden. Verder werkt de netbeheerder samen met de betrokken partijen en zet maximaal in op de 4 interventies om tot besluitvorming te komen. Uiterlijk in maart volgt een update over de voortgang van het besluitvormingsproces.